Կենսաբանության առաջինկիսամյակի ամփոփում
Մարտ
Ապրիլ
Category: Կենսաբխնություն 9
Նախագծային աշխատանք
Գենային ճարտարագիտություն-կլոնավորում
- Գենային ճարտարագիտությունը գիտության ճյուղ է, որը զբաղվում է՝
ա) կենդանիների վարքի ուսումնասիրությամբ
բ) գեների փոփոխմամբ և տեղափոխմամբ
գ) բույսերի արտաքին կառուցվածքով
դ) մարսողական գործընթացներով - Գենը իրենից ներկայացնում է՝
ա) բջջի օրգանոիդ
բ) սպիտակուց
գ) ժառանգական ինֆորմացիայի միավոր
դ) վիտամին - Գենային ճարտարագիտության հիմնական նպատակն է՝
ա) օրգանիզմների ոչնչացում
բ) օգտակար հատկությունների ստացում
գ) միայն հիվանդությունների առաջացում
դ) սննդի քանակի նվազեցում - Որ օրգանիզմներն են հաճախ օգտագործվում գենային ճարտարագիտությունում՝
ա) բակտերիաներ
բ) քարեր
գ) մետաղներ
դ) ջուր - ԴՆԹ-ն իրենից ներկայացնում է՝
ա) էներգիայի աղբյուր
բ) ժառանգական ինֆորմացիա կրող նյութ
գ) վիտամին
դ) հորմոն - Գենային ճարտարագիտության արդյունք կարող է լինել՝
ա) նոր բույսերի տեսակներ
բ) միայն հիվանդություններ
գ) միայն բնական փոփոխություններ
դ) ջրի փոփոխություն - Տրանսգեն օրգանիզմը՝
ա) ունի միայն բնական գեներ
բ) չունի ԴՆԹ
գ) պարունակում է օտար գեն
դ) չի կարող բազմանալ - Գենային ճարտարագիտության կիրառման ոլորտ է՝
ա) բժշկություն
բ) գյուղատնտեսություն
գ) արդյունաբերություն
դ) բոլոր նշվածները - Ի՞նչ կարող է ստացվել գենային ճարտարագիտության միջոցով՝
ա) ինսուլին
բ) ջուր
գ) քար
դ) ավազ - Գենային ճարտարագիտությունը թույլ է տալիս՝
ա) վերահսկել գեների գործունեությունը
բ) ոչնչացնել բոլոր օրգանիզմները
գ) դադարեցնել ժառանգականությունը
դ) փոխել մոլորակի կլիման
Մոդիֆիկացիոն փոփոխություններ
- Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
ա) ժառանգվում են
բ) չեն ժառանգվում
գ) կապված են գենետիկական մուտացիաների հետ
դ) միշտ վնասակար են - Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների պատճառը
ա) գեների կառուցվածքի փոփոխությունն է
բ) շրջակա միջավայրի պայմաններն են
գ) քրոմոսոմների թվի փոփոխությունն է
դ) միայն հիվանդություններն են - Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
ա) անշրջելի են
բ) շրջելի են
գ) միշտ մահացու են
դ) կապված չեն միջավայրի հետ - Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների օրինակ է
ա) աչքերի գույնի ժառանգումը
բ) մաշկի արևայրուկը
գ) արյան խմբի փոփոխությունը
դ) քրոմոսոմների քանակի փոփոխությունը - Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները վերաբերում են
ա) միայն գենոտիպին
բ) միայն ֆենոտիպին
գ) գենոտիպին և ֆենոտիպին
դ) միայն ԴՆԹ-ին - Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների սահմանները կոչվում են
ա) մուտացիա
բ) ռեակցիայի նորմա
գ) գենոտիպ
դ) ալելներ - Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
ա) ունեն հստակ սահմաններ
բ) սահմաններ չունեն
գ) կախված չեն միջավայրից
դ) միշտ նույնն են բոլոր օրգանիզմներում - Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
ա) առաջացնում են նոր տեսակներ
բ) չեն առաջացնում նոր տեսակներ
գ) փոխում են գեների կառուցվածքը
դ) փոխանցվում են սերունդներին - Օրգանիզմի բարձրության փոփոխությունը սննդի ազդեցությամբ
ա) մուտացիա է
բ) մոդիֆիկացիա է
գ) ժառանգական հիվանդություն է
դ) քրոմոսոմային փոփոխություն է - Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների կենսաբանական նշանակությունն է
ա) վնասել օրգանիզմին
բ) հարմարվել միջավայրին
գ) նվազեցնել կենսունակությունը
դ) փոխել գենոտիպը
Ժառանգական հիվանդություններ
- Ժառանգական հիվանդությունները փոխանցվում են՝
ա) միայն շրջակա միջավայրից
բ) գեների միջոցով ծնողներից սերունդներին
գ) միայն սննդի միջոցով
դ) վարակման ճանապարհով - Ո՞րն է ժառանգական հիվանդության օրինակ
ա) գրիպ
բ) շաքարախտի որոշ տեսակներ
գ) տուբերկուլյոզ
դ) կարմրուկ - Չարորակ նորագոյացությունները բնութագրվում են՝
ա) դանդաղ աճով և սահմանափակ տարածմամբ
բ) անվերահսկելի աճով և մետաստազներով
գ) միայն ցավով
դ) միայն արտաքին տեսքի փոփոխությամբ - Ի՞նչ է մուտացիան
ա) օրգանիզմի աճը
բ) գենի կամ քրոմոսոմի փոփոխություն
գ) սննդի մարսում
դ) բջջի բաժանում - Ո՞ր գործոնն է նպաստում չարորակ ուռուցքների առաջացմանը
ա) առողջ սնունդ
բ) ֆիզիկական ակտիվություն
գ) ճառագայթում և վնասակար նյութեր
դ) բավարար քուն - Ժառանգական հիվանդությունները կարող են լինել՝
ա) միայն վարակիչ
բ) միայն սուր
գ) գենային և քրոմոսոմային
դ) միայն արտաքին - Մետաստազը նշանակում է՝
ա) բջջի մահ
բ) ուռուցքի տարածում այլ օրգաններ
գ) գենի կրկնապատկում
դ) օրգանիզմի աճ
Մուտացիաներ
- Ի՞նչ է մուտացիան։
ա) Բջջի բաժանում
բ) Գենետիկական նյութի փոփոխություն
գ) Սպիտակուցների սինթեզ
դ) Էներգիայի արտադրություն - Մուտացիաները կարող են առաջանալ՝
ա) Միայն արտաքին գործոններից
բ) Միայն ներքին գործոններից
գ) Ներքին և արտաքին գործոններից
դ) Չեն առաջանում - Ո՞րն է գենային մուտացիայի օրինակ։
ա) Քրոմոսոմների թվի փոփոխություն
բ) ԴՆԹ-ի նուկլեոտիդների հաջորդականության փոփոխություն
գ) Օրգանիզմի ձևի փոփոխություն
դ) Բջջի մահ - Ո՞րն է քրոմոսոմային մուտացիա։
ա) Գենի կառուցվածքի փոփոխություն
բ) Քրոմոսոմների կառուցվածքի փոփոխություն
գ) Սպիտակուցի փոփոխություն
դ) ՌՆԹ-ի քանակի փոփոխություն - Գենոմային մուտացիան կապված է՝
ա) Գենի կառուցվածքի փոփոխության հետ
բ) Քրոմոսոմների թվի փոփոխության հետ
գ) Սպիտակուցի կառուցվածքի հետ
դ) Բջջի չափի փոփոխության հետ - Ո՞ր գործոններն են առաջացնում մուտացիաներ։
ա) Մուտագեններ
բ) Վիտամիններ
գ) Ֆերմենտներ
դ) Հորմոններ - Մուտագենների օրինակ է՝
ա) Ջուր
բ) Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներ
գ) Թթվածին
դ) Գլյուկոզա - Ո՞ր մուտացիաներն են փոխանցվում սերունդներին։
ա) Սոմատիկ
բ) Սեռական բջիջներում առաջացած
գ) Մկանային բջիջներում առաջացած
դ) Մաշկի բջիջներում առաջացած - Մուտացիաները կարող են լինել՝
ա) Միայն վնասակար
բ) Միայն օգտակար
գ) Վնասակար, օգտակար և չեզոք
դ) Միայն չեզոք - Ո՞րն է մուտացիաների դերը։
ա) Չունեն նշանակություն
բ) Նվազեցնում են բազմազանությունը
գ) Ապահովում են գենետիկական բազմազանություն
դ) Դադարեցնում են զարգացումը
Սեռ և գենետիկա
Օրգանիզմի սեռը որոշվում է՝
ա) գեներով և քրոմոսոմներով
բ) սննդով
գ) ջերմաստիճանով
դ) ջրով
Մարդու սեռական քրոմոսոմներն են՝
ա) X և Y
բ) A և B
գ) C և D
դ) M և N
Կանանց սեռական քրոմոսոմների կազմը՝
ա) XX
բ) XY
գ) YY
դ) XO
Տղամարդկանց սեռական քրոմոսոմների կազմը՝
ա) XX
բ) XY
գ) YY
դ) XO
Սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշները փոխանցվում են՝
ա) սեռական քրոմոսոմներով
բ) միայն սննդով
գ) միայն միջավայրով
դ) միայն տարիքով
Սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշների օրինակ է՝
ա) դալտոնիզմը
բ) մազերի գույնը
գ) հասակը
դ) մարմնի քաշը
Ժառանգական հիվանդությունները առաջանում են՝
ա) գեների կամ քրոմոսոմների փոփոխության հետևանքով
բ) միայն սննդի պատճառով
գ) միայն եղանակի պատճառով
դ) միայն հոգնածությունից
Ժառանգական հիվանդությունները փոխանցվում են՝
ա) ծնողներից երեխաներին
բ) ընկերներից
գ) ուսուցիչներից
դ) հարևաններից
Սեռի հետ շղթայակցված հիվանդությունները ավելի հաճախ հանդիպում են՝
ա) տղաների մոտ
բ) աղջիկների մոտ
գ) նույն չափով
դ) ոչ մեկի մոտ
Գենետիկան ուսումնասիրում է՝
ա) ժառանգականությունն ու փոփոխականությունը
բ) մարսողությունը
գ) շնչառությունը
դ) շարժումը։
Փետրվար ամսվա կենսաբանության ամփոփում
Ներկայացնել օրգանիզմների անհատական զարգացումը՝ սաղմնային և հետսաղմնային զարգացում:
Օրգանիզմների անհատական զարգացումը կոչվում է օնտոգենեզ և սկսվում է զիգոտից մինչև կյանքի ավարտը։ Այն բաժանվում է երկու շրջանի՝ սաղմնային և հետսաղմնային։ Սաղմնային շրջանը տեղի է ունենում մինչև ծնվելը և ունի երեք փուլ՝ տրոհում, գաստրուլյացիա և օրգանոգենեզ։ Տրոհման ժամանակ զիգոտը բաժանվում է բջիջների, գաստրուլյացիայի ընթացքում առաջանում են երեք սաղմնային թերթիկներ՝ էկտոդերմ, էնտոդերմ և մեզոդերմ, իսկ օրգանոգենեզի ժամանակ ձևավորվում են օրգանները։
Հետսաղմնային զարգացումը սկսվում է ծնվելուց հետո և լինում է ուղղակի կամ անուղղակի։ Օրգանիզմների զարգացման վրա մեծ ազդեցություն ունեն միջավայրի գործոնները՝ ջերմաստիճանը, սնունդը և կենսակերպը, որոնք կարող են նպաստել կամ խանգարել նորմալ զարգացմանը։
2. Լրիվ և թերի կերպարանափոխություն:
Ուղղակի զարգացման դեպքում ծնվում է հասունին նման փոքր օրգանիզմ, իսկ անուղղակի զարգացման դեպքում լինում է կերպարանափոխություն՝ թրթուրից հասուն կենդանի։
3. Գենետիկայի հիմնական հասկացությունները, ժառանգականություն և փոփոխականություն:
Գենետիկան ուսումնասիրում է ժառանգականության և փոփոխականության օրինաչափությունները։ Ժառանգականությունը ծնողների հատկանիշները սերունդներին փոխանցելու հատկությունն է՝ հիմնված ԴՆԹ-ի վրա, իսկ փոփոխականությունը նոր հատկանիշներ ձեռք բերելու հատկությունն է։ Հիմնական հասկացություններն են գենը (ժառանգականության միավոր), գենոտիպը (գեների ամբողջություն) և ֆենոտիպը (արտաքին հատկանիշներ)։
4. Օրգանիզմենրի բազմացման եղանակները՝ սեռական և անսեռ, դրանց կենսաբանական նշանակությունը:
Օրգանիզմների բազմացումը կենսաբանական հիմնարար գործընթաց է, որն իրականանում է երկու հիմնական եղանակով՝ անսեռ և սեռական։ Անսեռ բազմացման ժամանակ նոր սերունդը սկիզբ է առնում մեկ ծնողական առանձնյակից՝ կիսման, բողբոջման կամ վեգետատիվ մասերի միջոցով, ինչի արդյունքում ստացվում են գենետիկորեն նույնական առանձնյակներ։ Սրա կենսաբանական նշանակությունը բարենպաստ պայմաններում տեսակի թվաքանակի արագ աճն ու տարածումն է։ Ի տարբերություն սրա, սեռական բազմացումն իրականանում է երկու ծնողների սեռական բջիջների միաձուլմամբ, ինչը հանգեցնում է գենետիկական նյութի վերահամակցման։ Սեռական եղանակի կենսաբանական գլխավոր նշանակությունը ժառանգական բազմազանության ապահովումն է, որը թույլ է տալիս տեսակին ավելի լավ հարմարվել փոփոխվող միջավայրին, լինել ավելի կենսունակ և հիմք հանդիսանալ էվոլյուցիոն զարգացման համար։
5. Մենդելի 1-ին օրենք:
Միահիբրիդային խաչասերման առաջին սերնդում առաջացած օրգանիզմների ձևերը բոլորը միմյանց նման են և նման են դոմինանտ ծնողին:
6.Մենդելի 2-րդ օրենք:
Ճեղքավորման օրենք – առաջին սերնդի երկու հոտերոզիգոտ առանձնյակների խաչասերումից հետո երկրորդ սերնդում նկատվում է հատկանիշի ճեղքավորում որոշակի թվային հարաբերությամբ ըստ ֆենոտիպի 3:1 և ըստ գենետիպի 1:2:1 :
7. Ներկայացնել փետրվար ամսվա բլոգային աշխատանքները:
Դալլաքյան Մարիամ👼 