ՄԽԻԹԱՐ ՍԵԲԱՍՏԱՑԻ ԿՐԹԱՀԱՄԱԼԻՐ
ԱՎԱԳ ԴՊՐՈՑ ՎԱՐԺԱՐԱՆ
ԹԵՄԱ -Ինչպե՞ս են գեները ազդում մարդու որոշ հատկանիշների վրա
ՍՈՎՈՐՈՂ – Մարիամ Դալլաքյան
ԴԱՍԱՐԱՆ – 10 դասարան
ՂԵԿԱՎԱՐ – Անուշ Ասատրյան
ԳՐԱԽՈՍ –
Ռադիան
ա)2п*180/п=260
բ)-п*180/п=-180
գ)п/5*180/п=36
դ)3п/5*180/п=108
ե)-7п/12*180/п=-105
զ)-п/36*180\п=-5
է)12.5п*180/п=2250
ը)-6.25п*180/п=1125
71)ա) եռանկյան անկյուններն են 45՞, 45՞, 90՞==> 90՞=п/2 իսկ 45՞=п/4
բ)Հավասարակողմ եռանկյան բոլոր անկյունները հավասար են 60՞-ի ==> 60՞=п/3
գ)Ներքնաձգի կեսին հավասար էջի դիմացի անկյունը հավասար է 30՞-ի իսկ մյուս սուր անկյունը հավասար է 60-ի ==> 30՞=п/6, 60՞=п/3, 90՞=п/2
72)Որ անկյունն է մեծ a թե՞ B եթե`
ա)а=п/2=180/2=90 ==> a=п/2>B=85
բ)а=п/5=180/5=36 ==> B=40 > a=36
a=
Հանդիպում Արման Մալոյանի հետ
Նոյեմբերի 9-ին «Սեբաստացիական զրույցներ» խորագրի շրջանակում Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիրի հետազոտական վարժարանում տեղի ունեցավ հանդիպում «Էջմիածին» ամսագրի գլխավոր խմբագրի տեղակալ, պատմական գիտությունների թեկնածու Արման Մալոյանի հետ։
Հանդիպման ընթացքում հյուրն անդրադարձավ Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում տեղի ունեցած միջազգային գիտաժողովին, որը նվիրված էր Մխիթար Աբբահոր ծննդյան 350-ամյակին։ Զրույցի ընթացքում խոսվեց Մխիթար Սեբաստացու կյանքի և գործունեության, Մխիթարյան միաբանության պատմության ու հայ մշակույթի, հայագիտության և ազգային ինքնության պահպանման գործում նրա ունեցած մեծ դերի մասին։
Հանդիպումն անցավ հետաքրքիր և բովանդակալից մթնոլորտում։ Սովորողները հնարավորություն ունեցան հարցեր ուղղելու հյուրին, լսելու նոր տեղեկություններ և ավելի լավ ճանաչելու Մխիթար Սեբաստացու թողած գիտական, կրթական ու հոգևոր ժառանգությունը։
Այսպիսի հանդիպումները հնարավորություն են տալիս նորովի բացահայտել մեր պատմությունն ու մշակույթը, արժևորելու ազգային ժառանգությունը և հասկանալու դրա կարևորությունը մեր օրերում։
Շնորհակալություն Արման Մալոյանին և մեր պատմության դասատուներին հետաքրքիր զրույցի և գիտելիքի փոխանցման համար։
Մխիթար Սեբաստացի․ կյանքը, գործունեությունը և «Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի»
Մխիթար Սեբաստացին (1676–1749) հայ եկեղեցական գործիչ, լեզվաբան և լուսավորիչ էր, Մխիթարյան միաբանության հիմնադիրը։ Նրա գլխավոր նպատակը հայ մշակույթի ու լեզվի պահպանումն էր այն ժամանակ, երբ հայ ժողովուրդը ցրված էր ամբողջ աշխարհով մեկ և ապրում էր օտարների տիրապետության տակ։
- Մխիթար Սեբաստացին ծնվել է 1676 թվականին Սեբաստիայում (այժմ Սիվաս, Թուրքիա), բարեպաշտ ընտանիքում։ Դեռ մանկուց աչքի է ընկել սովորելու ձգտումով: Նա սովորել է Սեբաստիայի վանքերում, ապա ուղևորվել է Էջմիածին և Սյունիք՝ գիտելիքները ամրապնդելու և լավացնելու նպատակով. 1699 թվականին ձեռնադրվել է վարդապետ և ստացել Մխիթար անունը, ինչից հետո քարոզել է հայ համայնքում, սակայն հանդիպել է դիմադրության, ինչի պատճառով ստիպված է եղել հեռանալ։1701 թվականին հիմնել է միաբանությունը Մորեայում (Հունաստան), իսկ 1717 թվականին տեղափոխվել Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզի, որը դարձել է միաբանության մշտական կենտրոնը։ Մահացել է 1749 թվականի ապրիլին ` Վենետիկում։
Նրա գործունեությունը մի քանի ուղղություն ուներ.
- Հրատարակչություն: Սուրբ Ղազարում ստեղծել է տպարան, որտեղ լույս են տեսել հայերեն գրքեր, դասագրքեր և թարգմանություններ։
- Դպրոց և կրթություն: Միաբանության վանքում կազմակերպել է ուսուցում՝ պատրաստելով նոր սերնդի հայ մտավորականներ։
- Լեզվաբանություն: Զբաղվել է հայերենի քերականությամբ, բառարանագրությամբ և ուղղագրությամբ։
- Թարգմանություններ: Հայերեն է թարգմանել աստվածաբանական և գիտական գրականություն։
Աշխատանքներից մեկը՝ «Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի»: Սա նրա ամենանշանավոր աշխատանքն է՝ հայերենի բացատրական բառարան, որը լույս է տեսել Վենետիկում 1749–1769 թվականներին:Կարևոր է, քանի որ այն հայերենի առաջին մեծ բացատրական բառարաններից է, որտեղ բառերը մեկնաբանվում են հայերենով, այլ ոչ թե լատիներենով կամ այլ լեզվով։
Ներառում է հսկայական բառապաշար՝ ներառյալ գրաբարյան և ժամանակի խոսակցական շերտերը։Այն դարձել է հիմք հետագա բառարանների և հայերենի ուսումնասիրության համար։Նաև ցույց է տալիս նրա մեթոդական մոտեցումը՝ բառի իմաստը բացատրել համատեքստով և օրինակներով։
Մխիթար Սեբաստացու աշխատանքի շնորհիվ պահպանվեց և զարգացավ հայերենը սփյուռքում, ստեղծվեց կրթական և հրատարակչական ավանդույթ, որը շարունակվում է մինչև այսօր, Մխիթարյան միաբանությունը դարձավ հայ մշակույթի կարևոր կենտրոն և նրա անունով կոչվում են դպրոցներ(շուրջ 6 դպրոց)
Բուքը, երգը, երեխան
Վանո Սիրադեղյանի «Բուքը, երգը, երեխան» պատմվածքը փոքրիկ երեխայի մեծ հոգու և բնության ու կյանքի դաժանության դեմ մղվող լուռ պայքարի մասին է։ Ստեղծագործության կենտրոնում ձմեռային սաստիկ բքի միջով դպրոց շտապող մի տղա է, որի մաշված հագուստն ու սառած ոտքերը դառնում են մանկական զրկանքների ու անպաշտպանության խորհրդանիշ։ Սակայն այս անհավասար պայքարում երեխան գտնում է գոյատևման իր ուղղին՝ ինքն իրեն համոզելով, որ ցրտից փայտացած ոտքերն իրենը չեն, իսկ երգը դարձնելով իր միակ ապավենը։ Երգն այստեղ պարզապես մեղեդի չէ, այլ ներքին լույս, ջերմություն և հոգևոր վահան, որով փոքրիկ հերոսը հաղթահարում է վախն ու ֆիզիկական ցավը։ Հեղինակը նուրբ հոգեբանական ճշգրտությամբ ցույց է տալիս երեխայի մաքուր ու անկոտրում կամքը, որը շատ ավելի զորեղ է, քան դրսում մոլեգնող տարերքը։ Պատմվածքի ավարտին պահակ Հարութ քեռու անտարբեր ու դժգոհ արձագանքը է՛լ ավելի է խորացնում ստեղծագործության հուզական ազդեցությունը՝ ընդգծելով, որ երբեմն մեծահասակների սառնությունն ավելի դաժան կարող է լինել, քան ձմեռային բուքը։ Այսպիսով, Սիրադեղյանը մի պատմվածքով խտացնում է մի ամբողջ փիլիսոփայությունն այն մասին, որ նույնիսկ ամենադաժան պայմաններում հույսն ու ներքին երգը կարող են փրկել մարդուն։
Ամեն տարվա գոճին
«Ամեն տարվա գոճին» պատմվածքը գյուղական պարզ ավադդույթի միջով խոսում է սիրո, ինքնախաբեության և դաժանության մասին։Սաթենիկ տատը դեկտեմբերին ամբողջ ուշադրությունը տալիս է գոճուն, որին որդին ամեն տարի բերում է անտառապահ Սիմոնից, և ամեն անգամ նրան Մաշո է անվանում։ Անունը կարծես նախապես տրված է բոլոր խոճկորներին, և երբ Սիմոնը մեկին բռնում է, անունը «ընկնում» է հենց նրա վրա․ Մաշոն անհատ չէ, այլ քսան տարի կրկնվող դեր։Բակում ոչ ոք նրան լուրջ չի ընդունում՝ շունը արհամարհում է, մյուսները ծիծաղում են։ Միայն տատն է սիրում նրան, և Մաշոն դա զգում է՝ կապվում է նրա հետ, սովորում նրա «լեզուն», քայլում նրա կողքով դեպի արոտ։
Ողբերգությունը նրանում է, որ բոլորը գիտեն ճշմարտությունը, բայց չեն բարձրաձայնում։ Լուսերը հանգիստ ասում է, որ երկու ամիս հետո գոճին երկու փութ լավ միս կունենա, իսկ տատը պատասխանում է վախով, թե Մաշոն հանկարծ կհասկանա նրա պատասխանը: Գոճու հետ մենակ՝ նա ինքն է ասում, որ լավ է՝ նա չգիտի։ Այսպես տատի քնքշությունը դառնում է խղճի ու ինքնախաբեության դրսևորում:Վերջում, երբ գյուղում կոտորած է սկսվում, տատը լուսաբացին Մաշոյին տանում է գյուղից դուրս, որ աղմուկը չլսի, և խոստանում է լավ պահել նրան «մինչև եկող տարի»։ Բայց այդ տարվա Մաշոն ուրիշ խոճկոր կլինի։ Պատմվածքի գաղափարը մեղադրանքը չէ, այլ հանգիստ դիտարկումը, որ մարդկային սերը հաճախ սովորույթով կաղապարված է և ի վիճակի չէ փրկել նրան, ում սիրում է։
Հայ պատմիչներ, ջան պատմիչներ:
Սիրադեղյանը հեգնանքով ու քննադատաբար ներկայացնում է Հայաստանի և Ղարաբաղի այն ժամանակվա քաղաքական իրավիճակը։ Նա խոսում է այն մասին, որ քաղաքական կյանքը կարծես գոյություն ունի, բայց իրականում շատ բաներ ուղղակի ձևական են։ Օրինակ՝ ստեղծվում են տարբեր պաշտոններ ու նախարարություններ, որոնք իրականում այդքան էլ անհրաժեշտ չեն։ Հեղինակը նաև ծաղրում է այն փաստը, որ երբեմն մարդիկ ավելի շատ կարևորում են պաշտոններ զբաղեցնելը և իրենց կարևոր ցույց տալը, քան իրական խնդիրներ լուծելը։Հոդվածի մեջ նա անդրադառնում է նաև հայոց պատմությանը՝ կասկածի տակ դնելով որոշ պատմական տեղեկությունների հավաստիությունը։ Նա պատկերացնում է, թե ինչպես կարող էին անցյալում պատմիչները գրել ոչ թե այն, ինչ իրականում է տեղի ունեցել, այլ այն, ինչ իրենց պատվիրել են իշխանավորները։ Այս համեմատությամբ հեղինակը փորձում է ցույց տալ, որ եթե այսօր շատ բան գունեղացվում է, ապա հնարավոր է՝ անցյալում էլ ամեն ինչ չէ, որ ճիշտ է ներկայացվել։ Ընդհանուր առմամբ, Սիրադեղյանը փորձում է մարդկանց ստիպել մտածել, հետաքրքրվել, հարցեր տալ և չընդունել ամեն ինչ որպես բացարձակ ճշմարտություն։
Հոդվածի հիմնական գաղափարն այն է, որ հասարակության մեջ պետք է լինի ազնվություն, պատասխանատվություն և իրականության ճիշտ ներկայացում։ Պետք չէ ամեն ինչին կուրորեն հավատալ, հատկապես երբ խոսքը քաղաքականության և պատմության մասին է։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե որքան վտանգավոր է, երբ մարդիկ իրենց շահերից ելնելով խեղաթյուրում են իրականությունը և պատմությունը ներկայացնում այնպես, ինչպես իրենց է ձեռնտու։ Նա նաև ուզում է ընդգծել, որ պետք է կարողանալ խիստ քննադատաբար մտածել, տարբերել ճշմարտությունը կեղծիքից և չբավարարվել միայն այն տեղեկություններով, որոնք մեզ մատուցում են։
Vocabulary
2. News agent
6. post office
My Eating Habits
I usually eat three or four times a day. In the morning I have breakfast at about eight o’clock. I eat bread with cheese or eggs, and I drink a cup of water because i don’t like coffe or tea. Sometimes I’m in a hurry, so I just eat a banana or any other fruits that came in my way.
For lunch I eat at school or at home. Usually i buy something from the small bakeries near by our school. I often buy pasetry, like mini pizza, buns or sandwiches, but sometimes i bring my own food to school. I like meat, but unfortunately i don’t eat it every day. I always drink water with my food.
In the afternoon I sometimes feel a little hungry, so I eat a small snack: fruits, veggies or some other stuff. I try not to eat chips or biscuits, because they are not very healthy.
In the evening my family and I eat dinner. We usually have something light, like salad, different soups or meat. After dinner I sometimes eat something sweet like waffles, chewing gummies , cookies and other stuff
I drink a lot of water every day, maybe five or six glasses. I think my eating habits are good, but they are not perfect. I want to eat more vegetables,learn to eat slowly, and stop eating late at night. I also want to eat less sugar, because its not very healthy for me and my teeth.
