Category: Ֆիզիկա 9

1. Ի՞նչ փոխակերպումներ են տեղի ունենում ճառագայթաակտիվ տրոհման պրոցեսում:
   Ճառագայթաակտիվ տրոհման ընթացքում անկայուն միջուկը ինքնաբերաբար փոխակերպվում է այլ միջուկի՝ արձակելով ալֆա, բետա կամ գամմա ճառագայթում և էներգիա։
2. Ի՞նչն է կոչվում ուրանի կրիտիկական զանգված:
   Ուրանի կրիտիկական զանգվածը այն նվազագույն զանգվածն է, որի դեպքում հնարավոր է ինքնապահպանվող շղթայական ռեակցիա։
3. Ի՞նչ է շղթայական ռեակցիան:
   Շղթայական ռեակցիան այն պրոցեսն է, երբ մեկ միջուկի տրոհման ժամանակ առաջացած նեյտրոնները առաջացնում են այլ միջուկների տրոհում, և գործընթացը շարունակվում է։
4. Ի՞նչ է միջուկային ռեակտորը:
   Միջուկային ռեակտորը սարք է, որտեղ վերահսկվող պայմաններում իրականացվում է միջուկային շղթայական ռեակցիա և ստացվում էներգիա։
5. Ինչպե՞ս են կառավարում շղթայական ռեակցիան:
   Շղթայական ռեակցիան կառավարում են հատուկ կլանող ձողերով, որոնք կլանում են նեյտրոնների մի մասը և կարգավորում ռեակցիայի արագությունը։
6. Թվարկեք միջուկային ռեակտորի հիմնական մասերը:
   Հիմնական մասերն են՝ միջուկային վառելիքը, նեյտրոն դանդաղեցնող նյութը, կլանող ձողերը, հովացման համակարգը և պաշտպանիչ պատյանը։
7. Ի՞նչ գիտեք Հայկական ատոմակայանի մասին:
   Հայկական ատոմակայան գտնվում է Մեծամոր քաղաքի մոտ։ Այն շահագործման է հանձնվել 1976 թվականին և Հայաստանի հիմնական էլեկտրաէներգիայի աղբյուրներից մեկն է։ Այն կարևոր դեր ունի երկրի էներգետիկ անվտանգության ապահովման գործում։
8. Ո՞րն է էներգիայի աղբյուրների հիմնախնդիրները:
   Էներգիայի աղբյուրների հիմնական խնդիրներն են սահմանափակ պաշարները, շրջակա միջավայրի աղտոտումը և էներգիայի պահանջարկի աճը։
9. Որո՞նք են ատոմակայանների առավելությունները մյուս էլեկտրակայանների համեմատությամբ:
   Ատոմակայանները արտադրում են մեծ քանակությամբ էներգիա, պահանջում են քիչ վառելիք և մթնոլորտ գրեթե չեն արտանետում ածխաթթու գազ։
10. Որո՞նք են միջուկային էներգետիկայի վտանգավորության հիմնական աղբյուրները: Անվտանգության ապահովումը ԱԷԿ-ի աշխատանքում:
    Հիմնական վտանգներն են ռադիոակտիվ արտահոսքը, վթարները և թափոնների պահեստավորումը։ Անվտանգությունը ապահովվում է խիստ հսկողությամբ, պաշտպանիչ համակարգերով և վթարային կառավարման միջոցներով

1. Ինչպե՞ս է հայտնագործվել բնական ճառագայթաակտիվության երևույթը:
   Բնական ճառագայթաակտիվությունը հայտնագործվել է Անրի Բեքերելի կողմից 1896 թվականին, երբ նա ուսումնասիրում էր ուրանի աղերը և նկատեց, որ դրանք առանց արտաքին ազդեցության ճառագայթում են արձակում։
2. Ի՞նչ է ալֆա մասնիկը. Թվարկեք դրա բնութագրերը:
   Ալֆա մասնիկը հելիումի միջուկն է։ Այն բաղկացած է 2 պրոտոնից և 2 նեյտրոնից, ունի դրական լիցք (+2e), մեծ զանգված և փոքր թափանցելիություն։
3. Ի՞նչ է բետա մասնիկը. Թվարկեք դրա բնութագրերը:
   Բետա մասնիկը արագ շարժվող էլեկտրոն է։ Այն ունի բացասական լիցք (-1e), փոքր զանգված և ավելի մեծ թափանցելիություն, քան ալֆա մասնիկը։
4. Ի՞նչ է գամմա մասնիկը. Թվարկեք դրա բնութագրերը:
   Գամմա ճառագայթումը էլեկտրամագնիսական ալիք է։ Այն չունի լիցք և զանգված, ունի շատ մեծ թափանցելիություն։
5. Ի՞նչ է ճառագայթման կլանված բաժնեչափը և ինչ միավորով է չափվում այն:
   Ճառագայթման կլանված բաժնեչափը մարմնի մեկ կիլոգրամ զանգվածի կողմից կլանված ճառագայթման էներգիան է։ Չափվում է գրեյ (Գր) միավորով։
6. Ճառագայթման ո՞ր բաժնեչափն է մահացու մարդու համար:
   Մոտավորապես 4–5 գրեյ կլանված բաժնեչափը կարող է մահացու լինել մարդու համար։
7. Ո՞ր օրգան-համակարգերն են հատկապես խոցելի ճառագայթահարման համար և ինչ օգտակար ազդեցություն ունի փոքր բաժնեչափով ճառագայթահարումը:
   Հատկապես խոցելի են արյունաստեղծ համակարգը, մարսողական օրգանները և նյարդային համակարգը։ Փոքր բաժնեչափերով ճառագայթահարումը կիրառվում է բժշկության մեջ՝ բուժման և ախտորոշման նպատակներով։
8. Ինչպիսի՞ն են ատոմի և միջուկի բնութագրական չափերը:
   Ատոմի չափը մոտավորապես 10^{-10} մ է, իսկ միջուկինը՝ 10^{-15} մ։
9. Ի՞նչ կառուցվածք ունի միջուկը:
   Միջուկը կազմված է պրոտոններից և նեյտրոններից, որոնք միասին կոչվում են նուկլոններ։
10. Ո՞ր մեծությունն են անվանում միջուկի զանգվածային թիվ:
    Զանգվածային թիվը միջուկում գտնվող պրոտոնների և նեյտրոնների ընդհանուր քանակն է։
11. Ի՞նչ է իզոտոպը: Ջրածնի ինչ իզոտոպներ գիտեք:
    Իզոտոպները նույն տարրի ատոմներն են, որոնք ունեն նույն թվով պրոտոններ, բայց տարբեր թվով նեյտրոններ։ Ջրածնի իզոտոպներն են՝ պրոտիում, դեյտերիում և տրիտիում։

1. Նկարագրեք մթնախցիկի կառուցվածքը:
   Մթնախցիկը փակ արկղ է, որի մի կողմում փոքր անցք կա։ Լույսը այդ անցքով ներթափանցում է և հակառակ պատին առաջացնում առարկայի շրջված պատկեր։
2. Ի՞նչ նմանություն ունեն լուսանկարչական ապարատի խցիկը և մթնախցիկը: Իսկ որն է դրանց տարբերությունը:
   Նմանությունն այն է, որ երկուսն էլ լույսի միջոցով պատկեր են ստանում փակ խցիկի ներսում։ Տարբերությունն այն է, որ մթնախցիկում կա միայն փոքր անցք, իսկ լուսանկարչական ապարատում՝ ոսպնյակ, որը պատկերն ավելի հստակ է դարձնում։
3. Նկարագրեք լուսանկարչական ապարատի աշխատանքի սկզբունքը:
   Լույսը անցնում է ոսպնյակի միջով, բեկվում և լուսազգայուն թաղանթի կամ մատրիցայի վրա ստեղծում առարկայի իրական, փոքրացված և շրջված պատկեր։
4. Ինչն է կոչվում սևանկար-պատկեր և ինչը արտանկար պատկեր:
   Սևանկար-պատկերը լուսանկարչական թաղանթի վրա ստացված բացասական պատկերն է, որտեղ լուսավոր և մութ մասերը հակադարձված են։ Արտանկար պատկերը դրական պատկերն է, որը ստացվում է սևանկարից։
5. Ինչպես է կառուցված աչքը:
   Աչքը գնդաձև օրգան է, որը բաղկացած է եղջերաթաղանթից, բիբից, ակնաբյուրեղից, ապակենման մարմնից և ցանցաթաղանթից։
6. Ինչու է աչքը համարվում օպտիկական համակարգ: Որոնք են այդ օպտիկական համակարգի հիմնական մասերը:
   Աչքը համարվում է օպտիկական համակարգ, որովհետև բեկում է լույսը և ստեղծում պատկեր։ Հիմնական մասերն են եղջերաթաղանթը, ակնաբյուրեղը և ցանցաթաղանթը։
7. Ի՞նչ է ակոմոդացիան:
   Ակոմոդացիան աչքի հարմարվելու հատկությունն է, որի շնորհիվ տարբեր հեռավորությունների վրա գտնվող առարկաները հստակ երևում են։

---

1. Որոշեք ցրող ոսպնյակի օպտիկական ուժը, եթե նրա կեղծ կիզակետը գտնվում է ոսպնյակից 200 սմ հեռավորության վրա:
   Տրված է՝
   F = -200 սմ = -2 մ

D = 1/F = 1/(-2) = -0.5 դպտր

2. Ոսպնյակի օպտիկական ուժը 2 դպտր է: Ինչպիսի՞ ոսպնյակ է այն՝ հավաքող, թե՞ ցրող: Որքա՞ն է նրա կիզակետային հեռավորությունը:
   Քանի որ D դրական է, ոսպնյակը հավաքող է։
   F = 1/D = 1/2 = 0.5 մ = 50 սմ
3. Ինչպիսի՞ն է ապակե երկգոգավոր ոսպնյակը:
   Ճիշտ պատասխան՝ ա. ցրող
4. Ինչպե՞ս է կոչվում այն կետը, որում ոսպնյակում բեկվելուց հետո հավաքվում են հավաքող ոսպնյակի գլխավոր օպտիկական առանցքին զուգահեռ ճառագայթները:
   Այդ կետը կոչվում է կիզակետ։
5. Առարկայի բարձրությունը 70 սմ է, իսկ նրա պատկերի բարձրությունը 52 սմ: Որքա՞ն է ոսպնյակի գծային խոշորացումը:
   K = H/h = 52/70 = 0.74
6. Որքա՞ն է 0.8 մետր բարձրությամբ առարկայի պատկերի բարձրությունը, եթե ոսպնյակի գծային խոշորացումը 2.5 է:
   H = K × h = 2.5 × 0.8 = 2.0 մ

1. Ինչով են տարբերվում առարկայի իրական և կեղծ պատկերները:
   Իրական պատկերը ստացվում է, երբ ճառագայթները իրականում հատվում են, և այն կարելի է ստանալ էկրանի վրա։ Կեղծ պատկերը ստացվում է, երբ հատվում են ոչ թե ճառագայթները, այլ դրանց շարունակությունները, և այն էկրանի վրա ստանալ հնարավոր չէ։
2. Որոնք են այն «հարմար» ճառագայթները, որոնց օգնությամբ սովորաբար կառուցում են առարկայի պատկերը ոսպնյակում:
   Պատկերի կառուցման համար օգտագործում են երեք հիմնական ճառագայթ․

• գլխավոր առանցքին զուգահեռ ընկնող ճառագայթը,
• կիզակետով անցնող ճառագայթը,
• օպտիկական կենտրոնով անցնող ճառագայթը։

3. Գրեք բարակ ոսպնյակի բանաձևը:
   Բարակ ոսպնյակի բանաձևն է՝
   • 1\F=1/d+1/f
     
     որտեղ F-ը կիզակետային հեռավորությունն է, d-ն առարկայից ոսպնյակ հեռավորությունը, f-ը պատկերից ոսպնյակ հեռավորությունը։
4. Ինչն են անվանում ոսպնյակի խոշորացում: Գրեք խոշորացման բանաձևը:
   Խոշորացումը ցույց է տալիս, թե քանի անգամ է պատկերի չափը մեծ կամ փոքր առարկայի չափից։
   Բանաձևը՝
   • K=H/h=f/d
     
     որտեղ H-ը պատկերի բարձրությունն է, h-ը առարկայի բարձրությունը։
5. Ձեռքի տակ ունենալով միայն քանոն՝ ինչպես կարող եք որոշել հավաքող ոսպնյակի կիզակետային հեռավորությունը, եթե օրն արևոտ է:
   Ոսպնյակը պահում ենք արևի ճառագայթների դիմաց և շարժում այնքան, մինչև թղթի կամ մակերեսի վրա ստացվի Արեգակի ամենափոքր ու հստակ պատկերը։ Ապա քանոնով չափում ենք ոսպնյակից մինչև պատկերը եղած հեռավորությունը․ դա էլ կլինի ոսպնյակի կիզակետային հեռավորությունը։

1. Ի՞նչ է ոսպնյակը: Ոսպնյակների ինչ տեսակներ գիտեք:
   Ոսպնյակը թափանցիկ մարմին է, որը սահմանափակված է երկու գնդային մակերևույթներով կամ մեկ գնդային և մեկ հարթ մակերևույթով։ Կան երկու հիմնական տեսակ՝ հավաքող (ուռուցիկ) և ցրող (գոգավոր) ոսպնյակներ։
2. Ո՞ր ուղիղն են անվանում ոսպնյակի գլխավոր օպտիկական առանցք:
   Այն ուղիղը, որն անցնում է ոսպնյակի երկու մակերևույթների կորության կենտրոններով, կոչվում է ոսպնյակի գլխավոր օպտիկական առանցք։
3. Ո՞ր ոսպնյակներն են կոչվում ուռուցիկ, և որ ոսպնյակները՝ գոգավոր:
   Ուռուցիկ են կոչվում այն ոսպնյակները, որոնք միջին մասում ավելի հաստ են, քան եզրերում։ Գոգավոր են կոչվում այն ոսպնյակները, որոնք եզրերում ավելի հաստ են, քան միջին մասում։
4. Ի՞նչ է բարակ ոսպնյակը: Որ կետն են անվանում ոսպնյակի օպտիկական կենտրոն: Ի՞նչ հատկությամբ է այն օժտված:
   Բարակ ոսպնյակ է համարվում այն ոսպնյակը, որի հաստությունը շատ փոքր է իր մակերևույթների կորության շառավիղների համեմատ։ Ոսպնյակի օպտիկական կենտրոնը այն կետն է, որով անցնող ճառագայթը չի փոխում իր ուղղությունը։
5. Ինչո՞վ են իրարից տարբերվում հավաքող և ցրող ոսպնյակները:
   Հավաքող ոսպնյակը զուգահեռ ճառագայթները հավաքում է մեկ կետում, իսկ ցրող ոսպնյակը դրանք ցրում է տարբեր ուղղություններով։
6. Ո՞ր կետն է կոչվում հավաքող ոսպնյակի կիզակետ: Իսկ ցրող ոսպնյակի կեղծ կիզակետ:
   Հավաքող ոսպնյակի կիզակետը այն կետն է, որտեղ գլխավոր առանցքին զուգահեռ ընկնող ճառագայթները հատվում են ոսպնյակից անցնելուց հետո։ Ցրող ոսպնյակի կեղծ կիզակետը այն կետն է, որտեղից թվում է, թե դուրս եկող ճառագայթները գալիս են։
7. Ի՞նչ է ոսպնյակի կիզակետային հեռավորությունը: Ինչով են տարբերվում հավաքող և ցրող ոսպնյակների կիզակետային հեռավորությունները:
   Կիզակետային հեռավորությունը ոսպնյակի օպտիկական կենտրոնից մինչև կիզակետ ընկած հեռավորությունն է։ Հավաքող ոսպնյակի համար այն դրական է, իսկ ցրող ոսպնյակի համար՝ բացասական։
8. Ո՞ր մեծությունն է կոչվում ոսպնյակի օպտիկական ուժ: Ինչ միավորով է այն արտահայտվում, և ինչպես է արտահայտվում այդ միավորը:
   Ոսպնյակի օպտիկական ուժը կիզակետային հեռավորության հակադարձ մեծությունն է։ Այն ցույց է տալիս, թե որքան ուժեղ է ոսպնյակը բեկում լույսը։ Արտահայտվում է դիոպտրիա միավորով (դպտր), և
   1 դիոպտրիա = 1 մ⁻¹։

APRIL 2, 20261. Ի՞նչ է լույսը ըստ Նյուտոնի և ըստ Հյուգենսի:

Աղբյուրից հեռացող համակենտրոն գնդոլորտներ:

2. Ո՞ր լուսատու մարմինն են անվանում լույսի կետային աղբյուր:

Եթե լույսի աղբյուրի չափերը շատ փոքր են մինչև լուսավորվող մարմին ընկած հեռավորության համեմատ, ապա այն անվանում են լույսի կետային աղբյուր

3. Լույսի ի՞նչ բնական և արհեստական  աղբյուրներ գիտեք:

Բնական՝ արեգակ, աստղեր, կայծակ և այլ:

Արհեստական՝ լամպ, գազայրիչի բոցը և այլ:

4. Ո՞րն է Արեգակի և Լուսնի լուսարձակման տարբերությունը:

Տարբերությունը նրա մեջ է որ Լուսինը անդրադարձնում է իր վրա ընկած՝ Արեգակի լույսը:

5. Ի՞նչ է լույսի ճառագայթը:

Լույսի ճառագայթը լուսային էներգիայի տարածման ուղղագիծ գիծն է համասեռ միջավայրում։

6. Ինչպե՞ս է տարածվում լույսը համասեռ միջավայրում:

Ուղղագիծ

7. Ո՞ր լույսն է կոչվում անդրադարձած:

Այն լույսը որը երևում է իրական լույսի աղբյուրի անդրադարձված լինելու հետևանքով։

8. Ո՞ր անկյունն է կոչվում անկման անկյուն. և որը անդրադարձման անկյուն:

Անկման անկյուն է այն անկյունը, որը առաջանում է ընկնող ճառագայթի և մակերևույթին անցկացված ուղղահայաց գծի միջև։

Անդրադարձման անկյուն է այն անկյունը, որը առաջանում է անդրադարձած ճառագայթի և նույն ուղղահայաց գծի միջև։

9. Ձևակերպեք լույսի անդրադարձման օրենքը:

անկման անկյուն=անդրադարձման անկյուն

10. Ո՞ր երևույթն է կոչվում լույսի բեկում:

Լույսի բեկում է կոչվում այն երևույթը, երբ լույսի ճառագայթը անցնելով մի միջավայրից մյուսը, փոխում է իր տարածման ուղղությունը։

11. Ձևակերպեք լույսի բեկման օրենքը:

Ընկնող ճառագայթը, բեկված ճառագայթը և անկման կետում բաժանման սահմանին անցկացված ուղղահիծը գտնվում են նույն հարթության մեջ։

12. Անկմա՞ն, թե՞ բեկման անկյունն է ավելի մեծ, երբ լույսը՝ ա. օդից անցնում է ջուր, բ. ջրից անցնում է օդ:

օդից ջուր բեկման անկյունը փոքր է իսկ ջրից ոդ մեծ

1. Ի՞նչ է էլեկտրամագնիսական դաշտը:

Էլեկտրամագնիսական դաշտը ֆիզիկական դաշտ է, որը ստեղծվում է էլեկտրական լիցքերով և հոսանքներով և բաղկացած է փոխկապակցված էլեկտրական և մագնիսական դաշտերից։

2. Ի՞նչն են անվանում էլեկտրամագնիսական ալիք:

Էլեկտրամագնիսական ալիք են կոչվում էլեկտրամագնիսական դաշտի տատանումները, որոնք տարածվում են տարածության մեջ։

3. Գրեք էլեկտրամագնիսական ալիքի տարածման արագության, ալիքի երկարության և տատանումների հաճախության կապն արտահայտող բանաձևը:

c=λν

4. Որքա՞ն է էլեկտրամագնիսական ալիքի տարածման արգությունը վակուումում:

c ≈ 3 × 10⁸ մ/վ

5.Պատկերեք ռադիոկապի իրականցման պարզագույն սխեման:

հաղորդիչ, ալեհավաք, ընդունող ալեհավաք, ընդունիչ

6. Ինչպե՞ս է իրականացվում ռադիոհեռագրային կապը:

Այն իրականացվում է էլեկտրամագնիսական ալիքներով ազդանշաններ փոխանցելով (օրինակ՝ Մորզեի կոդով)

7. Ո՞ր պրոցեսն է կոչվում մոդուլում:

Այն պրոցեսը, երբ բարձր հաճախության ալիքի որևէ պարամետր փոփոխվում է ըստ հաղորդվող ազդանշանի։

8. Ի՞նչ է դեդեկտորը:

Դետեկտորը սարք է, որը առանձնացնում կամ վերականգնում է օգտակար ազդանշանը մոդուլացված ալիքից։

9.Ի՞նչ հիմնական մասերից է կազմված բջջային հեռախոսացանցը

Անտենաներ, բջջային հեռախոսներ,կառավարման համակարգեր և կաբելային կամ անլար փոխանցման ցանցեր

10. Ի՞նչ է համացանցը:

Համացանցը գլոբալ համակարգ է, որը միացնում է միլիոնավոր սարքեր՝ ապահովելով տեղեկատվության փոխանակում ամբողջ աշխարհում։

§ 27. ԷԼԵԿՏՐԱՄԱԳՆԻՍԱԿԱՆ ՄԱԿԱԾՄԱՆ ԵՐԵՎՈՒՅԹԸ.

1. Ե՞րբ է մագնիսական դաշտում տեղադրված հաղորդչի վրա ուժ ազդում։
   Երբ հաղորդչով հոսանք է անցնում և այն գտնվում է մագնիսական դաշտում։
2. Ինչպե՞ս է հոսանքակիր հաղորդչի վրա մագնիսական դաշտում ազդող ուժը կախված հոսանքի ուղղությունից։
   Ուժի ուղղությունը կախված է հոսանքի ուղղությունից․ եթե հոսանքի ուղղությունը փոխվի, ուժի ուղղությունն էլ կփոխվի։
3. Մագնիսական դաշտում հոսանքակիր շրջանակի ո՞ր դիրքում է նրա վրա ազդող ուժերի մոմենտը զրո։
   Երբ շրջանակի հարթությունը ուղղահայաց է մագնիսական դաշտի գծերին (այսինքն՝ նորմալը զուգահեռ է դաշտին)։
4. Ի՞նչ տեղի կունենա, եթե չփոխվի հոսանքի ուղղությունը մագնիսական դաշտում պտտվող շրջանակում։
   Շրջանակը կպտտվի, բայց կհասնի հավասարակշռության և կարող է կանգնել՝ չշարունակելով պտույտը մեկ ուղղությամբ։
5. Ի՞նչ է էլեկտրաշարժիչը, և ի՞նչ կառուցվածք ունի այն։
   Էլեկտրաշարժիչը սարք է, որը էլեկտրական էներգիան փոխակերպում է մեխանիկականի։ Այն ունի ստատոր (անշարժ մաս), ռոտոր (պտտվող մաս), կոճեր և մագնիսական դաշտ։
6. Ի՞նչ դեր է կատարում կոլեկտորն էլեկտրաշարժիչում։
   Կոլեկտորը փոխում է հոսանքի ուղղությունը կոճում՝ ապահովելով շարունակական պտույտ։
7. Ի՞նչ առավելություններ ունեն էլեկտրաշարժիչները։
   Դրանք պարզ են, հուսալի, ունեն բարձր արդյունավետություն, քիչ աղմուկ են արտադրում և հեշտ են կառավարվում։
8. Նշեք էլեկտրաշարժիչների մի քանի կիրառություն։
   Օգտագործվում են լվացքի մեքենաներում, օդափոխիչներում, վերելակներում, էլեկտրական գնացքներում, խաղալիքներում։
9. Ո՞ր երևույթն են անվանում էլեկտրամագնիսական մակածում։
   Փակ կոնտուրում հոսանքի առաջացումը փոփոխվող մագնիսական դաշտի ազդեցությամբ։
10. Ի՞նչ կառուցվածք ունի փոփոխական հոսանքի պարզագույն գեներատորը։
    Կազմված է մագնիսական դաշտում պտտվող կոճից և սլիպ-ռինգերից (օղակներից) ու խոզանակներից։
11. Ո՞ր հոսանքն են անվանում փոփոխական։
    Հոսանք, որի ուղղությունն ու ուժը ժամանակի ընթացքում պարբերաբար փոխվում են։
12. Ի՞նչ հաճախություն ունի մեր երկրում օգտագործվող փոփոխական հոսանքը: Որքա՞ն է այդ հոսանքի պարբերությունը։
    Հաճախությունը՝ 50 Հց, պարբերությունը՝ 0.02 վայրկյան։
13. Ի՞նչ էներգիայի շնորհիվ է արտադրվում էլեկտրաէներգիան՝
    ա. էլեկտրակայաններում՝ ջրի (հիդրո) էներգիայի, քամու կամ միջուկային էներգիայի միջոցով,
    բ. ջերմաէլեկտրակայաններում՝ վառելիքի այրման ջերմային էներգիայի շնորհիվ։