Category: Քիմիա 9

Օքսիդ-CO2,Na2O, N2O5

Թթուներ-HCl, HNO3, H2SO4

հիմքեր-NaOH, Ba(OH)3, Fe(OH)3, Cu(OH)2,

Աղեր-KSO4, AgCl,

2)բ SiO2

3)բ)K2O

4)գ)Cu(OH)2, HCl,NaNO3, SO3

5) ե)H2SO4

6) գ)Cu և O2

1. Ո՞ր տարրերն են մտնում ածխածնի ենթախմբի մեջ։
   • Ածխածին(C), սիլիցիում(Si) գերմանիում(Ge)անագ(Sn), կապար(Pb)
2. Ո՞ր խմբին են պատկանում այս տարրերը պարբերական համակարգում։
3. Ո՞ր տարրերն են ոչ մետաղներ, մետաղներ և կիսամետաղներ այս ենթախմբում։
   • Ոչ մետացներ-ածխածին և սիլիցիում, մետաղանման-գերմանիում, մետաղներ-անագ և կապար:
4. Քանի՞ էլեկտրոն կա այս տարրերի արտաքին էներգիական մակարդակում։
   • 4
5. Ի՞նչ ընդհանուր օքսիդացման աստիճաններ ունեն IVA խմբի տարրերը։
   • -4, +2 և +4
6. Ո՞րն է այդ տարրերի բարձրագույն օքսիդների ընդհանուր բանաձևը։
   • RO3
7. Ի՞նչ բանաձև ունեն համապատասխան թթուները։
   • H2RO3
8. Ինչու՞ ածխածինը և սիլիցիումը համարվում են ոչ մետաղներ, իսկ անագն ու կապարը՝ մետաղներ։
   • 
     Խմբում վերևից ներքև ատոմի շառավիղը մեծանում է, ինչի հետևանքով արտաքին էլեկտրոնները պոկելն ավելի հեշտ է դառնում
9. Գրիր ածխածնի բոլոր օքսիդների բանաձևերը։
   • CO և CO2
10. Գրիր սիլիցիումի համապատասխան թթվի բանաձևը։
    • H2SiO3
11. Որոշիր օքսիդացման աստիճանը՝ SiO₂ միացությունում։
    • +4
12. Որ տարրն է ունենալու ավելի կայուն ջրածնային միացություն՝ CH₄ թե՞ SnH₄։
    • CH₄
13. Տրված նյութերից ո՞րն է երկդիմի՝ Sn(OH)₄ թե՞ H₂CO₃։
    • Sn(OH)₄
14. Քանի՞ գրամ է 2 մոլ O₂։
    • m=n*M => m=2*(2*16)=64գրամ
15. Քանի՞ մոլ է 160 գ SO₂։
    • n=m/M=>n=160/32+(2*16)=160/64=2,5
16. Ինչպե՞ս է փոխվում տարրերի մետաղական հատկությունը խմբում ներքև իջնելիս։
    • Ուժեղանում է
17. Ինչու՞ RH₄ տիպի ջրածնային միացությունների կայունությունը նվազում է կարգաթվի աճման հետ։
    • Կկապի երկարությունը մեծանում է, և կապի էներգիան փոքրանում է:
18. Ինչու՞ կապարը չի առաջացնում ջրածնային միացություն։
    • 
      Կապարի ատոմի մեծ շառավղի պատճառով 𝑃b−
      𝐻 կապը չափազանց անկայուն է և սովորական պայմաններում չի սինթեզվում:
19. Ինչպե՞ս է փոխվում թթվային հատկությունը H₂RO₃ թթուների համար խմբում ներքև իջնելիս։
    • Թուլանում է

1.    Որո՞նք են ազոտի ֆիզիկական հատկությունները։

2.    Ինչպիսի՞ քիմիական ակտիվություն ունի ազոտը։

Շատ թույլ: Դժվարությամբ է փոխազդում ուրիշ նյութերի հետ:

3.    Ինչպե՞ս են ստանում ազոտը 

Ամոնիումի նիտրատի քայքայումից:

1. Ո՞րն է ազոտի քիմիական նշանը։


2. Օդում ազոտի տոկոսային պարունակությունը մոտավորապես քանի՞ է։
A) 21%
B) 50%
C) 78%
D) 90%

3. Ազոտը սովորական պայմաններում ինչպիսի՞ գազ է։
A) Կարմիր
B) Անգույն և անհոտ
C) Դեղին
D) Կապույտ

4. Ո՞ր մեթոդով են հիմնականում ստանում ազոտը արդյունաբերությունում։
A) Ջրի քայքայումով
B) Օդի հեղուկացում և բաժանում
C) Մետաղների այրում
D) Աղերի լուծում

5. Ո՞ր նյութի հետ բարձր ջերմաստիճանում ազոտը կարող է ռեակցիայի մեջ մտնել։
A) Ոսկի
B) Ջուր
C) Ջրածին
D) Արծաթ

Nh4NO3->N2+O2+H2O ջերմային քայքայում

1. Ո՞ր տարրերն են մտնում ազոտի ենթախմբի մեջ։
   • N(ազոտ) P(ֆոսֆոր) As(արսեն) Sb(ծարիր) Bi(բիսմութ)
2. Ի՞նչ ընդհանուր բան ունեն այդ տարրերի արտաքին էլեկտրոնային կառուցվածքները։
   • Բոլորի արտաքին շերտում կա նույն կառուցվածքը՝ ns² np³։
3. Քանի՞ էլեկտրոն կա ազոտի ենթախմբի տարրերի արտաքին շերտում։
   • 5 էլեկտրոն:
4. Պարբերական աղյուսակի ո՞ր խմբում են գտնվում ազոտի ենթախմբի տարրերը։
   • 15-երորդ խմբում, 5-երորդ գլխավոր ենթախմբում:
5. Ո՞րն է այդ ենթախմբի ամենաթեթև տարրը։
   • Ազոտը (N)
6. Ինչպե՞ս են փոխվում ազոտի ենթախմբի տարրերի մետաղական հատկությունները վերևից ներքև։
   • 
     Վերևից ներքև մետաղական հատկությունները մեծանում են
7. Ի՞նչ օքսիդացման աստիճաններ են առավել բնորոշ այս ենթախմբի տարրերին։
   • -3 ից մինչև 5:
8. Ինչպիսի՞ հիդրիդներ են առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը։
   • Առաջացնում են կովալենտ հիդրիդներ
9. Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմային շառավիղը խմբում վերևից ներքև շարժվելիս։
   • Մեծանում է:
10. Ինչպիսի՞ օքսիդներ են առաջացնում այս ենթախմբի տարրերը
    • Առաջացնում են հիմնականում թթվային օքսիդներ
11. Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմների զանգվածը խմբում վերևից ներքև։
    • Մեծանում է:
12. Ինչպիսի՞ կապ են սովորաբար առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը՝ կովալենտ թե իոնային
    • Հիմնականում առաջացնում են կովալենտ կապ։
13. Ո՞ր տարրն է ազոտի ենթախմբում ամենաէլեկտրաբացասականը։
    • Ամենաէլեկտրաբացասականը ազոտն է (N):
14. Ի՞նչ գազ է կազմում մթնոլորտի մեծ մասը՝։
    • Մթնոլորտի մեծ մասը կազմում է ազոտ գազը (N₂)։
15. Ի՞նչ կարևոր կենսաբանական նշանակություն ունի ազոտը։
16. Որտե՞ղ է կիրառվում արսենը։Ինչպիսի՞ հատկություններ ունի մետաղական թե ոչ մետաղական։
17. Ո՞րն է ենթախմբի ամենածանր տարրը:

Ամենածանր տարրը բիսմութն է (Bi):

1.Ստորև բերված շարքից ընտրի՛ր նկարում նշված տարրի ենթախմբից ատոմ պարունակող թթուները և դասավորիր դրանք ըստ օքսիդիչ հատկությունների նվազման կարգի: Որպես պատասխան ներկայացրու 1. թթուների համարները (առանց ստորակետերի և բացատների):

1)HPO3, 3)HNO3,4)HSbO3,6)H3AsO4

HNO3, HPO3, HSbO3, H3AsO4,

2. Քո ընտրած թթուներից ամենաուժեղ օքսիդիչի 3.6 մոլ քանակով մոլեկուլում պրոտոնների քանակը (մոլ)։

115.2

2.Լրացրու աղյուսակը՝ ընտրելով իոնս միացությունը, հաշվի առնելով, որ ազոտը ցուցաբերում է −3 օքսիդացման աստիճան:

Նյութ բանաձևը Մոլային զանգվածը (գ/մոլ) Նյութի անվանումը Na3N LINO3 NO

3.Քիմիական ռեակցիաներ

Ավարտի՛ր քիմիական ռեակցիաների հավասարումները . 

ՆՇԵԼ ՏԵՍԱԿԸ

KOH + HNO₃ → KNO3+H2O փոխանակման

Ca(OH)₂ + SO₂ → CaSO3+ H₂O փոխանակման

Fe(OH)₃ t° →Fe2O3+ H₂O քայքայման

4.Իրականացրե՛ք հետևյալ փոխարկումները՝ նշելով պայմանները. 

H2O ->H2 ->H2S 

Էլեկտրոլիզ

Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմային շառավիղը ազոտի ենթախմբում վերևից ներքև։

Ազոտի ենթախմբում (գլխավոր ենթախմբում), վերևից ներքև շարժվելիս,  ատոմային շառավիղը մեծանում է:

Դա պայմանավորված է էլեկտրոնային շերտերի (մակարդակների) թվի ավելացմամբ.

• N (Ազոտ) — 2 շերտ
• P (Ֆոսֆոր) — 3 շերտ
• As (Արսեն) — 4 շերտ
• Sb (Ծարիր) — 5 շերտ
• Bi (Բիսմութ) — 6 շերտ

Շառավղի մեծացման հետևանքով վալենտային էլեկտրոնների ձգողությունը միջուկի կողմից թուլանում է, ինչն էլ հանգեցնում է ոչ մետաղական հատկությունների թուլացմանը և մետաղական հատկությունների ուժեղացմանը։

Ո՞ր տարրերն են ոչ մետաղներ ազոտի ենթախմբում։

N, P

Ո՞ր տարրերն են կիսամետաղներ ազոտի ենթախմբում։

As, Sb

Ինչպիսի՞ հիդրիդներ են առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը։ Գրիր բանաձևերը:

Ազոտի ենթախմբի տարրերը առաջացնում են  ցնդող ջրածնային միացություններ (հիդրիդներ), որոնց ընդհանուր բանաձևն է RH3𝑅𝐻3։ Այս միացություններում տարրերը ցուցաբերում են -3 օքսիդացման աստիճան։

• NH3𝑁𝐻3 — Ամոնիակ
• PH3𝑃𝐻3 — Ֆոսֆին
• AsH3𝐴𝑠𝐻3 — Արսին
• SbH3𝑆𝑏𝐻3 — Ստիբին
• BiH3𝐵𝑖𝐻3 — Բիսմուտին

Ընտրիր ճիշտ պատասխանը

5. Ազոտի հիդրիդն է՝ 
   ա) H₂O
   բ) NH₃
   գ) CH₄
6. Ո՞րն է ազոտի օքսիդը։
   ա) NO
   բ) CO
   գ) SO₂
7. Ո՞ր տարրն է ազոտի ենթախմբից։
   ա) Cl
   բ) P
   գ) O

Լրացնել բաց թողնվածը

Ազոտի ենթախմբի տարրերը արտաքին շերտում ունեն 5 էլեկտրոն։

Ազոտի քիմիական նշանն է N

Ամոնիակի բանաձևն է NH3

1.Առօրյա կյանքում հաճախ եք լսել «թթու» բառը։ Սննդի մեջ օգտագործել եք քացախաթթու, կիտրոնաթթու, չհասած խնձոր ուտելիս զգացել եք խնձորաթթվի համը: Ի՞նչն է ընդհանուրայդ թթուների համար: 

2. Ո՞ր շարք են ներառված միայն թթվային օքսիդներ.

ш) СаO, CuO, CO

բ) CO2, Li2O, N2O3 

գ)S02, CO2, N2O

դ) Na2O, K2O, Li2O 

3. Ո՞ր թթուներն են համապատասխանում N2O3, N2O5, SO2 օքսիդներին: Գրե՛ք այդ օքսիդների և ջրի միջև ընթացող ռեակցիաների հավասարումները, անվանե՛ք սկզբնանյութերն ու արգասիքները: 

4. Ի՞նչ է թթվային մնացորդը: Գրե՛ք ազոտական, ծծմբական և ֆոսֆորական թթուներիթթվային մնացորդների բանաձևերը, որոշե՛ք վալենտականությունը:

5.Ո՞ր նյութն ունի ավելի մեծ Mr․
ա) N₂ թե՞ O₂
բ) CH₄ թե՞ CO₂
գ) NaCl թե՞ KCl

6.Պատրաստել ենք 100 գ 5% աղի լուծույթ։ Քանի՞ գրամ աղ կա լուծույթում։

5

7.Նշե՛ք ռեակցիայի տեսակները

ա) 2H₂ + O₂ → 2H₂O միացում
բ) NaOH + HCl → NaCl + H₂O փոխանակում
գ) Zn + CuSO₄ → ZnSO₄ + Cu տեղակալում
դ) CaO + H₂O → Ca(OH)₂ միացում

8. Հաշվե՛ք թթվածնի զանգվածային բաժինը H3PO4 ի մոլեկուլում.

9.Գտիր տարրերի օքսիդացման աստիճանները: 

ա) NH₃ -3
բ) NO. -3
գ) N₂. 0
դ) HNO₃ 5

10. Քանի՞ էլեկտրոնային թաղանթ ունի Al (Z = 13) ատոմը:Գրիր էլեկտրոնային բանաձևը:

1s2 2s2 2p6 2p3

ա) 2
բ) 3
գ) 4
դ) 13

11. Ո՞ր տարրի արտաքին թաղանթում կա 6 էլեկտրոն.

ա) N
բ) O
գ) F
դ) Ne

12.

1.Քանի՞ մոլ է 34 գ NH₃-ը։

2.Քանի՞ լիտր N₂ կա 0.5 մոլի դեպքում (նորմալ պայմաններում)

3.Քանի՞ գ է 0.2 մոլ H₃PO₄-ը

4.Քանի՞ գ NH₃ կստացվի 28 գ N₂-ից
Հավասարում՝
N₂ + 3H₂ → 2NH₃

5.Քանի՞ մոլ է 44.8 լ N₂ (նորմալ պայմաններում)

Li->Z=3     1s²2s¹

Be-> Z=4     1s²2s²

B->Z=5       1s²2s²2p¹

C->Z=6       1s²2s²2p²

N->Z=7      1s²2s²2p³      

O->Z=8      1s²2s²2p⁴

F->Z=9       1s²2s²2p⁵

Ne->Z=10   1s²2s²2p⁶