Author: mariamdalaqyan

За ваший матерей пожертвуем мы. Армянская героическая история ждет спасения.

В Карабахе должны были якобы пройти выборы. Союз якобы собирался выдвинуть кандидата. Мол, после выдвижения кандидатуры он отказался. Якобы политическая жизнь кипела в месте, еще более жалком, чем Армения… Что еще жалкое, чем Армения? Конечно, другая территория, управляемая Армянами… Как будто в Армении есть политическая жизнь, так еще оставалось показать, что она есть и в Карабахе. Как будто в Армении есть президент, так еще и в Карабахе.Даже не региональный губернатор, а президент. Еще и министр иностранных дел, который ездит в Ереван и обратно. Еще и министр сельского хозяйства для 60 сел. Ради двух грязеуносных бордюров и распиловки паркета министр промышленности, министр внутренних дел во главе численности работников Шенгавитской районной мельницы…Неужели наши историки, черт возьми, сыграли с нами злую шутку, и все было такой же ложью, как и сейчас?«Пишите, пишите, дед мой, брат мой и я сделали то-то и то-то… мы разрушили те города, мы убили тех людей, как мух…» — приказал, скажем, Мокац Сержик, и рассказчик, получив через Мокаца Мику семь зерен муки из зернохранилища Сержика, взял теленка из хлева Киохи, привязал его к своей двери и, запершись в монастыре хозяина на несколько лет, написал о том, что слышал, как очевидец.Или, например, Нарина из Варанда построила небольшую часовню в память о своем муже, упавшем со скалы, отдала ее четырем монахам, пристроила к часовне два акра земли для выпечки хлеба, двадцать тутовых деревьев и двух коров, чтобы хлеб кидать в мацун, поверх пить тутовую водку и день через день записывать жалобы, которые армяне ежедневно посылали с балкона своей персидской части иностранному правителю своей византийской части. Записывать их в виде письма или записки, в одном экземпляре и хранить рядом, для истории.Или, например, Аркадия из Киликии назвала местную администрацию крестоносцев Армянским королевством и поручила монаху, эмигрировавшему из Ани, написать для истории армянского народа, что…

Какая гарантия, что этого не произошло? В конце концов, ход событий последних 12 лет и их историография не так уж похожи друг на друга, как история двух разных народов или история разных периодов одного и того же народа. Что же доказывает, что древние армяне могли быть умнее современных армян?

Վանո Սիրադեղյանի «Բուքը, երգը, երեխան»

«Բուքը, երգը, երեխան»-ն է։ Այն մի տղայի մասին է, ով ցուրտ առավոտյան շտապում է դպրոց՝ հույս ունենալով, որ ներսում կտաքանա։ Սակայն պահակը նրան ներս չի թողնում, քանի որ դեռ դասերի սկսվելու ժամանակը չէր։ Տղան աղքատ էր, հագուստն ու կոշիկները՝ մաշված, ինչի պատճառով ավելի էր մրսում։

«Ձեռքից եկածը արել էր. գուլպայի ծակ թաթը ձգել, ոտքի տակ էր դրել, ոտքին մեծ, պոռթած կոշիկների ներսը դարման ու քուրջ էր խցկել, ձեռքն ընկածով կապոտել էր, բայց կարծես բան արած չլիներ»։

Պահակը խորհուրդ է տալիս նրան տուն վերադառնալ և ավելի ուշ գալ, բայց տղան չի հեռանում։ Փորձում է ցուրտը հաղթահարել պարելով, երգելով ու երևակայելով։ Նրա ոտքերն այնքան էին թմրել, որ նույնիսկ պատկերացնում էր՝ դրանք իրենը չեն, հետևաբար ցավն էլ իրենը չէ։ Երբ Ավագը լսում է նրա երգը, բարկանում է, և տղան վախենում է, որ իրեն կհարվածեն։

Կերպարների մասին իմ կարծիքը հետևյալն է․ պահակը այնքան էլ բարի մարդ չի թվում, քանի որ, չնայած կանոններին հետևելուն, կարող էր գոնե մի ջերմ խոսք ասել մրսած երեխային։ Ավագն էլ խիստ մարդու տպավորություն է թողնում։ Իսկ տղան աչքի է ընկնում իր երևակայությամբ, համբերությամբ և դժվարություններին դիմակայելու կարողությամբ։

Իմ կարծիքով՝ պատմվածքի հիմնական գաղափարը մարդկային արժեքների կարևորությունն է։ Կանոններին և օրենքներին հետևելը կարևոր է, բայց չպետք է դրանց պատճառով մոռանանք մարդասիրության մասին։ Պահակը կարող էր խղճալ երեխային և ներս թողնել, սակայն նախընտրեց հետևել սահմանված կարգին։ Հնարավոր է՝ նա նաև վախենում էր պատասխանատվություն կրելուց։

Պատմվածքում նկատեցի նաև մեկ այլ գաղափար․ տղան, չնայած դժվարություններին, հասել էր իր նպատակակետին՝ դպրոցին։ Սա կարելի է դիտարկել որպես նպատակասլացության օրինակ։ Նույնիսկ եթե հասնելով նպատակիդ՝ ամեն ինչ այնպես չի ստացվում, ինչպես պատկերացնում էիր, պետք չէ հանձնվել։

Ինձ համար հետաքրքիր էր նաև եղանակի և պատմվածքի բովանդակության կապը։ Դրսի ցուրտը կարծես արտացոլվում էր նաև մարդկանց վերաբերմունքի մեջ։ Եղանակը սառն էր, իսկ մարդկանց վերաբերմունքը՝ նույնքան սառը։ Այսպիսով՝ պատմվածքում գեղեցիկ համադրությամբ ներկայացվում է, թե ինչպես երբեմն կանոններին հետևելով՝ մարդիկ մոռանում են դիմացինին օգնելու և մարդկային լինելու կարևորության մասին։

«Ամեն տարվա գոճին» պատմվածքը գյուղական պարզ ավադդույթի միջով խոսում է սիրո, ինքնախաբեության և դաժանության մասին։Սաթենիկ տատը դեկտեմբերին ամբողջ ուշադրությունը տալիս է գոճուն, որին որդին ամեն տարի բերում է անտառապահ Սիմոնից, և ամեն անգամ նրան Մաշո է անվանում։ Անունը կարծես նախապես տրված է բոլոր խոճկորներին, և երբ Սիմոնը մեկին բռնում է, անունը «ընկնում» է հենց նրա վրա․ Մաշոն անհատ չէ, այլ քսան տարի կրկնվող դեր։Բակում ոչ ոք նրան լուրջ չի ընդունում՝ շունը արհամարհում է, մյուսները ծիծաղում են։ Միայն տատն է սիրում նրան, և Մաշոն դա զգում է՝ կապվում է նրա հետ, սովորում նրա «լեզուն», քայլում նրա կողքով դեպի արոտ։

Ողբերգությունը նրանում է, որ բոլորը գիտեն ճշմարտությունը, բայց չեն բարձրաձայնում։ Լուսերը հանգիստ ասում է, որ երկու ամիս հետո գոճին երկու փութ լավ միս կունենա, իսկ տատը պատասխանում է վախով, թե Մաշոն հանկարծ կհասկանա նրա պատասխանը: Գոճու հետ մենակ՝ նա ինքն է ասում, որ լավ է՝ նա չգիտի։ Այսպես տատի քնքշությունը դառնում է խղճի ու ինքնախաբեության դրսևորում:Վերջում, երբ գյուղում կոտորած է սկսվում, տատը լուսաբացին Մաշոյին տանում է գյուղից դուրս, որ աղմուկը չլսի, և խոստանում է լավ պահել նրան «մինչև եկող տարի»։ Բայց այդ տարվա Մաշոն ուրիշ խոճկոր կլինի։ Պատմվածքի գաղափարը մեղադրանքը չէ, այլ հանգիստ դիտարկումը, որ մարդկային սերը հաճախ սովորույթով կաղապարված է և ի վիճակի չէ փրկել նրան, ում սիրում է։