Posted in Պատմություն 9, Դասեր

Առաջադրանքներ՝ Պատմություն,

  • Հիշեցրեք, որ Հայաստանը դառնում էր ԽՍՀՄ-ի կազմած առաջադեմ հանրապետություններից մեկը։
  • Մինչև 1970-ական թթ. ի՞նչ փոփոխություններ էին կատարված արդյունաբերության ոլորտներում։

  • 1950-60-ական թթ. տեղի ունեցավ արդյունաբերության կտրուկ աճ, որը հայտնի էր որպես «փոքր հանրապետություն՝ մեծ քիմիա» կարգախոս: Կառուցվեցին հարյուրավոր նոր ձեռնարկություններ, քաղաքներ, զարգացավ մեքենաշինությունը և էլեկտրոնիկան
  • Ներկայացրեք ՀՀ-ի ինչ արդյունաբերական ոլորտներ էին առաջատար։

  • Քիմիական արդյունաբերություն. (Երևանի «Պոլիվինիլացետատ», «Նաիրիտ», Կիրովականի/Վանաձորի քիմիական գործարաններ):
    Գունավոր մետալուրգիա. (Ալավերդու պղնձաձուլական, Քաջարանի պղնձամոլիբդենային կոմբինատներ):
    Էլեկտրոնիկա և ռադիոտեխնիկա. (Հայաստանը դարձավ ԽՍՀՄ ռազմաարդյունաբերական համալիրի էլեկտրոնային կենտրոններից մեկը, արտադրվում էին համակարգիչներ՝ «Նաիրի», «Ռազդան» շարքերը):
    Էներգետիկա. (Սևան-Հրազդան կասկադ, Որոտանի կասկադ, Մեծամորի ատոմակայան)
  • Ի՞նչ զարգացումներ արձանագրվեցին արդյունաբերության ոլորտում։ Նշեք՝ քանի ձեռնարկություն էր գործում Հայաստանի տարածքում։

  • 1970-ականների դրությամբ Հայաստանում գործում էին հարյուրավոր խոշոր արդյունաբերական ձեռնարկություններ, իսկ հետպատերազմյան շրջանում կառուցվել էր ավելի քան 200 նոր խոշոր գործարան
  • Ե՞րբ և ի՞նչ տեմպերով աճեց արդյունաբերության արտադրանքի արժեքը։

  • 1977 թ. արդյունաբերության համախառն արտադրանքի ծավալը 1913 թ. համեմատ աճել էր 311 անգամ: 1965-1985 թթ. արդյունաբերական արտադրանքը աճել էր շուրջ 5 անգամ: 
  • 1950–ական թթ. մինչև 1982 թ. ընթացքում արդյունաբերության ինչ զարգացումներ արձանագրվեցին։

  • Այս ժամանակաշրջանը բնութագրվում է «ինտենսիվացմամբ»՝ նոր տեխնոլոգիաների ներդրմամբ, փոքր քիմիայի և մեքենաշինության առաջանցիկ զարգացմամբ:

Գյուղատնտեսություն և բնապահպանություն

  • Ինչպե՞ս էր փոխվել Հայաստանի գյուղատնտեսությունը և ինչ արդյունքներ էր ցույց տալիս։

  • Գյուղատնտեսությունը դարձավ մեքենայացված, զարգացան խաղողագործությունը, պտղաբուծությունը, բանջարաբուծությունը և անասնապահությունը: Կառուցվեցին բազմաթիվ ոռոգիչ ջրանցքներ (Շիրակի, Թալինի): 
  • Ներկայացրեք գյուղատնտեսության ոլորտում ԽՍՀՄ-ի առաջատար հանրապետություններից մեկը լինելու փաստը։

  • Հայաստանը ԽՍՀՄ-ում առաջիններից էր խաղողի, թեյի և որոշակի պտուղների արտադրության ծավալներով (հաշվարկված մեկ շնչի հաշվով): [12]
  • Ե՞րբ է ձևավորվել և շահագործման հանձնվել Արփա-Սևան ջրատար թունելը։

  • Արփա-Սևան թունելի շինարարությունը սկսվել է 1963 թ., իսկ պաշտոնական բացումը և շահագործման հանձնումը տեղի է ունեցել 
    1981 թվականի մարտի 21-ին: [12]
  • Ի՞նչ նշանակություն ուներ և ունի Արփա-Սևան ջրատարի շահագործումը բնապահպանական և տնտեսական առումով Հայաստանի համար։

Բնապահպանական. Թունելը կառուցվեց Սևանա լճի մակարդակի վտանգավոր իջեցումը կանգնեցնելու և լիճը փրկելու համար՝ Արփա գետի ջրերը (տարեկան ավելի քան 200 մլն խմ) ուղղելով դեպի Սևան:Տնտեսական. Այն ապահովում է ոռոգման ջրի անխափան մատակարարում Արարատյան դաշտին և մեծացնում Սևան-Հրազդան կասկադի հիդրոէլեկտրակայանների հզորությունը: [123]

Posted in Պատմություն 9, Դասեր

Խորհրդային Հայաստանի մշակույթը (1920–1945 թթ.)

Հարցեր և առաջադրանքներ

Ինչո՞ւ էին խորհրդային իշխանությունները կարևորում կրթության և մշակույթի զարգացումը: Ե՞րբ սկսվեց անգրագիտության վերացման քաղաքականությունը ՀԽՍՀ-ում :

Քանի որ երկրի ճնշող մեծամասնությունը անգրագետ էր և անգամ չուներ գիր: Հիմնականում 1940թ. վերացվեց տգիտությունը:

Ներկայացրեք խորհրդային դպրոցի ձևավորման ընթացքը և կարևոր միջոցառումները:Ներկայացրեք ազգային փոքրամասնությունների կրթական գործի կազմակերպման ուղղությամբ Խորհրդային Հայստանի իշխանությունների վարած քաղաքականությունը:

Սկզբից կրթական գործի կազմակերպումը շատ դժվար էր, չկային շենքեր, դասագրքեր: Հատուկ դեկրետներով դպրոցը անջատվեց եկեղեցուց, փակվեցին մասնավոր դպրոցները և կրթությունը դարձավ անվճար՝ ինչը ևս նպաստեց անգրագիտության նվազեցմանը

Նշանավոր ի՞նչ ԲՈւՀեր էին գործում Խորհրդային Հայաստանում:

Երևանի պետական համալսարանը

Գիտության զարգացման ի՞նչ նշանավոր կենտրոններ էին ստեղծվել Խորհրդային Հայաստանում. ե՞րբ են դրանք հիմնվել: Թվարկե՛ք ՀԽՍՀ ԳԱ հիմնադիր֊ ակադեմիկոսների . ի՞նչ գիտեք նրանց մասին:

Հովսեփ Օրբելի, Լևոն Օրբելի և այլոք:

Կիրառական և բնական գիտությունների զարգացման գործում ովքե՞ր աչքի ընկան:

Լևոն Օրբելին, Հովհաննես Կարապետյան, Լևոն Ջրբաշյան:

Թվարկե՛ք հայ գիտնականների նվաճումները և արժեքավոր աշխատանքները հայագիտության բնագավառում:

Եռագույն հեռուստատեսությունը, սինթետիկ կաուչուկի արտադրությունը, հէկները և այլն:Հայագիտության մեջ բացառիկ արժեք ունեն Հրաչյա Աճառյանի «Հայերեն արմատական բառարանը» և Մանուկ Աբեղյանի հայ հին գրականության պատմությանը նվիրված կոթողային աշխատությունները:

Թվարկե՛ք հայ բանասերների և լեզվաբանների անուններ: 1920–1930-ական թթ. ինչ խնդիրներ են ուսումնասիրել խորհրդային հայ բանասերները:

Հին սերնդից էին Ալեքսանդր Շիրվանզադեն, Հովհաննես Թումանյաննը, Ավետիք Իսահակյանը և այլոք, իսկ նորից՝ Եղիշե Չարենցը, Ակսել Բակունցը Գուրգեն Մահարին և այլոք, իսկ Գրողների միությունը հիմնադրվեց 1934 թվականին:

Ովքե՞ր էին գրական հին ու նոր սերնդի ներկայացուցիչները. թվարկեք նրանց ստեղծագործություններից : Ե՞րբ է ստեղծվել Հայաստանի գրողների միությունը:

Հին սերնդից էին Ալեքսանդր Շիրվանզադեն, Հովհաննես Թումանյաննը, Ավետիք Իսահակյանը և այլոք, իսկ նորից՝ Եղիշե Չարենցը, Ակսել Բակունցը Գուրգեն Մահարին և այլոք, իսկ Գրողների միությունը հիմնադրվեց 1934 թվականին:

Թվարկե՛ք հայ թատրոնի և կինոյի նշանավոր գործիչների. ի՞նչ գիտեք նրանց մասին: 1920-1930-ական թ.թ. ի՞նչ թատրոններեն հիմնվել Խորհրդային Հայաստանում:

Թատրոնի և կինոյի գործիչներիցէին Վահրամ Փափազյանը, Հրաչյա Ներսիսյանըև այլոք: Այդ տարիներին հիմնվեցին Առաջին պետական թատրոնը և Օպերայի ու բալետի թատրոնը:

Ովքե՞ր են խորհրդահայ կերպարվեստի և երաժշտության ականավոր ներկայացուցիչները :Ե՞րբ է ստեղծվել Հայաստանի խորհրդային կերպարվեստագետների միությունը : Ե՞րբ է կազմակերպվել Հայաստանի կերպարվեստի թանգարանը: Ի՞նչ կարևոր իրադարձություններով է նշանավորվել խորհրդահայ երաժշտական կյանքը : Ո՞վ էր ՀԽՍՀ պետական օրհներգի հեղինակը :

Կերպարվեստի և երաժշտության նշանավոր դեմքերն էին նկարիչներ Մարտիրոս Սարյանն ու Հակոբ Կոջոյանը և կոմպոզիտորներ Ալեքսանդր Սպենդիարյանն ու Արամ Խաչատրյանը:

Ո՞վ էր Երևանի գլխավոր հատակագծի հեղինակը ,ի՞նչ շինություններ են կառուցվել նրա նախագծով:Ե՞րբ է ստեղծվել ճարտարապետների միությունը: Ժամանկաշրջանի ի՞նչ նշանավոր հայ ճարտարապետներ գիտեք:

Երևանի հատակագծի հեղինակն Ալեքսանդր Թամանյանն էր, ում նախագծով կառուցվեցին նաև Կառավարության տունն ու Օպերայի թատրոնը, իսկ ճարտարապետների միությունը ստեղծվեց 1932 թվականին:

Posted in Պատմություն 9, Դասեր

Այցելություն Ռազմական պատմության թանգարան

Ապրիլի 22-ին մեր դպրոցից՝ Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիր, սկսվեց մեր ուսումնական ճամփորդությունը դեպի Մայր Հայաստան ռազմական պատմության թանգարան։ Ճամփորդությանը մասնակցում էինք մենք՝ 9/9-րդ դասարանի սովորողներս։

Սկզբում մոտեցանք անմար կրակին, լուռ հարգանքի տուրք մատուցեցինք Հայրենական և Արցախյան պատերազմների զոհերի հիշատակին, հետո մտանք թանգարան, որը գտնվում է Մայր Հայաստան արձանի ներսում։ Առաջին հարկում ես ծանոթացա հայ ժողովրդի մասնակցությանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ։ Ինձ համար հետաքրքիր էր իմանալ հայկական վեց դիվիզիաների մասին, ինչպես նաև հայ մարշալների և գեներալների գործունեության մասին։ Պատվո սրահում տեսա Խորհրդային Միության հերոսների անունները:

Երկրորդ հարկում ուսումնասիրեցինք Արցախյան ազատագրական պատերազմը։ Ես տեղեկացա ազգային հերոսների ու ազատամարտիկների մասին, իսկ Շուշիի ազատագրման դիորաման հատկապես տպավորիչ էր․ այն շատ հստակ ցույց էր տալիս, թե ինչպես է ընթացել ճակատամարտը։

Բացօթյա հատվածում մոտիկից տեսա ռազմական տեխնիկա՝ Տ-34 տանկ, ՄԻԳ-15 ինքնաթիռ և «Կատյուշա»։

Posted in Պատմություն 9, Գրականություն 9, Դասեր

Մայիսյան հերոսամարտերն ու «Կանաչ դաշտը»

Մարդու կյանքում կան արժեքներ, որոնք երբեք չեն փոխվում, և դրանցից ամենակարևորներն են հայրենի հողն ու ինքնությունը։ Դրանք պարզապես բառեր չեն, այլ մի ամբողջ աշխարհ՝ հիշողություններով, զգացմունքներով ու արմատներով։ Երբ այդ արժեքները վտանգվում են, մարդը սկսում է պայքարել՝ հաճախ առանց տատանվելու։

Մարդը միշտ պայքարում է իր հայրենի հողի և ինքնության պահպանման համար, և այդ պայքարը կարող է լինել ինչպես մարտի դաշտում, այնպես էլ ներքին հոգու ու մտքի մեջ:

Մայիսյան հերոսամարտերի ժամանակ հայ ժողովուրդը կանգնած էր ոչնչացման եզրին։ Դա այն պահն էր, երբ ամեն ինչ կարող էր կորել, եթե մարդիկ չկանգնեին պայքարի։ Բայց նրանք չհանձնվեցին և համախմբվեցին՝ պաշտպանելու իրենց հայրենի հողը։ Այդ պայքարը միայն պատերազմ չէր, այլ հավատ՝ իրենց ապագայի հանդեպ։ Ամեն մարդ զգում էր, որ եթե չպահպանի իր հողը, կկորցնի նաև իրեն։ Իսկ «Կանաչ դաշտը» ստեղծագործությունը նույն պայքարը ցույց է տալիս ավելի անձնական իմաստով։ Այստեղ դաշտը դառնում է հայրենիքի խորհրդանիշ՝ հարազատ ու թանկ։Կարմիր ձին կանգնում է ընտրության առաջ՝ պահպանել իր արմատները, թե կորցնել ինքնությունը։ Նրա ներքին պայքարը արտահայտում է այն դժվարությունները, որոնք մարդը ապրում է նման իրավիճակներում։ Այսպիսով, երկու դեպքում էլ պայքարը ուղղված է նույն նպատակին՝ պահպանել հայրենի հողն ու ազգային ինքնությունը։

Այսպիսով, թե՛ Մայիսյան հերոսամարտերը, թե՛ «Կանաչ դաշտը» ցույց են տալիս, որ մարդը պատրաստ է պայքարել իր ապագայի համար։ Մի դեպքում դա բացահայտ է՝ մարտի դաշտում, մյուսում՝ լուռ ու խորքային՝ մարդու ներսում։ Սակայն երկուսն էլ խոսում են նույն բանի մասին՝ ինքնության պահպանման կարևորության մասին։ Առանց հայրենի հողի մարդը կորցնում է իր անցյալն ու ապագան։ Այդ պատճառով այդ արժեքների համար պայքարը միշտ եղել և կմնա անհրաժեշտ։

Posted in Պատմություն 9, Դասեր

Հայերի մասնակցությունը Եուկրորդ համաշխհարային պատերազմին

  • Ո՞ր թվականին սկսվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը։

1939 թ. սեպտեմբերի 1-ին, երբ Գերմանիան խախտելով պայմանագիրը հարձակվեց Լեհաստանի վրա:

  • Ո՞ր թվականին սկսվեց ԽՍՀՄ-ի Հայրենական մեծ պատերազմը։

1941 թ. հունիսի 22-ին Գերմանիայի հարձակմամբ ԽՍՀՄ-ի վրա:

  • Որքա՞ն է տևել Երկրորդ համաշխարհային և Հայրենական մեծ պատերազմները։

Երկրորդ համաշխարհային՝ 6 տարի

Հայրենական մեծ պատերազմ՝ մոտ 4 տարի

  • Որքա՞ն հայ է մասնակցել պատերազմին, և մոտ քանի՞ զոհ է եղել։

Մասնակցել է շուրջ 600 հազար հայ, որոնցից 200 հազարը-ը զոհվել են:

  • Որքա՞ն հայ է արժանացել ԽՍՀՄ հերոսի կոչման։

100-ից ավել

  • Նշե՛ք երեք ամենահայտնի հայ հերոսների անունները։

Հովհաննես Բաղրամյան, Նելսոն Ստեփանյան, Համազասպ Բաբաջանյան

  • Ո՞ր հայկական դիվիզիան կազմավորվեց Երևանում 1942 թ․ հոկտեմբերին։

51-րդ

  • Ո՞ր դիվիզիան հայտնի դարձավ որպես «Թամանյան»։

89-րդ

  • Նշե՛ք գեներալ Հովհաննես Բաղրամյանի պաշտոնը և կոչումը։

Կոչումը՝ Խորհրդային Միության մարշալ

Պաշտոնը՝ ռազմաճակատի հրամանատար

  • Ո՞ր քաղաքներում էին տեղակայված հայկական զորամասերը պատերազմի նախօրեին։

Երևանում, Գյումրիում և Վաղարշապատում

  • Ինչո՞ւ Հայրենական մեծ պատերազմը հայ ժողովրդի համար ուներ առանձնահատուկ նշանակություն։

Սա գոյաբանական պայքար էր։ Գերմանիայի դաշնակից Թուրքիան սպասում էր ԽՍՀՄ-ի պարտությանը՝ Հայաստան ներխուժելու համար։ Հաղթանակը նշանակում էր կանխել նոր ցեղասպանությունը և պահպանել հայկական պետականությունը (թեկուզ ԽՍՀՄ կազմում)։

  • Ինչպե՞ս է արտահայտվել հայ ժողովրդի ներդրումը ֆաշիզմի դեմ պայքարում։

600 հազար զինվոր

  • Ինչպիսի՞ նշանակություն ունեցավ հաղթանակը ԽՍՀՄ-ի ժողովուրդների և աշխարհի ժողովուրդների համար։

Այն փրկեց քաղաքակրթությունը կործանումից և ռասայական խտրականության վրա հիմնված գերիշխանությունից։ ԽՍՀՄ ժողովուրդների համար դա նշանակեց ֆիզիկական գոյության իրավունքի պահպանում, իսկ աշխարհի համար՝ գաղութատիրական համակարգի փլուզման սկիզբ։

  • Ինչո՞ւ էր կարևոր հայկական ազգային դիվիզիաների մասնակցությունը։

Դա բարձրացնում էր զինվորների մարտական ոգին, քանի որ նրանք կռվում էին կողք կողքի՝ հարազատ լեզվով և մշակութային ընդհանրությամբ։ Դիվիզիաները դարձան հայկական ռազմարվեստի շարունակողները։

  • Ինչպիսի՞ մարտական ուղի են անցել հայկական զորամասերը։ Որո՞նք են նրանց ամենահայտնի ճակատամարտերը։

Նրանք անցել են Կովկասի նախալեռներից մինչև Բեռլին։

  • Ինչպե՞ս է դրսևորվել հայ գեներալների ղեկավարական տաղանդը։

Հայ զորահրամանատարները աչքի են ընկել ռազմավարական ճկունությամբ և վճռականությամբ։

Posted in Պատմություն 9, Դասեր

Պատմության ամփոփում

Հիմնական հարցեր

  • Նկարագրեք Հայաստանի առաջին հանրապետության ստեղծման պայմանները։

    • Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունը ստեղծվեց 1918 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտին, Օսմանյան կայսրության փլուզման, Ռուսական կայսրության անկման և 
      Անդրկովկասյան Սեյմի (քանդվելու պայմաններում՝ Թիֆլիսում Հայոց ազգային խորհրդի կողմից անկախության հռչակմամբ: 
  • Ի՞նչ ներքին խնդիրների առաջ կանգնեց նորաստեղծ պետությունը։

    • Կայուն պետական համակարգ և անվտանգության ապահովում չկային, ինչի հետևանքով կառավարման գործընթացը դժվարանում էր։
  • Ինչպիսի՞ն էր քաղաքական ուժերի դերը հանրապետության ներքին կյանքում։

  • Քաղաքական ուժերը կարևոր դեր էին խաղում հանրապետության ներքին կյանքում՝ մասնակցելով պետական կառավարման, օրենսդրական գործունեության և հասարակական կյանքի կազմակերպմանը։ Նրանք ձևավորում էին կառավարությունը, ներկայացված էին խորհրդարանում և մասնակցում էին երկրի ներքին քաղաքականության որոշումների ընդունմանը։ Քաղաքական ուժերի միջև եղած տարաձայնությունները երբեմն դժվարացնում էին արդյունավետ կառավարումը, սակայն միաժամանակ նպաստում էին քաղաքական բազմակարծության ձևավորմանը և պետական կյանքի զարգացմանը։
  • Ինչպե՞ս էր արտահայտվում սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամը։

  • Սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամը արտահայտվում էր արտադրության անկմամբ, աշխատատեղերի կրճատմամբ և գործազրկության աճով։ Բնակչության մեծ մասը ապրում էր աղքատ պայմաններում, դժվարությամբ էր ապահովում սննդի և առաջին անհրաժեշտության ապրանքների պահանջարկը։ Տնտեսության անկումը ուղեկցվում էր գնաճով, ֆինանսական դժվարություններով և սոցիալական լարվածության աճով, ինչը բացասաբար էր անդրադառնում հանրապետության ներքին կյանքի վրա։

2․ Համեմատական վարժություններ

  • Համեմատեք Հայաստանի առաջին հանրապետության ներքին վիճակը և Կիլիկյան Հայաստանի ներքին քաղաքականությունը։

  • Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունը և Կիլիկյան Հայաստանը ներքին վիճակի և քաղաքականության առումով էականորեն տարբերվում էին միմյանցից։ Առաջին Հանրապետությունը ձևավորվել էր ծանր պատմական պայմաններում և կանգնած էր լուրջ սոցիալ-տնտեսական ու քաղաքական խնդիրների առաջ․ պատերազմների, գաղթի և սովի հետևանքով երկիրը գտնվում էր ճգնաժամի մեջ, իսկ նորաստեղծ պետական կառույցները դեռ ամբողջությամբ չէին կայացել։ Քաղաքական կյանքը բազմակուսակցական էր, սակայն ներքին տարաձայնությունները հաճախ խանգարում էին արդյունավետ կառավարմանը։ Ի հակադրություն՝ Կիլիկյան Հայաստանը ուներ ավելի կայուն և կազմակերպված ներքին քաղաքական համակարգ․ այստեղ գործում էր կենտրոնացված իշխանություն, ձևավորված էին պետական կառավարման մարմինները, զարգացած էին առևտուրը և քաղաքային կյանքը։ Ներքին քաղաքականությունը ուղղված էր երկրի ամրապնդմանը և կայուն զարգացմանը։ Այսպիսով, եթե Առաջին Հանրապետությունը պայքարում էր գոյատևման և պետականության պահպանման համար, ապա Կիլիկյան Հայաստանը համեմատաբար կայուն ներքին քաղաքականությամբ կարողանում էր ապահովել երկրի բնականոն զարգացումը։
  • Ներկայացրեք տարբերությունները՝ ինչպիսի խնդիրներ ուներ նորաստեղծ հանրապետությունը, որոնք չուներ միջնադարյան հայկական պետությունը։

  • Նորաստեղծ Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունը ձևավորվել էր ծայրահեղ ծանր պայմաններում և բախվում էր այնպիսի խնդիրների, որոնք բնորոշ չէին միջնադարյան հայկական պետություններին։ Հանրապետությունը չուներ կայացած պետական կառավարման համակարգ, փորձառու վարչական կադրեր և բավարար նյութական միջոցներ, մինչդեռ միջնադարյան հայկական պետությունները, այդ թվում՝ Կիլիկյան Հայաստանը, ունեցել էին ձևավորված իշխանական կառուցվածք և կառավարման ավանդույթներ։ Առաջին Հանրապետությունը կանգնած էր սուր սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամի առաջ՝ պայմանավորված պատերազմներով, զանգվածային գաղթով, սովով և հիվանդություններով, մինչդեռ միջնադարյան հայկական պետություններում նման համատարած սոցիալական աղետներ պետական ստեղծման պահին չկային։ Բացի այդ, նորաստեղծ հանրապետությունը ստիպված էր միաժամանակ լուծել անվտանգության, սահմանների պաշտպանության և ներքին քաղաքական կայունության խնդիրներ՝ արտաքին և ներքին վտանգների պայմաններում, իսկ միջնադարյան հայկական պետություններն այդ խնդիրներին բախվել էին ավելի աստիճանաբար՝ կայացած պետականության պայմաններում։ Այսպիսով, նորաստեղծ հանրապետության հիմնական դժվարությունը պետականության զրոյից կառուցումն էր ճգնաժամային իրավիճակում, ինչը միջնադարյան հայկական պետություններին բնորոշ չէր։

3․ Քարտեզային աշխատանք

  • Քարտեզի վրա նշեք Հայաստանի առաջին հանրապետության սահմանները։
  • Նշեք այն տարածքները, որտեղ ներքին հակասությունները առավել սուր էին։

4․ Աղբյուրային վերլուծություն

  • Կարդացեք դասագրքում բերված փաստաթղթերը (օրինակ՝ կառավարության որոշումներ, մամուլի հրապարակումներ) և վերլուծեք՝ ինչ խնդիրներ են արտացոլում դրանք։
  • Գրեք կարճ մեկնաբանություն՝ ինչպե՞ս են այդ փաստաթղթերը ցույց տալիս հանրապետության ներքին վիճակը։

  • Դասագրքում բերված փաստաթղթերը ցույց են տալիս սննդի պակասը, ֆինանսական դժվարությունները, կարգուկանոնի խնդիրները և կառավարության ջանքերը՝ ճգնաժամը հաղթահարելու համար։ Դրանք վկայում են, որ հանրապետության ներքին վիճակը ծանր էր, բայց միաժամանակ կար պետականությունը պահպանելու կամք։

5․ Խմբային քննարկում

  • Խմբերով քննարկեք․ եթե դուք լինեիք Հայաստանի առաջին հանրապետության ղեկավարները, ինչպիսի քայլեր կձեռնարկեիք ներքին ճգնաժամը հաղթահարելու համար։
  • Ներկայացրեք ձեր առաջարկները որպես «կառավարության ծրագիր»։

6․ Ստեղծագործական առաջադրանք

  • Գրեք օրագիր կամ նամակ՝ իբրև 1918-1920 թթ․ ապրող երիտասարդ, որտեղ արտացոլված են ձեր մտահոգությունները և հույսերը։

  • «Այս օրերին դժվար է ապրել, բայց մենք հավատում ենք, որ մեր փոքրիկ պետությունը կդիմանա։ Թեպետ սով կա և աշխատանք չկա, անկախությունը մեզ հույս է տալիս ապագայի հանդեպ»։
  • Պատկերացրեք, որ դուք լրագրող եք այդ տարիներին․ կազմեք կարճ հոդված հանրապետության ներքին վիճակի մասին։

7․ Ներքին կայունությանը սպառնացող վտանգներ

  • Վերլուծեք, թե ինչու էին թուրք-թաթարական խռովությունները վտանգավոր Հայաստանի առաջին հանրապետության համար։

  • Թուրք-թաթարական խռովությունները վտանգավոր էին, քանի որ թուլացնում էին պետության ներսի անվտանգությունը։
    1920 թ․ մայիսյան ապստամբությունը խորացրեց ներքին ճգնաժամը և թուլացրեց պետական իշխանությունը։
    Սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամը խանգարում էր բանակի, կառավարման և հասարակական կայունության ամրապնդմանը։
  • Քննարկեք՝ ինչ հետևանքներ ունեցավ 1920 թ․ մայիսյան ապստամբությունը։
  • Ներկայացրեք, թե ինչպես էր սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամը խանգարում պետության կայունությանը։

8․ Մշակութային կյանք

  • Ներկայացրեք, թե ինչ դեր ուներ մշակութային կյանքը հանրապետության գոյատևման համար։

  • Մշակութային կյանքը կարևոր դեր ուներ ազգային ոգու պահպանման գործում։ Դպրոցները, թատրոնը և մամուլը նպաստում էին ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդմանը։
  • Վերլուծեք՝ ինչպե՞ս էին թատրոնը, դպրոցները և մամուլը պահպանում ազգային ոգին։
  • Գրեք կարճ էսսե՝ «Մշակութային դիմադրությունը որպես ազգային ինքնության պահպանման միջոց»։

  • Կարճ էսսե
    Մշակութային դիմադրությունը օգնեց հայ ժողովրդին պահպանել ազգային ինքնությունը նույնիսկ ամենածանր պայմաններում՝ դառնալով հոգևոր ուժի աղբյուր։

9․ Վերլուծական էսսե

  • «Հայաստանի առաջին հանրապետության ներքին խնդիրները՝ որպես պետականության կայացման փորձ» թեմայով գրեք կարճ էսսե։
  • Ներկայացրեք, թե ինչ դասեր կարող ենք քաղել այդ շրջանից։
Posted in Պատմություն 9, Դասեր

Հայաստանի առաջին հանրապետությունը

Հայաստանի հանրապետությունը հենց այդպես չի ծնվել: Երկար տարիների ընթացքում Հայաստանը տառապել է` մայիսյան հերոսամարտը, առաջին համաշխարհայինը, հայոց ցեղասպանությունը և այլ մղծավանջ բաներ: Չնայած այդ բոլոր տառապանքներին` հայաստանը ի վերջո կարողացավ անկախանալ, և ունենալ իր առաջին հանրապետությունը: Հայաստանը անկախացել է 1918 թվականին, բայց այն երկար չի տևել և անկում է ապրել 1920 թվականին: Չնայած որ այն տևեց ընդհամենը երկու տարի` հայերը դրանից մեծ փորձ քաղեցին:

Առաջին Հանրապետության տարիները թեև կարճ էին, բայց շատ կարևոր ձեռքբերումներ ունեցան: Հայ ժողովուրդը պետք է միաժամանակ կառուցեր պետություն, ստեղծեր օրենքների համակարգ, կազմակերպեր կրթական ու առողջապահական ոլորտները և ամրապնդեր բանակը: Հենց այդ փոքր ժամանակահատվածում հայերը սկսեցին հասկանալ, թե ինչ է նշանակում ղեկավարել սեփական երկիրը, ինչ պատասխանատվություններ են կապված դրա հետ, ինչպես պաշտպանել սահմանները և կապ պահել միջազգային աշխարհին: Առաջին Հանրապետության տարիները նաև ցույց տվեցին, որ նույնիսկ ամենադժվար պայմաններում հայ ժողովուրդը կարող է միասնաբար աշխատել, համախմբվել ու պահպանել իր ինքնությունը:

Այսպիսով` չնայած անկմանը, առաջին Հանրապետության փորձը հետագայում մեծ ազդեցություն ունեցավ նորանկախ Հայաստանի վրա: 1991 թվականին անկախությունը վերականգնելու պահին հայ ժողովուրդը հիշեց անցյալ փորձի դասերը՝ ինչպես ստեղծել պետական կառույցներ, հզորացնել բանակը և զարգացնել արտաքին քաղաքականությունը: Առաջին Հանրապետության ժառանգությունը դարձել է ոչ միայն պատմական հիշողություն, այլ նաև ուղղորդող ուժ՝ հաստատելու Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությունը, պահպանելու մշակույթն ու կրթությունը, ամրապնդելու ժողովրդավարությունը և սովորեցնելու ազգին համախմբվել, պայքարել ու արժեքավոր դասեր քաղել, որոնք այսօր էլ հիմք են Հայաստանի զարգացման համար:

Posted in Պատմություն 9, Դասեր

Հայաստանի առաջին հանրապետության միջազգային դրությունը և Հայկական հարցը

Նկարագրե՛ք ՀՀ հարաբերությունները 1918-1920 թթև այսօր՝
ա/
 Հայ-վրացական հարաբերությունները 1918-1920թթ․ և այսօր:

Հայաստանը և Վրաստանը դարավոր բարեկամության մեջ էին գտնվում և օգնում իրար ռազմական առումներով։ Իմ կարծիքով ոչինչ չի փոխվել, Հայաստանը և Վրաստանը նույնպես մնացել են լավ հարաբերությունների մեջ:


բ/ Հայ-ադրբեջանական տարածքային խնդիրները 1918-1920թթ․ և այսօր:

1918-1920 թթ․ Հայաստանը և Ադրբեջանը վիճում էին Լեռնային Ղարաբաղի, Զանգեզուրի և Նախիջևանի համար։ Այդ վեճերը երբեմն վերածվում էին պատերազմների։ Երբ երկրները մտան Խորհրդային Միության կազմ, այդ խնդիրները ժամանակավոր ավարտվեցին։ Սակայն, անկախություն ստանալուց հետո, վեճերը նորից սկսվեցին։ Այսօր էլ՝ 2025 թվականին, կողմերը դեռ չեն կարողանում ամբողջությամբ համաձայնության գալ սահմանների և Լեռնային Ղարաբաղի հարցերում, ու երբեմն սահմանին լարվածություն է առաջանում, թեև խաղաղության մասին խոսակցություններ շարունակվում են։


գ/ Հայ-թուրքական հարաբերություններում առկա խնդիրները 1918-1920թթ․ և այսօր:

1918-1920 թթ․ հայ-թուրքական հարաբերությունները շատ լարված էին, քանի որ Օսմանյան կայսրության փլուզումից հետո Թուրքիան փորձում էր պահել իր ազդեցությունը Կովկասում և գրավել հայկական տարածքներ։ Այդ տարիներին տեղի ունեցան պատերազմներ, և 1920 թ․ Կարսի ու Սուրմալուի շրջանները անցան Թուրքիային։ Այսօր՝ 2025 թ․, Հայաստանն ու Թուրքիան դեռ դիվանագիտական հարաբերություններ չունեն։


դ/ Հայ-իրանական հարաբերությունները 1918-1920 թթ․ և այսօր:

1918-1920 թթՀայաստանի և Իրանի միջև լարվածություն չէր եղել, տարածքային խնդիրներ չկային և հակակրանքներ չշահարկվեցին։ Չնայած որ գործնական համագործակցություն քիչ էր, կողմերը չէին հակամարտում։ Այսօր Հայաստանի և Իրանի հարաբերությունները բարեկամական և ռազմավարական են, և նրանք ակտիվորեն համագործակցում են տարբեր ոլորտներում։