Author: mariamdalaqyan

Ի՞նչ տարբերություն կա ածխածնի (II) օքսիդի (CO) և ածխածնի (IV) օքսիդի (CO₂) միջև՝
ա) կառուցվածքի

Ածխածնի (II) օքսիդը (CO) բաղկացած է երկատոմ մոլեկուլից, որտեղ ատոմները միացած են ամուր եռակի կապով, մինչդեռ ածխածնի (IV) օքսիդը (CO₂) ունի գծային և սիմետրիկ կառուցվածք, որտեղ կենտրոնական ածխածինը երկու թթվածնի ատոմների հետ միացած է կրկնակի կապերով:
բ) քիմիական հատկությունների

.

CO-ն անտարբեր օքսիդ է (չի փոխազդում ջրի/հիմքերի հետ, վերականգնիչ է), CO2-ը թթվային օքսիդ է (փոխազդում է հիմքերի/ջրի հետ):

գ) վտանգավորության առումով։ 

CO-ն շմոլ գազ է և ավելի թունավոր, քան CO2 գազը

2. Բացատրիր՝
ինչպիսի՞ քիմիական կապ կա CO մոլեկուլում : 

CO մոլեկուլում կա եռակի կովալենտային կապ

3. Լրացրու և հավասարեցրու ռեակցիան՝
ա) C + O₂ → CO2
բ) CO + O₂ → 2CO2
գ) CO₂ + C → 2CO

4. Քանի՞ մոլ CO կստացվի, եթե այրվի 24 գ ածխածին թթվածինը: 

n=m/M=24/12=2 մոլ

5. Ի՞նչ բանաձև ունի ածխաթթուն։ Ածխաթթուն ուժե՞ղ է, թե՞ թույլ թթու։ Ի՞նչ գույնի է դառնում լակմուսը ածխաթթվի լուծույթում։ 

H2CO3, թույլ, կարմրում է

6.Ի՞նչ է նշանակում, որ թթուն երկհիմն է։ 

Նշանակում է, որ թթվի մոլեկուլը պարունակում է երկու ջրածնի ատոմ, որոնք կարող են տեղակալվել մետաղով:

7. Գրիր ածխաթթվի առաջացման ռեակցիան։ 

CO2+H2O=H2CO3

8. Ի՞նչ երկու տեսակի աղեր է առաջացնում ածխաթթուն։ 

9. Ո՞ր կարբոնատներն են ջրում լուծելի։ 

10. Ի՞նչ է տեղի ունենում անլուծելի կարբոնատները տաքացնելիս։ 

11. Ինչպե՞ս են ստացվում հիդրոկարբոնատները։ 12. Ինչպիսի՞ նյութեր են առաջանում NaHCO₃-ի տաքացման ժամանակ։ 13. Ինչու՞ Ca(HCO₃)₂-ի քայքայումը կախված է ջերմաստիճանից։ 14. Խնդիր 1 Քանի՞ մոլ ածխաթթու կստացվի, եթե 3 մոլ CO₂-ի միայն 1/3 մասն է փոխազդում ջրի հետ: Խնդիր 2 Տրված է ռեակցիան՝
CO₂ + H₂O ⇄ H₂CO₃ Քանի՞ մոլ H₂CO₃ կստացվի, եթե ունենք 88 գ CO₂ (ենթադրելով՝ ամբողջը փոխազդում է)։ Խնդիր 3 Քանի՞ գրամ CO₂ կանջատվի 168 գ NaHCO₃ տաքացնելիս։ Ռեակցիա՝
2NaHCO₃ → Na₂CO₃ + CO₂ + H₂O Խնդիր 4 Քանի՞ լիտր CO₂ (նորմալ պայմաններում) կստացվի 50 գ CaCO₃ քայքայվելիս։ Ռեակցիա՝
 Խնդիր 5 Քանի՞ գրամ Na₂CO₃ կստացվի, եթե ամբողջությամբ քայքայվի 84 գ NaHCO₃։ Խնդիր 6 Քանի՞ մոլ CO₂ է անհրաժեշտ, որպեսզի 1 մոլ Na₂CO₃-ից ստացվի NaHCO₃։ 

1)Երկու զուգահեռ ուղիղներ հատողով հատելիս խաչադիր անկյունների գումարը 160° է։ Գտնել այդ անկյունների կից անկյունների աստիճանային չափը:

80

2)Հավասարասրուն սեղանի մեծ հիմքը 8 մ է, սրունքը՝ 4 մ, իսկ դրանց կազմած անկյունը՝ 60°։ Գտնել սեղանի փոքր հիմքի երկարությունը։

4

3)AB կիսաշրջանագծի վրա վերցված են CD կետերն այնպես, որ  UAC = 57^o, UBD = 63^o։ Շրջանագծի շառավիղը 12 սմ է:
ա)Գտնել CD լարի երկարությունը։

12
բ)Գտնել COD եռանկյան մակերեսը, որտեղ O-ն շրջանագծի կենտրոնն է։

36V3

4)Ուռուցիկ քառանկյան անկյունագծերը 10 սմ և 14 սմ։ Գտնել այն քառանկյան պարագիծը, որի գագաթները տրված քառանկյան կողմերի միջնակետերն են։

25

5)Շրջանագծին ներգծված է BC հիմքով ABC հավասարասրուն եռանկյուն: Գտնել եռանկյան անկյունները, եթե UBC = 112^o:

56, 62

6)Խորանարդի մակերևույթի մակերեսը 96 սմ² է։ Գտնել խորանարդի կողի երկարությունը։

4

7)Տրված են a = 2i — j և b = 6i — 3j վեկտորները:
ա)Գտնել k -ն, եթե b = k * a:

3
բ)Գտնել a − 2b վեկտորի կոորդինատները:

(-10;5)

1. Ի՞նչ տեղ է գրավում մեքենաշինությունը Հայաստանի տնտեսության մեջ:
Խորհրդային տարիներին մեքենաշինությունը Հայաստանի արդյունաբերության առաջատար ճյուղն էր (ապահովում էր արտադրանքի մոտ 1/3-ը): Այսօր դրա տեսակարար կշիռը նվազել է, սակայն այն մնում է ռազմավարական նշանակության ոլորտ, քանի որ հիմնված է գիտական ներուժի և որակյալ մասնագետների վրա:

2. Նշե’լ Հայաստանի մեքենաշինության գլխավոր ճյուղերը:

• Էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերություն (շարժիչներ, տրանսֆորմատորներ, մալուխներ):
• Սարքաշինություն և ռադիոէլեկտրոնիկա (ճշգրիտ սարքեր, համակարգիչներ, օպտիկա):
• Հաստոցաշինություն և գործիքաշինություն:
• Ավտոմոբիլային արդյունաբերություն (նախկինում՝ «ԵրԱԶ», այժմ՝ մասնակի պահեստամասերի արտադրություն):

3. Ի՞նչ նախադրյալներ կային Հայաստանի քիմիական արդյունաբերության բազմակողմանի և արագ զարգացման համար:

• Հումքային բազան: Կրաքարի և բազալտի հարուստ պաշարները, որոնք հիմք հանդիսացան կալցիումի կարբիդի արտադրության համար:
• Էներգետիկան: Հրազդան-Սևան ՀԷԿ-երի կասկադի կառուցումը, որն ապահովեց էժան էլեկտրաէներգիա:
• Թափոնների օգտագործումը: Պղնձաձուլության ընթացքում առաջացող ծծմբային գազերի օգտագործումը թթուների արտադրության մեջ:
• Գիտական ներուժը: Ոլորտային գիտահետազոտական ինստիտուտների և մասնագիտացված կադրերի առկայությունը:

4. Բնութագրե’լ Հայաստանում ձևավորված քիմիական արդյունաբերության գլխավոր արտադրական համալիրները:

• Երևանյան համալիր: Ամենախոշորն է, որտեղ կենտրոնացված էր «Նաիրիտ» գործարանը (սինթետիկ կաուչուկ), պլաստմասսաների, դեղագործության և լաքերի արտադրությունը:
• Վանաձորյան համալիր: Մասնագիտացված է քիմիական մանրաթելերի, ազոտական պարարտանյութերի և պոլիմերների արտադրության մեջ:
• Ալավերդու համալիր: Հիմնված է լեռնաքիմիայի վրա՝ մասնավորապես ծծմբաթթվի և պղնձարջասպի արտադրություն (մետալուրգիական թափոնների հիման վրա):

1. Ո՞ր տարրերն են մտնում ածխածնի ենթախմբի մեջ։
   • Ածխածին(C), սիլիցիում(Si) գերմանիում(Ge)անագ(Sn), կապար(Pb)
2. Ո՞ր խմբին են պատկանում այս տարրերը պարբերական համակարգում։
3. Ո՞ր տարրերն են ոչ մետաղներ, մետաղներ և կիսամետաղներ այս ենթախմբում։
   • Ոչ մետացներ-ածխածին և սիլիցիում, մետաղանման-գերմանիում, մետաղներ-անագ և կապար:
4. Քանի՞ էլեկտրոն կա այս տարրերի արտաքին էներգիական մակարդակում։
   • 4
5. Ի՞նչ ընդհանուր օքսիդացման աստիճաններ ունեն IVA խմբի տարրերը։
   • -4, +2 և +4
6. Ո՞րն է այդ տարրերի բարձրագույն օքսիդների ընդհանուր բանաձևը։
   • RO3
7. Ի՞նչ բանաձև ունեն համապատասխան թթուները։
   • H2RO3
8. Ինչու՞ ածխածինը և սիլիցիումը համարվում են ոչ մետաղներ, իսկ անագն ու կապարը՝ մետաղներ։
   • 
     Խմբում վերևից ներքև ատոմի շառավիղը մեծանում է, ինչի հետևանքով արտաքին էլեկտրոնները պոկելն ավելի հեշտ է դառնում
9. Գրիր ածխածնի բոլոր օքսիդների բանաձևերը։
   • CO և CO2
10. Գրիր սիլիցիումի համապատասխան թթվի բանաձևը։
    • H2SiO3
11. Որոշիր օքսիդացման աստիճանը՝ SiO₂ միացությունում։
    • +4
12. Որ տարրն է ունենալու ավելի կայուն ջրածնային միացություն՝ CH₄ թե՞ SnH₄։
    • CH₄
13. Տրված նյութերից ո՞րն է երկդիմի՝ Sn(OH)₄ թե՞ H₂CO₃։
    • Sn(OH)₄
14. Քանի՞ գրամ է 2 մոլ O₂։
    • m=n*M => m=2*(2*16)=64գրամ
15. Քանի՞ մոլ է 160 գ SO₂։
    • n=m/M=>n=160/32+(2*16)=160/64=2,5
16. Ինչպե՞ս է փոխվում տարրերի մետաղական հատկությունը խմբում ներքև իջնելիս։
    • Ուժեղանում է
17. Ինչու՞ RH₄ տիպի ջրածնային միացությունների կայունությունը նվազում է կարգաթվի աճման հետ։
    • Կկապի երկարությունը մեծանում է, և կապի էներգիան փոքրանում է:
18. Ինչու՞ կապարը չի առաջացնում ջրածնային միացություն։
    • 
      Կապարի ատոմի մեծ շառավղի պատճառով 𝑃b−
      𝐻 կապը չափազանց անկայուն է և սովորական պայմաններում չի սինթեզվում:
19. Ինչպե՞ս է փոխվում թթվային հատկությունը H₂RO₃ թթուների համար խմբում ներքև իջնելիս։
    • Թուլանում է

1)3

2)2

3)3

4)2

5)3

6)2

7)4

8)2

9)3

10)1

11)3

12)2

13)3

14)1

15)4

16)2

17)4

18)3

19)12

20)2

1. Ժառանգական հիվանդությունները փոխանցվում են՝
   ա) միայն շրջակա միջավայրից
   բ) գեների միջոցով ծնողներից սերունդներին
   գ) միայն սննդի միջոցով
   դ) վարակման ճանապարհով
2. Ո՞րն է ժառանգական հիվանդության օրինակ
   ա) գրիպ
   բ) շաքարախտի որոշ տեսակներ
   գ) տուբերկուլյոզ
   դ) կարմրուկ
3. Չարորակ նորագոյացությունները բնութագրվում են՝
   ա) դանդաղ աճով և սահմանափակ տարածմամբ
   բ) անվերահսկելի աճով և մետաստազներով
   գ) միայն ցավով
   դ) միայն արտաքին տեսքի փոփոխությամբ
4. Ի՞նչ է մուտացիան
   ա) օրգանիզմի աճը
   բ) գենի կամ քրոմոսոմի փոփոխություն
   գ) սննդի մարսում
   դ) բջջի բաժանում
5. Ո՞ր գործոնն է նպաստում չարորակ ուռուցքների առաջացմանը
   ա) առողջ սնունդ
   բ) ֆիզիկական ակտիվություն
   գ) ճառագայթում և վնասակար նյութեր
   դ) բավարար քուն
6. Ժառանգական հիվանդությունները կարող են լինել՝
   ա) միայն վարակիչ
   բ) միայն սուր
   գ) գենային և քրոմոսոմային
   դ) միայն արտաքին
7. Մետաստազը նշանակում է՝
   ա) բջջի մահ
   բ) ուռուցքի տարածում այլ օրգաններ
   գ) գենի կրկնապատկում
   դ) օրգանիզմի աճ