Category: Դասեր

• Հիշեցրեք, որ Հայաստանը դառնում էր ԽՍՀՄ-ի կազմած առաջադեմ հանրապետություններից մեկը։
• Մինչև 1970-ական թթ. ի՞նչ փոփոխություններ էին կատարված արդյունաբերության ոլորտներում։
• 
  1950-60-ական թթ. տեղի ունեցավ արդյունաբերության կտրուկ աճ, որը հայտնի էր որպես «փոքր հանրապետություն՝ մեծ քիմիա» կարգախոս: Կառուցվեցին հարյուրավոր նոր ձեռնարկություններ, քաղաքներ, զարգացավ մեքենաշինությունը և էլեկտրոնիկան
• Ներկայացրեք ՀՀ-ի ինչ արդյունաբերական ոլորտներ էին առաջատար։
• 
  Քիմիական արդյունաբերություն. (Երևանի «Պոլիվինիլացետատ», «Նաիրիտ», Կիրովականի/Վանաձորի քիմիական գործարաններ):
  Գունավոր մետալուրգիա. (Ալավերդու պղնձաձուլական, Քաջարանի պղնձամոլիբդենային կոմբինատներ):
  Էլեկտրոնիկա և ռադիոտեխնիկա. (Հայաստանը դարձավ ԽՍՀՄ ռազմաարդյունաբերական համալիրի էլեկտրոնային կենտրոններից մեկը, արտադրվում էին համակարգիչներ՝ «Նաիրի», «Ռազդան» շարքերը):
  Էներգետիկա. (Սևան-Հրազդան կասկադ, Որոտանի կասկադ, Մեծամորի ատոմակայան)
• Ի՞նչ զարգացումներ արձանագրվեցին արդյունաբերության ոլորտում։ Նշեք՝ քանի ձեռնարկություն էր գործում Հայաստանի տարածքում։
• 
  1970-ականների դրությամբ Հայաստանում գործում էին հարյուրավոր խոշոր արդյունաբերական ձեռնարկություններ, իսկ հետպատերազմյան շրջանում կառուցվել էր ավելի քան 200 նոր խոշոր գործարան
• Ե՞րբ և ի՞նչ տեմպերով աճեց արդյունաբերության արտադրանքի արժեքը։
• 
  1977 թ. արդյունաբերության համախառն արտադրանքի ծավալը 1913 թ. համեմատ աճել էր 311 անգամ: 1965-1985 թթ. արդյունաբերական արտադրանքը աճել էր շուրջ 5 անգամ: 
• 1950–ական թթ. մինչև 1982 թ. ընթացքում արդյունաբերության ինչ զարգացումներ արձանագրվեցին։
• 
  Այս ժամանակաշրջանը բնութագրվում է «ինտենսիվացմամբ»՝ նոր տեխնոլոգիաների ներդրմամբ, փոքր քիմիայի և մեքենաշինության առաջանցիկ զարգացմամբ:

Գյուղատնտեսություն և բնապահպանություն

• Ինչպե՞ս էր փոխվել Հայաստանի գյուղատնտեսությունը և ինչ արդյունքներ էր ցույց տալիս։
• 
  Գյուղատնտեսությունը դարձավ մեքենայացված, զարգացան խաղողագործությունը, պտղաբուծությունը, բանջարաբուծությունը և անասնապահությունը: Կառուցվեցին բազմաթիվ ոռոգիչ ջրանցքներ (Շիրակի, Թալինի): 
• Ներկայացրեք գյուղատնտեսության ոլորտում ԽՍՀՄ-ի առաջատար հանրապետություններից մեկը լինելու փաստը։
• 
  Հայաստանը ԽՍՀՄ-ում առաջիններից էր խաղողի, թեյի և որոշակի պտուղների արտադրության ծավալներով (հաշվարկված մեկ շնչի հաշվով): [1, 2]
• Ե՞րբ է ձևավորվել և շահագործման հանձնվել Արփա-Սևան ջրատար թունելը։
• 
  Արփա-Սևան թունելի շինարարությունը սկսվել է 1963 թ., իսկ պաշտոնական բացումը և շահագործման հանձնումը տեղի է ունեցել 1981 թվականի մարտի 21-ին: [1, 2]
• Ի՞նչ նշանակություն ուներ և ունի Արփա-Սևան ջրատարի շահագործումը բնապահպանական և տնտեսական առումով Հայաստանի համար։

Բնապահպանական. Թունելը կառուցվեց Սևանա լճի մակարդակի վտանգավոր իջեցումը կանգնեցնելու և լիճը փրկելու համար՝ Արփա գետի ջրերը (տարեկան ավելի քան 200 մլն խմ) ուղղելով դեպի Սևան:Տնտեսական. Այն ապահովում է ոռոգման ջրի անխափան մատակարարում Արարատյան դաշտին և մեծացնում Սևան-Հրազդան կասկադի հիդրոէլեկտրակայանների հզորությունը: [1, 2, 3]

Պարզե՛ք՝ արդյոք տրված երկրաչափական պրոգրեսիան անվերջ նվազո՞ղ է.

Այո, այո, ոչ, այո, ոչ, այո, ոչ, ոչ

2)Պարզե՛ք՝ արդյոք տրված երկրաչափական պրոգրեսիան անվերջ նվազո՞ղ է: Եթե անվերջ նվազող է, ապա հաշվե՛ք պրոգրեսիայի գումարը.

Ոչ, այո պատ`1, ոչ, այո պատ`300,125

3)Հաշվե՛ք անվերջ նվազող երկրաչափական պրոգրեսիայի գումարը.

5\4, 10, -8\5, -4, 14, 11/2, -16/3, -91

Արտահայտի՛ր դիրքորոշում սփյուռքահայերի ազգային ինքնության պահպանման հնարավորությունների և անհրաժեշտության մասին։

Հայ ժողովրդի պատմության մեջ Սփյուռքի ձևավորումը շատ ծանր ու ցավոտ փուլ է եղել։ Հայրենիքից հեռանալը մարդկանց կանգնեցրել է բազմաթիվ դժվարությունների առաջ։ Նրանք ստիպված էին ապրել օտար երկրներում՝ նոր պայմանների մեջ։ Այս ամենը ազդել է ոչ միայն նրանց կյանքի, այլ նաև ինքնության վրա։ Վիլյամ Սարոյանի «Նռնենիները» պատմվածքն ու պատմական փաստերը ցույց են տալիս այդ դժվարությունները։

Հայրենազրկված հայերը բախվել են սոցիալական, տնտեսական և հոգեբանական ծանր խնդիրների, սակայն ազգային ինքնության պահպանումը եղել է և մնում է կարևոր ու անհրաժեշտ։

Պատմական հատվածից պարզ է դառնում, որ Սփյուռքում հայտնված հայերը սկզբում շատ ծանր պայմաններում էին ապրում։ Նրանք չունեին աշխատանք, մասնագիտություն, հաճախ կատարում էին ծանր ու ցածր վարձատրվող գործեր։ Բացի այդ, նրանք չէին ճանաչում օտար երկրների մշակույթը, իսկ տեղացիները հաճախ վատ վերաբերմունք ունեին նրանց նկատմամբ։ Շատերը նույնիսկ քաղաքացիություն չունեին, ինչը ավելի էր դժվարացնում նրանց կյանքը։ Այս ամենը ցույց է տալիս, թե որքան բարդ էր նոր կյանք սկսել օտար միջավայրում։

Գեղարվեստական հատվածում նույնպես երևում են այդ դժվարությունները։ Սարոյանի պատմվածքում հորեղբայրը մեծ ջանքերով նռնենի է տնկում, բայց չի կարողանում հաջողության հասնել։ Նա կորցնում է իր հողը, իսկ նռնենիները՝ չորանում են։ Այդ նռնենիները խորհրդանշում են ոչ միայն աշխատանքը, այլ նաև հիշողությունը հայրենիքի մասին։ Երբ նրանք վերադառնում են և տեսնում չորացած այգին, դա ցույց է տալիս կորստի խոր ցավը։ Նրանք նույնիսկ չեն խոսում, որովհետև ցավը շատ մեծ է։

Սակայն, չնայած այս բոլոր դժվարություններին, հայերը կարողացել են պահպանել իրենց ինքնությունը։ Նրանք պահել են լեզուն, մշակույթը, ավանդույթները։ Սփյուռքում ստեղծվել են հայկական դպրոցներ, եկեղեցիներ, համայնքներ։ Սա ցույց է տալիս, որ նույնիսկ օտար երկրում կարելի է մնալ հայ, եթե կա ցանկություն և միասնականություն։

Այսպիսով, Սփյուռքում հայերը անցել են ծանր ճանապարհ, բայց չեն կորցրել իրենց ինքնությունը։ Դժվարությունները շատ են եղել, սակայն նրանք կարողացել են հաղթահարել դրանք։ Ազգային ինքնության պահպանումը կարևոր է, որովհետև այն կապում է մարդկանց իրենց արմատների հետ։ Առանց դրա ժողովուրդը կարող է կորչել։ Այդ պատճառով սփյուռքահայերի համար շատ կարևոր է պահպանել իրենց լեզուն, մշակույթը և հիշողությունը հայրենիքի մասին։

Իսահակյան

Մի մրահոն աղջիկ տեսա
Ռիալտոյի կամուրջին,
Հորդ մազերը – գետ գիշերվա,
Եվ հակինթներ` ականջին:

Աչքերը սև – արևներ սև,
Արևների պես անշեջ,
Գալարում էր մեջքը թեթև
Ծաղկանկար շալի մեջ:

Աչքս դիպավ աչքի բոցին,
Ու գլուխըս կախեցի.
Ժպտաց ժպտով առեղծվածի,
Հավերժական կանացի:

Միամիտ չեմ` հավատամ քեզ.
Տառապանքս փորձ ունի. –
Մի մրահոն կույս էր քեզ պես,
Կոտրեց սիրտս պատանի …

1. Ըստ բանաստեղծության նկարագրի՛ր աղջկան։

Բանաստեղծության մեջ աղջիկը նկարագրվում է որպես մի գեղեցիկ արևելյան աղջիկ` հակինթները ականջներին, սև մազերով և արևների պես անշեջ :Իսկ մեջքը՝ նուրբ ու ճկուն, որը ծածկված է ծաղկանկար շալով։

2. Մեկնաբանի՛ր ,,առեղծվածային ժպիտ,, արտահայտությունը։ 

Սա խորհրդավոր, անկանխատեսելի ու կանացի այնպիսի ժպիտ է, որը դժվար է գերազանցել։ Այն միաժամանակ հմայող է և զգուշացնող։ Իսահակյանն այն կապում է «հավերժական կանացիության» հետ, որը դարեր շարունակ գերել ու տառապանք է պատճառել տղամարդկանց։

3. Մեկնաբանի՛ր բանաստեղծությունը։ 

Բանաստեղծությունը ներկայացնում է հանկարծակի հանդիպման պատմություն, որն արթնացնում է հեղինակի հին վերքերը։ Տեսնելով գեղեցկուհուն՝ նա չի տրվում հիացմունքին, քանի որ «միամիտ չէ»։ Անցյալի դառը փորձը հուշում է, որ նմանատիպ գեղեցկությունը ժամանակին կոտրել է իր սիրտը, ուստի նա նախընտրում է գլուխը կախել ու չհավատալ այդ հմայքին։

Ռավեննայում

Արարատի ծեր կատարին
Դար է եկել, վայրկյանի պես,
Ու անցել:

Անհուն թվով կայծակների
Սուրն է բեկվել ադամանդին,
Ու անցել:

Մահախուճապ սերունդների
Աչքն է դիպել լույս գագաթին,
Ու անցել:

Հերթը հիմա քոնն է մի պահ.
Դու էլ նայիր սեգ ճակատին,

Ու անցիր…

1. Ինչպե՞ս է ներկայացվում ժամանակի անցողիկությունը։

Ժամանակի արագությունն ընդգծվում է «դար է եկել, վայրկյանի պես» արտահայտությամբ։ Իսահակյանը ցույց է տալիս, որ սերունդները, կայծակները և պատմական իրադարձությունները սրընթաց հաջորդում են միմյանց, մինչդեռ լեռը մնում է անսասան։

2. Ի՞նչ է խորհրդանշում Արարտը։ 

Արարատը խորհրդանշում է հավերժությունը, անսասանությունը և հայ ժողովրդի պնդությունը։ Այն «ադամանդ» է, որին դիպչող ամեն մի «սուր» (թշնամի կամ դժբախտություն) բեկվում է ու անցնում։ Այն վերժամանակային արժեք է։

3. Ի՞նչ ուղերձ է փոխանցում բանաստեղծությունը։ 

Բանաստեղծության ուղերձն է՝ գիտակցել մարդկային կյանքի կարճատևությունը և հաշտվել դրա հետ։ Մարդն ընդամենը մի ակնթարթ է տիեզերական հավերժության մեջ։ Պետք է կարողանալ հիանալ կյանքով, բայց հիշել, որ դու էլ սոսկ անցորդ ես այս աշխարհում։

4. Գրել էսսե ,,Մարդը ժամանակի հոսքի մեջ,, վերնագրով։ 

1)Գտնել 45-ի բոլոր բաժանարարների գումարը:

78
2)Գտնել 48-ի բոլոր բաժանարարների գումարը:

108
3)Գտնել 12 և 20 թվերի ընդհանուր բաժանարարների քանակը:

3
4)Գտնել 15 և 25 թվերի ընդհանուր բաժանարարների քանակը:

2
5)Գտնել [23;123] միջակայքին պատկանող բոլոր ամբողջ թվերի քանակը:

101
6)Գտնել [-25;56] միջակայքին պատկանող բոլոր ամբողջ թվերի քանակը:

82
7)Գտնել բաժանելին, եթե բաժանարարը 7 է, քանորդը` 5, իսկ մնացորդը՝ 3:

38
8)Գտնել բաժանելին, եթե բաժանարարը 9 է, քանորդը` 8, իսկ մնացորդը՝ 6:

78
9)Քանի՞ պարզ թիվ կա [29;50) միջակայքում:

21
10)Քանի՞ պարզ թիվ կա (56;71] միջակայքում:

15
11)Գտնել 5 թվի և նրա հակադիր թվի գումարը:

0
12)Գտնել 6 թվի և նրա հակադիր թվի գումարը:

0
13)28-ը 20–ից քանի՞ տոկոսով է մեծ:

40
14)16-ը 12-ից քանի՞ տոկոսով է մեծ:

25
15)Գտնել 48-ի 20%-ը:

9.6
16)Գտնել 36-ի 25%–ը:

9
17)Գտնել այն թիվը, որի 40%-ը հավասար է 80-ի:

200
18)Գտնել այն թիվը, որի 50%–ը հավասար է 34-ի:

68
19)2-ը 10-ի քանի՞ տոկոսն է:

20
20)4–ը 20–ի քանի՞ տոկոսն է:

20

https://www.canva.com/design/DAHEkrPOM5k/lNKJ1dR7Y06pxpPRodHnFQ/view?utm_content=DAHEkrPOM5k&utm_campaign=designshare&utm_medium=link2&utm_source=uniquelinks&utlId=hd36b564323

Քո կարծիքով ինչպիսի՞ն  պիտի լինի ապագայի դպրոցը։

Կրթությունը միշտ եղել է հասարակության զարգացման ամենակարևոր հիմքերից մեկը։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում այն ունեցել է տարբեր նպատակներ, սակայն միևնույն է՝ նրա հիմնական դերը մնացել է նույնը՝ ձևավորել գիտակից, մտածող և ստեղծագործ հասարակություն։ Հին ժամանակներում կրթությունը հասանելի էր սահմանափակ քանակով միայն հարուստներին և հիմնականում կապված էր կրոնի ու ավանդույթների պահպանման հետ։ Սակայն ժամանակի ընթացքում, հատկապես նոր հասարակարգերի ձևավորման փուլերում, կրթությունը դարձավ համատարած և ստացավ նոր նշանակություն՝ նպաստել հասարակության առաջընթացին և գիտության զարգացմանը։

Կրթությունը միշտ եղել է կարևոր պատմության մեջ և այն նպաստել է հասարակության զարգացմնը և երկրի առաջընթացին

Խորհրդային Հայաստանում կրթության դերը առանձնապես մեծ էր։ Անգրագիտության բարձր մակարդակը խոչընդոտում էր երկրի զարգացմանը, և իշխանությունները հասկացան, որ առանց կրթված ժողովրդի հնարավոր չէ կառուցել նոր հասարակություն։ Այդ պատճառով մեծ ուշադրություն դարձվեց դպրոցների ստեղծմանը և կրթության տարածմանը։ Կարճ ժամանակում ստեղծվեց լայն դպրոցական ցանց, և գրագիտության մակարդակը զգալիորեն բարձրացավ։ Բազմազան դպրոցների կառուցվելից հետոբ Հայաստանի գրեթե ութսունմեկ տոկոսը դարձավ գրագետ:Կրթությունը դարձավ ոչ միայն գիտելիք ստանալու միջոց, այլև հասարակության մեջ հավասարության հաստատման կարևոր գործիք։

Այս գաղափարը երևում է նաև Րաֆֆու «Խենթը» վեպի հատվածում։ Այստեղ ներկայացված դպրոցը սովորական կրթական հաստատություն չէ․ այն մի վայր է, որտեղ երեխաները ոչ միայն գրքերից են սովորում, այլև անմիջապես շփվում են բնության հետ, աշխատում, զարգացնում իրենց ֆիզիկական և մտավոր կարողությունները։ Վարդանը հիանում է այդ դպրոցով, որովհետև այնտեղ երեխաները ուրախ են, առողջ և հետաքրքրված։Կրթությունը ներկայացվում է որպես ամբողջական գործընթաց, որը ձևավորում է ոչ միայն գիտելիք, այլև մարդուն՝ որպես անհատ։

Իմ կարծիքով, ապագայի դպրոցը պետք է լինի հենց այդպիսի՝ բազմակողմանի զարգացնող։ Այն չպետք է սահմանափակվի միայն դասագրքերով և տեսական գիտելիքով, այլ պետք է ներառի գործնական աշխատանք, ստեղծագործություն, տեխնոլոգիաների օգտագործում և անհատական մոտեցում յուրաքանչյուր աշակերտի նկատմամբ։ Դպրոցը պետք է դառնա մի վայր, որտեղ երեխաները հաճույքով են սովորում, չեն վախենում սխալվելուց և կարողանում են բացահայտել իրենց հետաքրքրությունները։

Այսպիսով, կրթությունը միշտ եղել և կմնա հասարակության առաջընթացի շարժիչ ուժը։ Այն ոչ միայն փոխանցում է գիտելիք, այլև ձևավորում է մարդու մտածողությունը, արժեքները և ապագան։ Իսկ որքան զարգացած լինի կրթությունը, այնքան զարգացած կլինի նաև հասարակությունը։

APRIL 29, 2026Հարցեր և առաջադրանքներ

Ինչո՞ւ էին խորհրդային իշխանությունները կարևորում կրթության և մշակույթի զարգացումը: Ե՞րբ սկսվեց անգրագիտության վերացման քաղաքականությունը ՀԽՍՀ-ում :

Քանի որ երկրի ճնշող մեծամասնությունը անգրագետ էր և անգամ չուներ գիր: Հիմնականում 1940թ. վերացվեց տգիտությունը:

Ներկայացրեք խորհրդային դպրոցի ձևավորման ընթացքը և կարևոր միջոցառումները:Ներկայացրեք ազգային փոքրամասնությունների կրթական գործի կազմակերպման ուղղությամբ Խորհրդային Հայստանի իշխանությունների վարած քաղաքականությունը:

Սկզբից կրթական գործի կազմակերպումը շատ դժվար էր, չկային շենքեր, դասագրքեր: Հատուկ դեկրետներով դպրոցը անջատվեց եկեղեցուց, փակվեցին մասնավոր դպրոցները և կրթությունը դարձավ անվճար՝ ինչը ևս նպաստեց անգրագիտության նվազեցմանը

Նշանավոր ի՞նչ ԲՈւՀեր էին գործում Խորհրդային Հայաստանում:

Երևանի պետական համալսարանը

Գիտության զարգացման ի՞նչ նշանավոր կենտրոններ էին ստեղծվել Խորհրդային Հայաստանում. ե՞րբ են դրանք հիմնվել: Թվարկե՛ք ՀԽՍՀ ԳԱ հիմնադիր֊ ակադեմիկոսների . ի՞նչ գիտեք նրանց մասին:

Հովսեփ Օրբելի, Լևոն Օրբելի և այլոք:

Կիրառական և բնական գիտությունների զարգացման գործում ովքե՞ր աչքի ընկան:

Լևոն Օրբելին, Հովհաննես Կարապետյան, Լևոն Ջրբաշյան:

Թվարկե՛ք հայ գիտնականների նվաճումները և արժեքավոր աշխատանքները հայագիտության բնագավառում:

Եռագույն հեռուստատեսությունը, սինթետիկ կաուչուկի արտադրությունը, հէկները և այլն:Հայագիտության մեջ բացառիկ արժեք ունեն Հրաչյա Աճառյանի «Հայերեն արմատական բառարանը» և Մանուկ Աբեղյանի հայ հին գրականության պատմությանը նվիրված կոթողային աշխատությունները:

Թվարկե՛ք հայ բանասերների և լեզվաբանների անուններ: 1920–1930-ական թթ. ինչ խնդիրներ են ուսումնասիրել խորհրդային հայ բանասերները:

Հին սերնդից էին Ալեքսանդր Շիրվանզադեն, Հովհաննես Թումանյաննը, Ավետիք Իսահակյանը և այլոք, իսկ նորից՝ Եղիշե Չարենցը, Ակսել Բակունցը Գուրգեն Մահարին և այլոք, իսկ Գրողների միությունը հիմնադրվեց 1934 թվականին:

Ովքե՞ր էին գրական հին ու նոր սերնդի ներկայացուցիչները. թվարկեք նրանց ստեղծագործություններից : Ե՞րբ է ստեղծվել Հայաստանի գրողների միությունը:

Հին սերնդից էին Ալեքսանդր Շիրվանզադեն, Հովհաննես Թումանյաննը, Ավետիք Իսահակյանը և այլոք, իսկ նորից՝ Եղիշե Չարենցը, Ակսել Բակունցը Գուրգեն Մահարին և այլոք, իսկ Գրողների միությունը հիմնադրվեց 1934 թվականին:

Թվարկե՛ք հայ թատրոնի և կինոյի նշանավոր գործիչների. ի՞նչ գիտեք նրանց մասին: 1920-1930-ական թ.թ. ի՞նչ թատրոններեն հիմնվել Խորհրդային Հայաստանում:

Թատրոնի և կինոյի գործիչներիցէին Վահրամ Փափազյանը, Հրաչյա Ներսիսյանըև այլոք: Այդ տարիներին հիմնվեցին Առաջին պետական թատրոնը և Օպերայի ու բալետի թատրոնը:

Ովքե՞ր են խորհրդահայ կերպարվեստի և երաժշտության ականավոր ներկայացուցիչները :Ե՞րբ է ստեղծվել Հայաստանի խորհրդային կերպարվեստագետների միությունը : Ե՞րբ է կազմակերպվել Հայաստանի կերպարվեստի թանգարանը: Ի՞նչ կարևոր իրադարձություններով է նշանավորվել խորհրդահայ երաժշտական կյանքը : Ո՞վ էր ՀԽՍՀ պետական օրհներգի հեղինակը :

Կերպարվեստի և երաժշտության նշանավոր դեմքերն էին նկարիչներ Մարտիրոս Սարյանն ու Հակոբ Կոջոյանը և կոմպոզիտորներ Ալեքսանդր Սպենդիարյանն ու Արամ Խաչատրյանը:

Ո՞վ էր Երևանի գլխավոր հատակագծի հեղինակը ,ի՞նչ շինություններ են կառուցվել նրա նախագծով:Ե՞րբ է ստեղծվել ճարտարապետների միությունը: Ժամանկաշրջանի ի՞նչ նշանավոր հայ ճարտարապետներ գիտեք:

Երևանի հատակագծի հեղինակն Ալեքսանդր Թամանյանն էր, ում նախագծով կառուցվեցին նաև Կառավարության տունն ու Օպերայի թատրոնը, իսկ ճարտարապետների միությունը ստեղծվեց 1932 թվականին: