ՄԽԻԹԱՐ ՍԵԲԱՍՏԱՑԻ ԿՐԹԱՀԱՄԱԼԻՐ
ԱՎԱԳ ԴՊՐՈՑ ՎԱՐԺԱՐԱՆ
ԹԵՄԱ -Ինչպե՞ս են գեները ազդում մարդու որոշ հատկանիշների վրա
ՍՈՎՈՐՈՂ – Մարիամ Դալլաքյան
ԴԱՍԱՐԱՆ – 10 դասարան
ՂԵԿԱՎԱՐ – Անուշ Ասատրյան
ԳՐԱԽՈՍ –
Սիրադեղյանական օրեր
Ամեն տարվա գոճին
«Ամեն տարվա գոճին» պատմվածքը գյուղական պարզ ավադդույթի միջով խոսում է սիրո, ինքնախաբեության և դաժանության մասին։Սաթենիկ տատը դեկտեմբերին ամբողջ ուշադրությունը տալիս է գոճուն, որին որդին ամեն տարի բերում է անտառապահ Սիմոնից, և ամեն անգամ նրան Մաշո է անվանում։ Անունը կարծես նախապես տրված է բոլոր խոճկորներին, և երբ Սիմոնը մեկին բռնում է, անունը «ընկնում» է հենց նրա վրա․ Մաշոն անհատ չէ, այլ քսան տարի կրկնվող դեր։Բակում ոչ ոք նրան լուրջ չի ընդունում՝ շունը արհամարհում է, մյուսները ծիծաղում են։ Միայն տատն է սիրում նրան, և Մաշոն դա զգում է՝ կապվում է նրա հետ, սովորում նրա «լեզուն», քայլում նրա կողքով դեպի արոտ։
Ողբերգությունը նրանում է, որ բոլորը գիտեն ճշմարտությունը, բայց չեն բարձրաձայնում։ Լուսերը հանգիստ ասում է, որ երկու ամիս հետո գոճին երկու փութ լավ միս կունենա, իսկ տատը պատասխանում է վախով, թե Մաշոն հանկարծ կհասկանա նրա պատասխանը: Գոճու հետ մենակ՝ նա ինքն է ասում, որ լավ է՝ նա չգիտի։ Այսպես տատի քնքշությունը դառնում է խղճի ու ինքնախաբեության դրսևորում:Վերջում, երբ գյուղում կոտորած է սկսվում, տատը լուսաբացին Մաշոյին տանում է գյուղից դուրս, որ աղմուկը չլսի, և խոստանում է լավ պահել նրան «մինչև եկող տարի»։ Բայց այդ տարվա Մաշոն ուրիշ խոճկոր կլինի։ Պատմվածքի գաղափարը մեղադրանքը չէ, այլ հանգիստ դիտարկումը, որ մարդկային սերը հաճախ սովորույթով կաղապարված է և ի վիճակի չէ փրկել նրան, ում սիրում է։
Vocabulary
2. News agent
6. post office
My Eating Habits
I usually eat three or four times a day. In the morning I have breakfast at about eight o’clock. I eat bread with cheese or eggs, and I drink a cup of water because i don’t like coffe or tea. Sometimes I’m in a hurry, so I just eat a banana or any other fruits that came in my way.
For lunch I eat at school or at home. Usually i buy something from the small bakeries near by our school. I often buy pasetry, like mini pizza, buns or sandwiches, but sometimes i bring my own food to school. I like meat, but unfortunately i don’t eat it every day. I always drink water with my food.
In the afternoon I sometimes feel a little hungry, so I eat a small snack: fruits, veggies or some other stuff. I try not to eat chips or biscuits, because they are not very healthy.
In the evening my family and I eat dinner. We usually have something light, like salad, different soups or meat. After dinner I sometimes eat something sweet like waffles, chewing gummies , cookies and other stuff
I drink a lot of water every day, maybe five or six glasses. I think my eating habits are good, but they are not perfect. I want to eat more vegetables,learn to eat slowly, and stop eating late at night. I also want to eat less sugar, because its not very healthy for me and my teeth.
Իմ գերդաստանը
Հայրական կողմի արմատներիս մասին
Մեր մեծերի հիշողությամբ իմ գերդաստանի ամենամեծ պապի անունը՝ պապիկիս պապի հայրը, եղել է Գրիգոր Դալլաքյանը: Իմ պապիկի տատիկի պատմելով՝ նա ծնվել է Լեռնային Ղարաբաղի Թալիշ գյուղում, որը գտնվում է պատմական Հոռեկա վանքի մոտակայքում: Հայ-թուրքական նախկին պատերազմներից մեկի ժամանակ, Թալիշ գյուղի բնակիչները գաղթել են Վրաստանի Բոլնիս Խաչեն գյուղ: Այնուհետև, պատերազմների դադարից հետո՝ խաղաղ ժամանակ, Բոլնիս-Խաչեն գաղթած թալիշցիների մի մասը, որոնց թվում էր նաև Գրիգոր պապը, վերադարձել են իրենց հայրենի գյուղ: Այդ ժամանակ Թալիշ գյուղի և շրջակայքի գյուղերը գտնվում էին Գյուլիստանի մելիքության կազմում: Երկար ժամանակ գյուղացիները զբաղվում էին հողագործությամբ, անասնապահությամբ և շենացնում էին իրենց հայրենի Թալիշ գյուղը: Գրիգոր պապը ունեցել է երկու որդի՝ մեկի անունը Սիմոն, մյուսինը՝ նույնպես Գրիգոր: Սիմոն պապը ունեցել է չորս զավակ՝ երեք տղա և մեկ աղջիկ: Տղաները՝ Բագրատ, Սոկրատ և Ալեքսանդր, իսկ աղջիկը՝ Շուշանիկ: Ալեքսանդրը իմ պապիկի հայրն է: Սիմոն պապի երեք որդիներն էլ մասնակցել են Հայրենական Մեծ պատերազմին: Բագրատ պապը մասնակցել է Վորոնեժի մատույցներում իրականացված ռազմական գործողություններին, Սոկրատ պապը կռվել է Բելոռուսիայի Բրյանսկի պարտիզանական ջոկատում, իսկ Ալեքսանդր պապը մասնակցել է 89-րդ Թամանյան դիվիզիայի կողմից մղվող մարտերին: Ալեքսանդր պապը ունեզել է երեք որդի և մեկ դուստր: Նրանցից մեծը իմ պապիկն է, որի անունը Ֆելիքս է: Նա ամուսնացել է իր համադասարանցի Էլմիրա անունով աղջկա հետ, նրանք երկուսն էլ ծնվել են Թալիշ գյուղում և դպրոցն ավարտելուց հետո երկար տարիներ ապրել են Երևանում, ունեցել են որդի (իմ հայրը) և դուստր:
Տատիկիս մասին
Տատիկս նույնպես ծնվել է Թալիշ գյուղում: Նրա հայրիկի անունը եղել է Հայկազ, իսկ ազգանունը՝ Սահակյան: Նա մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, որի ժամանակ ստացել է լուրջ վնասվածք՝ կորցնելով աջքը: Նա ունեցել է կապիտանի կոչում: Պատերազմի ավարտից հետո վերադարձել է իր հայրենի գյուղ՝ Թալիշ, աշխատել է որպես հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ, իսկ կարճ ժամանակահատված աշխատել է նաև որպես զինկոմ, այնուհետև երկար տարիներ զբաղեցրել է Թալիշի կոլտնտեսության նախագահի պաշտոնը: Նա աշխատել է որպես նախագահ 22 տարի և իր անբասիր աշխատանքի շնորհիվ արժանացել է նախկին ԽՍՀՄ բարձրագույն պարգևի՝ Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշանի: Ամուսնացել է և ունեցել հինգ զավակ: Նրա ղեկավարման տարիներին Թալիշը բարգավաճել է, քանի որ ունեցել է բավականին լավ կազմակերպչական ջիղ և խստապահանջ բնավորություն:
Մայրական կողմի արմատներիս մասին
Մայրական կողմիս մասին այդքան շատ բան հայտնի չէ, բայց կարող եմ ասել, որ մայրիկիս հոր պապը 1918 թվականի կոտորածի ժամանակ տեղահանվել է Կարսից: Կարսից գաղթելուց հետո նրանք հաստատվել են Արևելյան Հայաստանում և բնակություն հաստատել Երևանին կից բնակավայրում:
Մայրիկիս հոր պապը բնակվել է Արծվաշենում (նախկին Բաշքենդ): Արծվաշենում հիմնականում բնակություն են հաստատել Արցախի Ջրաբերդ գավառից գաղթած հայերը: Նրանք թողնելով իրենց օջախները՝ տեղափոխվել են Արծվաշեն: Սակայն 1992 թվականի օգոստոսին Ադրբեջանը գրավեց Արծվաշենը, որտեղից տեղահանված բնակչությունը /մոտավորապես 60-70 տոկոսը/ գաղթեցին Ճամբարակ (Կրասնոսելսկ) քաղաք, ինչպես նաև Դրախտիկ գյուղ:
«Չարլի Չապլինի նամակը իր դստերը»
- Գրավոր ( 7-10 նախադասությամբ) պատմիր կարդացածիդ մասին:
- «Չարլի Չապլինի նամակը իր դստերը» ստեղծագործությունը հայրական սիրո և կյանքի արժեքների մասին է։ Չապլինը նամակում խորհուրդներ է տալիս դստերը և սովորեցնում լինել բարի, համեստ ու մարդասեր։ Նա բացատրում է, որ կյանքում կարևոր չէ միայն հարստությունն ու գեղեցկությունը, այլ նաև մարդու ներքին արժեքները։ Նա ցանկանում է, որ դուստրը երբեք չմոռանա հասարակ մարդկանց և հարգանքով վերաբերվի բոլորին։ Նա նաև հիշեցնում է, որ հաջողությունը չպետք է մարդուն ստիպի իրեն մյուսներից բարձր դասել։ Նամակում հայրը ցանկանում է, որ դուստրը կարողանա գնահատել այն ամենը, ինչ ունի, և միշտ մնա լավ մարդ։
- Ի՞նչ զգացիր կարդալուց հետո, պատմիր այդ մասին:
- Նամակը կարդալուց հետո հուզվեցի։ Ինձ դուր եկան Չապլինի խորհուրդները, քանի որ դրանք սովորեցնում են գնահատել կյանքը, մարդկանց և մարդկային արժեքները։ Հատկապես տպավորվեցի այն մտքից, որ մարդը պետք է հիշի իր անցած ճանապարհը և երբեք չմոռանա, թե որտեղից է եկել։ Կարծում եմ՝ այս նամակը կարևոր խորհուրդներ է տալիս ոչ միայն նրա դստերը, այլև բոլոր ընթերցողներին։
- Քո դասարանում կամ շրջապատում կա՞ Ստրադիի նման մեկը: Պատմիր նրա մասին:
- Իմ շրջապատում կան մարդիկ, որոնք Ստրադիի նման բարի են, աշխատասեր և նվիրված իրենց գործին։ Չեմ կարող կենկրետ անուններ ասել, բայց գիտեմ, որ նրանք միշտ պատրաստ են օգնել ուրիշներին և լավ օրինակ են ծառայում շրջապատի համար։ Ինձ համար կարևոր է, երբ մարդը կարողանում է անկեղծ լինել և իր վերաբերմունքով ուրախացնել մյուսներին։ Կարծում եմ՝ հենց այդպիսի մարդկանցից կարելի է շատ բան սովորել։
- Ի՞նչ է նշանակում հարգել մեծերին: Դու ինչպե՞ս ես հարգում քո շրջապատի մարդկանց:
- Մեծերին հարգել նշանակում է լսել նրանց, գնահատել նրանց փորձը, լինել ուշադիր և չվիրավորել։ Հարգանքը միայն խոսքերով չէ, այն պետք է արտահայտվի նաև մեր արարքներով։ Ես հարգում եմ իմ շրջապատի մարդկանց՝ քաղաքավարի խոսելով, լսելով նրանց կարծիքը և անհրաժեշտության դեպքում օգնելով։ Փորձում եմ չընդհատել մարդկանց, հաշվի առնել նրանց զգացմունքները և լավ վերաբերվել բոլորին՝ անկախ տարիքից։ Կարծում եմ՝ հարգանքը պետք է լինի փոխադարձ, քանի որ յուրաքանչյուր մարդ արժանի է լավ վերաբերմունքի։
Նադեր Էբահիմի «Անձրևի հեքիաթը»
Քննարկում — Նադեր Էբրահիմի «Անձրևի հեքիաթը»
Համացանցից տեղեկություններ գտի՛ր հեղինակի մասին:
Նադեր Էբրահիմին իրանցի գրող, վիպասան, սցենարիստ և կինոռեժիսոր էր։ Նա ծնվել է 1936 թվականի ապրիլի 3-ին՝ Իրանի Թեհրան քաղաքում, և մահացել 2008 թվականի հունիսի 5-ին։ Էբրահիմին գրել է վեպեր, պատմվածքներ և մանկական գրականություն։ Նրա ստեղծագործություններում հաճախ անդրադարձել է մարդկային հարաբերություններին, սիրուն, բարությանը և կյանքի արժեքներին։ Նա համարվում է իրանական ժամանակակից գրականության հայտնի հեղինակներից մեկը։
Պատմվածքում գտի՛ր այն բանալի արտահայտությունը, որը տալիս է աստղերը չնկատելու պատճառը․ վերլուծի՛ր։
Բանալի արտահայտությունն է՝ «Մտածելու այնքան բաներ կային, այնքան հոգսեր ունեին, որ այլևս ոչ ոք ամպի մասին մտածելու տրամադրություն չուներ»։
Այս հատվածը ցույց է տալիս, որ մարդիկ այնքան էին տարված իրենց կենցաղային և առօրյա խնդիրներով, որ չէին նկատում իրենց շուրջը կատարվող գեղեցիկ ու հրաշալի բաները։ Նրանք տարիներ շարունակ սպասում էին աստղերի անձրևին, բայց երբ այն վերջապես տեղի ունեցավ, ոչ ոք չնկատեց։ Իմ կարծիքով՝ հեղինակը ցանկանում է ցույց տալ, որ երբեմն մեր հոգսերը խանգարում են մեզ տեսնել կյանքի գեղեցիկ կողմերը և երջանիկ պահերը:
Ինչու՞ միայն չխոսող փոքր երեխան տեսավ ու բռնեց աստղը։
Կարծում եմ՝ փոքր երեխան կարողացավ տեսնել ու բռնել աստղը, քանի որ դեռ չէր հասկանում մեծահասակների հոգսերն ու խնդիրները։ Նա մաքուր սրտով էր նայում աշխարհին և ուշադրություն էր դարձնում այն ամենին, ինչ կատարվում էր իր շուրջը։ Ի տարբերություն մեծահասակների՝ նա չէր շտապում և չէր մտածում առօրյա խնդիրների մասին։ Սա ցույց է տալիս, որ երեխաները հաճախ կարողանում են նկատել այն գեղեցիկ բաները, որոնք մեծերը չեն տեսնում։
Այցելություն Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտ
Այսօր մենք այցելեցինք Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտ։ Այնտեղ ծանոթացանք Կոմիտասի կյանքին և գործունեությանը։ Իմացանք նրա մասին նոր տեղեկություններ և տեսանք նրա կյանքին ու երաժշտական գործունեությանը վերաբերող իրեր ու նկարներ։Հետաքրքիր էր այն փաստը, որ Կոմիտասի ծնողները սիրել են երգել և ստեղծագործել, բայց մայրը եղել է գորգագործ, իսկ հայրը ` կոշկակար: Նաև Կոմիտասը տիրապետել է հայկական երաժշտական նոտաների և ավելի քան 8 տարբեր լեզուների: Ինձ համար նաև հետաքրքիր էր իմանալ, թե ինչ մեծ դեր է ունեցել Կոմիտասը հայ երաժշտության զարգացման մեջ։ Նա հավաքել և պահպանել է բազմաթիվ հայկական ժողովրդական երգեր։ Այցելությունն ինձ դուր եկավ, քանի որ ավելի լավ ճանաչեցի Կոմիտասին և նրա արվեստին։
Տեքստային առաջադրանքներ
- Շատ ու շատ դարեր առաջ սաղար-ախիտ անտառում հանդիպեցին ծառերի ար-ա կաղնին ու հավքերի ար-ա արծիվը:
Շուրջը տարածած հզոր ճյուղերը՝ կանգնած էր կաղնին՝ ամբողջովին կանաչ, փար-ամ տերևներով զար-արված: Խրո-տ ու երկնահու- կաղնին իշխում էր բոլորի վրա՝ հաստաբեստ ճյուղերի հով-անու տակ պահելով անտառի՝ իր համեմատությամբ գա-ա- թվացող բնակիչներին:
Արծիվը՝ բարձրաբեր- քարակա-կա-ների, լերկ լեռնագագաթների վեհապան- տիրակալը, բացած
հսկայական թևերը, գիշատիչ աչքերով նայեց կաղնուն և մագիլներով բռնելով ճյուղերից՝ քմծիծաղով ասաց.
— Տեսնում եմ՝ հպարտ ես ու ա-բարտավան: Չլինի՞ կարծում ես, թե տիեզերքի տիրակալն ես: Նայի՛ր՝ ով է կանգնած քո առաջ, և խոնար-վի՛ր: Դարերն անգամ վախենում են ինձանից, և այն ժամանակ, երբ քո տեղում արմատներ- էլ չեն լինի, ես՝ ահեղ ար-աս երկնքի, դեռ կսավառնեմ բարձ-ունքներում:
— Մի՛ պարծենա այդպես,- բա-բա-եց կաղնին՝ արհամար-անքով նայելով արծվի՝ կրակի պես բոցկլտուն աչքերին:
— Գոռո՛զ արծիվ, ժամանակը ցույց կտա:
1.Շարունակի՛ր և ամբողջացրո՛ւ կաղնու խոսքը՝ ուղղված արծվին:
— Գոռո՛զ արծիվ, ժամանակը ցույց կտա: Դու հպարտանում ես թևերով ու բարձունքներով, բայց խոնարհությունը քեզ անծանոթ է: Քո թևերը քեզ հեռու են տանում, իսկ իմ արմատները խորն են մտնում հողի մեջ՝ ամուր պահելով ինձ: Փոթորիկը կգա, և դու կփնտրես իմ ճյուղերը՝ ապաստան գտնելու համար: Հիշի՛ր՝ առանց անտառի դու միայն թափառող հավք ես, իսկ առանց քեզ անտառը դեռ կապրի:
2.Ի՞նչը դուր չեկավ քեզ արծվի պահվածքում և ինչո՞ւ: Կարծիքդ հիմնավորի՛ր 1 նախադասությամբ:
Ինձ դուր չեկավ արծվի գոռոզամտությունն ու արհամարհական վերաբերմունքը, որովհետև նա ծաղրում է կաղնուն՝ չգնահատելով նրա դարավոր իմաստությունն ու ուժը:
3.Տեքստում գործածված մագիլ, սավառնել, լերկ բառերին գրի՛ր երկուական հոմանիշ
մագիլ-ճանկ, ճիրան:
սավառնել-թռչել, սլանալ:
լերկ-անմազ, տկլոր:
