Category: Աշխարհագրություն 9

1.Գնահատե’լ Արագածոտնի մարզի զարգացման բնական նախադրյալները:

Արագածոտնի մարզն ունի լավ բնական նախադրյալներ տնտեսության զարգացման համար՝ հարուստ բնական ռեսուրսներ, գյուղատնտեսության համար բարենպաստ կլիմա, ջրային պաշարներ բերքալի հովիտներ ու հարթավայրեր, ինչը հնարավորություն է ստեղծում գյուղատնտեսության, զբոսաշրջության և այլ ճյուղերի զարգացման համար։

2.Ինչպիսի՞ն է Արագածոտնի մարզի տարաբնակեցման արդի պատերը:

Տարաբնակեցման արդի պատկերը անհավասար է՝ բնակչությունը հիմնականում կենտրոնացած է Աշտարակի, Թալինի և Ապարանի տարածաշրջաններում այսինքն` խոշոր կենտրոններում, իսկ բարձրադիր և մեկուսացված գոտիներում՝ թույլ է բնակեցված, բնակչությունը ձևավորվել է բնական, պատմական և տնտեսական գործոններով։

3.Որո՞նք են Արագածոտնի մարզի տնտեսության բնորոշ գծերը:

Տնտեսությունը բազմաճյուղ է, սակայն հիմնականում հիմնված գյուղատնտեսության վրա, զարգացած են սննդարդյունաբերությունը, շինանյութերի արտադրությունը, պարենային և գինեգործական ճյուղերը, ինչը պայմանավորված է բնական ռեսուրսներով։

4.Բացարե’լ Արագածոտնի մարզի գյուղատնտեսության մասնագիտացման ներքին տարբերությունները:

Մասնագիտացման ներքին տարբերությունները պայմանավորված են կլիմայական, հողային, ռելիեֆային և տնտեսական գործոններով՝ ցածրադիր շրջաններում տարածված է այգեգործությունը, բանջարաբուծությունը, մրգաբուծությունը, բարձրադիր գոտիներում` կարտոֆիլագործությունը, հացահատիկի մշակաբուծությունը։ Աառը մթնոլորտը հարմար է կարտոֆիլի համար։

APRIL 20, 2026

1.Ի՞նչ փոփոխություն է կրել գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպումը խորհրդային և հետխորհրդային տարիներին:

Գյուղատնտեսությունը հիմնված էր պետական և կոլեկտիվ սեփականության վրա՝ սովխոզներ և կոլխոզներ:1991 թ. հողի սեփականաշնորհումից հետո անցում կատարվեց մասնավոր սեփականության:

2.Գնահատե’լ գյուղատնտեսության դերը ՀՀ տնտեսության մեջ:

Զբաղվածությունը, պարենի պաշարը, ՀՆԱ-ն

3.Նշե’լ գյուղատնտեսության մասնագիտացած ճյուղերը, որոնք ունեն արտահանման նշանակություն:

Պտղաբուծություն, խաղողագործություն, բանջարաբուծություն

4.Ինչպիսի՞ն է ՀՀ հողային ֆոնդի կառուցվածքը,որտե՞ղ են տարածված խոշոր հողատարածությունները:

Գեղարքունիք, Արմավիր, Արարատ, Շիրակ և այլն

5.Նշե’լ Հայաստանի մելորացիայի հիմնական տեսակները:

Ոռոգում, չորացում և այլն:

1.Ի՞նչ տեղ է գրավում մեքենաշինությունը Հայաստանի տնտեսության մեջ:

Մեքենաշինությունը Հայաստանում կարևոր, բայց ոչ առաջատար տեղ է զբաղեցնում։ Այն հիմնականում ապահովում է այլ ճյուղերի (էներգետիկա, շինարարություն, արդյունաբերություն) տեխնիկական սարքավորումներ։

2.Նշե’լ Հայաստանի մեքենաշինություն գլխավոր ճյուղերը:

Էլեկտրատեխնիկակական, հաստոցաշինական-գործիքաշինական

3.Ի՞նչ նախադրյալներ կային Հայաստանի քիմիական արդյունաբերություն բազմակողմանի և արագ զարգացումը համար:

Հումքի առկայություն, զարգացած էներգետիկ բազա գիտական և մասնագիտական կադրերի առկայություն:

4.Բմութագրե’լ Հայաստանում ձևավորված քիմիական արդյունաբերություն գլխավոր արտադրական համալիրները:

1. Բնութագրե’լ և գնահատե’լ Հայաստանի թեթև արդյունաբերության զարգացումը:
Հայաստանի թեթև արդյունաբերությունը պատմականորեն եղել է տնտեսության առաջատար ճյուղերից մեկը: Խորհրդային տարիներին այն ուներ հսկայական ծավալներ և արտահանման մեծ ուղղվածություն: Անկախացումից հետո ճյուղը կտրուկ անկում ապրեց, սակայն վերջին տասնամյակում նկատվում է զգալի վերելք: Այսօր զարգացումը հիմնականում հենվում է արտասահմանյան հայտնի բրենդների պատվերների իրականացման (տոլինգային համակարգ) և տեղական նորարարական ապրանքանիշերի ստեղծման վրա:

2. Բնութագրե’լ թեթև արդյունաբերության տեղը երկրի տնտեսության մեջ:
Այս ճյուղն ունի կարևոր սոցիալ-տնտեսական նշանակություն: Այն ապահովում է մեծաքանակ աշխատատեղեր, հատկապես կանանց համար, և նպաստում է մարզերի (Գյումրի, Վանաձոր, Իջևան) համաչափ զարգացմանը: Թեթև արդյունաբերության արտադրանքը ՀՀ արտահանման կառուցվածքում զբաղեցնում է կայուն տեղ՝ նպաստելով արտարժույթի ներհոսքին:

3. Նկարագրե’լ թեթև արդյունաբերության ճյուղային կառուցվածքը:
Հիմնական ենթաճյուղերն են.

• Տեքստիլ արդյունաբերություն (մանվածքի և գործվածքի արտադրություն):
• Կարի արտադրություն (պատրաստի հագուստ, սպիտակեղեն):
• Կոշիկի և կաշվե իրերի արտադրություն:
• Տրիկոտաժի արտադրություն:
• Գորգագործություն:

4. Գնահատե’լ նորագույն ճյուղերը, դրանց դերը և տեղը համաշխարհային տնտեսության մեջ:
Նորագույն ճյուղերը (բարձր տեխնոլոգիաներ, ՏՏ, բիոտեխնոլոգիա) համաշխարհային տնտեսության «շարժիչն» են: Դրանք գիտատար են և չեն պահանջում մեծ քանակությամբ հումք կամ էներգիա, փոխարենը ստեղծում են բարձր ավելացված արժեք: Այս ճյուղերի շնորհիվ երկրները դառնում են մրցունակ և ապահովում են տնտեսական թռիչքաձև աճ:

5. Նշե’լ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների հիմնական ուղղությունները:
ՏՏ ոլորտի հիմնական ուղղություններն են.

• Ծրագրային ապահովման մշակում (Software development):
• Տվյալների գիտություն և արհեստական բանականություն (AI):
• Կիբերանվտանգություն:
• Տելեկոմունիկացիա և կապի միջոցներ:
• Համակարգչային գրաֆիկա և դիզայն:

1.ՀՀ քաղաքներն ի՞նչ խմբերի են բաժանվում ըստ աշխատանքի աշխարհագրական բաժանման իրենց։

Հայաստանի Հանրապետության քաղաքները ըստ աշխատանքի աշխարհագրական բաժանման բաժանվում են մի քանի խմբերի։ Առանձնանում են արդյունաբերական քաղաքներ, որտեղ զարգացած է արտադրությունը, բազմագործառութային քաղաքներ, որոնք կատարում են վարչական և ծառայությունների կենտրոնի դեր, տրանսպորտային քաղաքներ՝ ձևավորված ճանապարհային հանգույցների շուրջ, ինչպես նաև առողջարանային-զբոսաշրջային և գյուղատնտեսական շրջանները սպասարկող քաղաքներ։ Այս բաժանումը ցույց է տալիս քաղաքների տնտեսական մասնագիտացումը։

2.Գյումրու զարգացման տարբեր փուլերում ի՞նչ գործոններ էին նպաստել կամ խանգարել նրա տնտեսական վերելքին:

Գյումրու զարգացմանը նպաստել են նրա բարենպաստ աշխարհագրական դիրքը, առևտրական ճանապարհները, երկաթուղու կառուցումը և խորհրդային տարիների արդյունաբերության զարգացումը։ Սակայն քաղաքի տնտեսական աճին խանգարել են 1988 թվականի երկրաշարժը, գործարանների փակումը և բնակչության արտագաղթը, որոնք դանդաղեցրել են զարգացման ընթացքը։

3. Ուրվագծային քարտեզ վրա նշել մարզերն ու խոշոր քաղաքները։

1.Ինչպիսի՞ն է ՀՀ բնակչության միջին խտությունը: Ինչպե՞ս է այն փոխվել տարիների ընթացքում:

Հայաստանի Հանրապետության բնակչության միջին խտությունը մոտ 90–110 մարդ/կմ² է (տարիներից կախված փոքր փոփոխություններով)։Վերջին տասնամյակներում բնակչության խտությունը քիչ-քիչ նվազել է, քանի որ՝արտագաղթ է եղել, ծնելիությունը նվազել է, որոշ շրջաններում բնակչությունը պակասել է։Միևնույն ժամանակ մայրաքաղաքում և խոշոր քաղաքներում խտությունը շարունակում է բարձր մնալ։

2.Նկարագրե’լ ՀՀ բնակչության տեղաշխումն ըստ վարչական մարզերի վերընթաց գոտիների:

Հայաստանի բնակչությունը տարածքում անհավասար է տեղաբաշխված։ Ամենախիտ բնակեցված են Երևանը և նրա հարակից մարզերը՝ Արարատը, Արմավիրը և Կոտայքը։ Համեմատաբար խիտ բնակեցված են նաև Շիրակը և Լոռին։ Ամենաքիչ բնակչություն ունեն լեռնային մարզերը՝ Սյունիքը, Վայոց ձորը և Գեղարքունիքը։

Ըստ վերընթաց գոտիների՝ բնակչության մեծ մասը բնակվում է մինչև 1000 մ բարձրության հարթավայրերում, հատկապես Արարատյան դաշտում։ 1000–2000 մ միջին բարձրությունների վրա բնակչության խտությունը միջին է, իսկ 2000 մ-ից բարձր լեռնային գոտիներում բնակչությունը շատ սակավ է՝ կլիմայական և տնտեսական պայմանների պատճառով։

3.Նշե’լ ՀՀ քաղաքների տիպեր ըստ մարդաշատության:

Հայաստանի քաղաքները բաժանվում են մի քանի տիպերի ըստ բնակչության թվի։ Մեծ քաղաք է Երևանը, որը ունի ավելի քան մեկ միլիոն բնակիչ։ Միջին քաղաքներ են Գյումրին և Վանաձորը, որոնք ունեն տասնյակ հազարավոր բնակիչներ։ Փոքր քաղաքներ են Աբովյանը, Հրազդանը, Արտաշատը, Կապանը և այլ քաղաքներ։ Կան նաև շատ փոքր քաղաքներ, որոնց բնակչությունը ընդամենը մի քանի հազար է, օրինակ՝ Դաստակերտը և Շամլուղը։

1.Բացատրել <<աշխատանքային ռեսուրսներ>> և <<տնտեսապես ակտիվ բնակչություն>> հասկացությունը:

Աշխատանքային ռեսուրսներ — երկրի այն բնակչությունն է, որը կարող է աշխատել՝ իր տարիքի, առողջական վիճակի և ունակությունների շնորհիվ։

Այս խմբի մեջ մտնում են․աշխատունակ տարիքի մարդիկ, աշխատող կենսաթոշակառուներ, աշխատող դեռահասներ։Տնտեսապես ակտիվ բնակչություն — այն մարդկանց ամբողջությունն է, որոնք աշխատում են կամ ակտիվորեն աշխատանք են փնտրում։Այսինքն՝ տնտեսապես ակտիվ բնակչության մեջ մտնում են․զբաղվածներ (աշխատողներ), գործազուրկներ, որոնք ցանկանում են աշխատել և փնտրում են աշխատանք։

2.Նշե’լ ՀՀ աշխատանքային ռեսուրսների քանակական և որակական բնութագիրը:

Հայաստանի Հանրապետություն աշխատանքային ռեսուրսները բնութագրվում են քանակական և որակական հատկանիշներով։ Քանակական առումով աշխատունակ բնակչության ընդհանուր թիվը համեմատաբար փոքր է, և վերջին տարիներին նկատվում է բնակչության նվազում ու ծերացում։ Բացի այդ, արտագաղթի հետևանքով աշխատուժի մի մասը հեռացել է երկրից, ինչը ևս ազդում է աշխատանքային ռեսուրսների քանակի վրա։ Որակական առումով Հայաստանի աշխատանքային ռեսուրսներն ունեն համեմատաբար բարձր կրթական մակարդակ․ բնակչության մեծ մասը ունի բարձրագույն կամ մասնագիտական կրթություն։ Սակայն հաճախ նկատվում է մասնագիտական անհամապատասխանություն աշխատաշուկայի պահանջների և մասնագետների միջև, ինչպես նաև նոր տեխնոլոգիաների ոլորտում դեռ զգացվում է որակյալ մասնագետների պակաս։

3.Ի՞նչ փոփոխություն է կրել ՀՀ բնակչության զբաղվածության կառուցվածքը:

ՀՀ-ում զբաղվածության կառուցվածքը ժամանակի ընթացքում փոխվել է․Գյուղատնտեսության մեջ զբաղվածների բաժինը նվազել է։ Արդյունաբերության ոլորտում զբաղվածությունը նույնպես նվազել է որոշ ժամանակահատվածներում։ Ավելացել է ծառայությունների ոլորտում աշխատողների թիվը (առևտուր, տրանսպորտ, ՏՏ, սպասարկում)։ Քաղաքներում զբաղվածությունն աճել է, գյուղերում՝ նվազել։Այսպիսով, ՀՀ-ում տնտեսությունը աստիճանաբար անցում է կատարում ծառայությունների վրա հիմնված կառուցվածքի։

1.Ի՞նչ ցուցանիշներով է բնութագրվում բնակչության կազմը։

Սեռային կազմով, ազգային կազմով, տարիքային կազմով, կրոնական և այլն:

2.Որո՞նք են ՀՀ_ում բնակվող ազգային փոքրամասնությունները, ի՞նչ իրավունքներից են օգտվում։

Եզդիները, ոքրդերը, ռուսները, վրացիները, ասորիները, ուկրաինացիները և այլն: Նրանք ունեն նույն իրավունքները ինչ մենք:

3.Ինչպիսի՞ն է ՀՀ բնակչության սեռային կազմը, ինչպե՞ս է այն փոփոխվում ըստ տարիքի։

Երիտադասրդ տարիքում տղամարդիք գերակշռում են բայց 24 տարեկանից հետո գերակշռում են կանայք:

4.Ինչպիսի՞ն է ՀՀ ուրբանիզացման մակարդակը։

Կոնկերտ հիմա այն միջին է, բնակչության մեծ մասը բնակվում է քաղաքներում, բայց զգալի մասը շարունակում է ապրել գյուղերում: