Posted in Քիմիա 2026-2027, Դասեր

Քիմիա հարցեր

1. Ինչո՞ւ նյութերում ատոմները միացած են որոշակի զանգվածային հարաբերությամբ

Քանի որ ատոմները միանում են ամբողջական թվերով՝ ըստ վալենտականության, և յուրաքանչյուր տարրի ատոմն ունի որոշակի հարաբերական ատոմային զանգված, ապա միացություններում տարրերի զանգվածային հարաբերությունը միշտ հաստատուն է (հաստատուն բաղադրության օրենք):

2. Ո՞րն է պարբերության համարի, կարգաթվի և խմբի համարի ֆիզիկական իմաստները

  • Կարգաթիվը (Z) ցույց է տալիս միջուկի լիցքը, այսինքն՝ պրոտոնների (և չեզոք ատոմում՝ էլեկտրոնների) թիվը:
  • Պարբերության համարը ցույց է տալիս էներգետիկ մակարդակների (էլեկտրոնային շերտերի) թիվը:
  • Խմբի համարը ցույց է տալիս վալենտային էլեկտրոնների թիվը (գլխավոր ենթախմբերի համար):

3. Ի՞նչ սկզբունքներով են ատոմում էլեկտրոնները լրացվում

Երեք հիմնական սկզբունք՝

  • Նվազագույն էներգիայի սկզբունք (Կլեչկովսկու կանոններ)՝ նախ լրացվում են ավելի ցածր էներգիայով օրբիտալները:
  • Պաուլիի արգելման սկզբունք՝ մեկ օրբիտալում կարող են լինել առավելագույնը 2 էլեկտրոն՝ հակառակ սպիններով:
  • Հունդի կանոն՝ ենթամակարդակում էլեկտրոնները նախ լրացնում են յուրաքանչյուր օրբիտալը մեկական՝ նույն սպինով:

4. Ինչպե՞ս կնութագրեք էլեկտրոնի վիճակը ատոմում քվանտային թվերով n, l, m₁, mₛ

  • n (գլխավոր քվանտային թիվ)՝ էներգետիկ մակարդակը, n = 1, 2, 3…
  • l (ուղեծրային/կողմնային)՝ ենթամակարդակը, l = 0, 1, 2, 3 (s, p, d, f)
  • m₁ (մագնիսական)՝ օրբիտալի տարածական դիրքը, արժեքներ՝ -l-ից մինչև +l
  • mₛ (սպինային)՝ էլեկտրոնի սպինը, ±½

5. Ի՞նչ է էներգետիկ մակարդակը, ենթամակարդակը, ատոմային օրբիտալը

  • Էներգետիկ մակարդակ՝ էլեկտրոնների շերտ, որին համապատասխանում է n գլխավոր քվանտային թիվը:
  • Ենթամակարդակ՝ մակարդակի ներսում խումբ, որին համապատասխանում է l-ը (s, p, d, f):
  • Ատոմային օրբիտալ՝ միջուկի շուրջ տարածություն, որտեղ էլեկտրոն գտնելու հավանականությունն առավելագույնն է:

6. Որո՞նք են վալենտային էլեկտրոնները, ինչո՞ւ

Վալենտային են արտաքին էներգետիկ մակարդակի էլեկտրոնները (d-տարրերի դեպքում՝ նաև նախավերջին մակարդակի d-էլեկտրոնները): Դրանք են որոշում տարրի քիմիական հատկությունները, քանի որ մասնակցում են քիմիական կապերի առաջացմանը:

7. Ինչո՞ւ են տարրերը դասակարգվում s-, p-, d-, f- տարրերի

Ըստ վերջին լրացվող ենթամակարդակի՝ s-տարրեր (I–II խմբեր), p-տարրեր (III–VIII), d-տարրեր (անցումային մետաղներ), f-տարրեր (լանթանոիդներ, ակտինոիդներ): Դա հեշտացնում է հատկությունների կանխատեսումը:

8. Ինչպե՞ս է փոխվում մետաղական և ոչմետաղական հատկությունները

  • Պարբերությունում (ձախից աջ)՝ մետաղական հատկությունները թուլանում են, ոչմետաղականը՝ ուժեղանում:
  • Խմբում (վերևից ներքև)՝ մետաղական հատկությունները ուժեղանում են, ոչմետաղականը՝ թուլանում:

9. Ինչո՞ւ են տարրերի շառավիղները պարբերությունում փոքրանում

Քանի որ միջուկի լիցքն աճում է, էլեկտրոններն ավելի ուժեղ են ձգվում դեպի միջուկը, և ատոմի շառավիղը փոքրանում է (նույն մակարդակների քանակի դեպքում):

10. Ի՞նչ է իոնացման էներգիան (I), խնամակցությունը էլեկտրոնի հանդեպ (E), հարաբերական էլեկտրաբացասականությունը (X)

  • Իոնացման էներգիա (I)՝ էներգիան, որն անհրաժեշտ է չեզոք ատոմից մեկ էլեկտրոն անջատելու համար:
  • Էլեկտրոնի հանդեպ խնամակցություն (E)՝ էներգիայի փոփոխությունը, երբ ատոմն ընդունում է մեկ էլեկտրոն:
  • Հարաբերական էլեկտրաբացասականություն (X)՝ ատոմի ունակությունը՝ քիմիական կապում ձգելու ընդհանուր էլեկտրոնային զույգը:

11. Ինչպիսի՞ երևույթ է միջուկային ռեակցիան

Միջուկային ռեակցիան ֆիզիկական երևույթ է, քանի որ փոխվում է ատոմի միջուկը (տարրը), ոչ թե էլեկտրոնային թաղանթը:

12. Ինչո՞ւ տարրի գլխավոր տարբերիչ հատկությունը միջուկի լիցքն է

Քանի որ զանգվածային թիվը կարող է փոխվել իզոտոպների դեպքում (նույն տարրը՝ տարբեր զանգվածներ), իսկ միջուկի լիցքը (պրոտոնների թիվը) որոշում է էլեկտրոնների թիվը և, հետևաբար, տարրի քիմիական հատկությունները:

13. Ո՞ր տարրի ատոմն է ստացվում (^{235}\text{Np}) β-տրոհման արդյունքում

β-տրոհման ժամանակ նեյտրոնը վերածվում է պրոտոնի, ուստի կարգաթիվն ավելանում է 1-ով: Նեպտունիումի (Np) կարգաթիվը 93 է, հետևաբար ստացվում է զանգվածային թիվը մնում է 235, կարգաթիվը՝ 94:

[^{235}{93}\text{Np} \rightarrow ^{235}{94}\text{Pu} + e^- + \bar{\nu}_e]

Ստացվում է պլուտոնիում-235 ((^{235}\text{Pu})) ատոմ:

Սա քիմիայի դասի լավ ամփոփիչ հարցաշար է: Ուզու՞մ ես, որ այս պատասխանները ձևակերպեմ որպես կարճ խմբագրվող նշումներ կամ ֆլեշքարդներ սովորելու համար:

Posted in Քիմիա 2026-2027, Դասեր

Քիմիա առաջադրանքներ

1. Ո՞ր շարքում են  տարրերը  ներկայացված  ըստ  երկրակեղևում  դրանց  տարածվածության    

  նվազման.

1) ալյումին, թթվածին, սիլիցիում, երկաթ                   3) թթվածին, սիլիցիում, ալյումին, երկաթ

2) սիլիցիում, թթվածին, ալյումին, երկաթ                    4)թթվածին, ալյումին, երկաթ, սիլիցիում

 

2. Ո՞րն  է  երկրակեղևում  առավել  տարածված  մետաղը.

1) ալյումին                             2) պղինձ                                     3) երկաթ                           4) մագնեզիում

 

Continue reading “Քիմիա առաջադրանքներ” →
Posted in Քիմիա 2026-2027, Դասեր

Գործնական աշխատանք

Երկաթի և ծծմբի խառնուրդի բաժանումը մագնիսի ներգործությամբ

Փորձի նպատակը

Ցույց տալ, որ երկաթը և ծծումբը կարելի է առանձնացնել միմյանցից՝ օգտագործելով նրանց ֆիզիկական հատկությունների տարբերությունը, մասնավորապես՝ երկաթի մագնիսականությունը:

Անհրաժեշտ նյութեր և սարքեր

Continue reading “Գործնական աշխատանք” →
Posted in Քիմիա 2026-2027, Դասեր

Քիմիա

  • Ինչու՞ է  անհրաժեշտ  պահպանել  անվտանգության  կանոնները նյութերի  հետ  աշխատելիս, նաև կենցաղում
  • Պահպանել անվտանգության կանոնները անհրաժեշտ է, որպեսզի կանխել հնարավոր վնասվածքները:Նյութերը կարող են վնաաոլ մարու մաշկը, աչքի ցանցաթաղանթը, շնչառական ուղիները և այլն: Դրանք կարող են լինել թունավոր, պայթուցիկ և մաշկ քայքայող:
  • Նյութերի ինչպիսի՞  հատկություններ  գիտեք
  • Ֆիզիկական հատկություններ-գույն, հոտ, համ, ագրեգատային վիճակ, խտություն, լուծելիություն, հալման և եռման ջերմաստիճան։
    Քիմիական հատկություններ-այրվելու, օքսիդանալու, այլ նյութերի հետ ռեակցիամտնելու հատկություն։
  • Ինչպիսի՞  երևույթներ  գիտեք
  • Ֆիզիկական երևույթի դեպքում նոր նյութ չի առաջանում և կարող է փոխվել նյութի արտաքինը, իսկ քիմիականի դեպքում՝ առաջանում են նոր նյութեր։
  • Ինչպիսի՞ արտաքին  հատկանիշներով  եք  համոզվում, որ  տեղի  է  ունեցել քիմիական  փոխարկում`ռեակցիա
  • Գազի առաջացում, գույնի, համի և հոտի փոփոխություն, ջերմաստիճանի փոփոխություն, նստվածքի առաջացում:
  • Խառնուրդներից  մաքուր  նյութերի ստացման  ինչպիսի՞  բաժանման  եղանակներ  գիտեք
  • Բյուրեղացում, գոլորշիացում, զտում, թորում և այլն:
  • Ո՞րն  է  համարվում  մաքուր  նյութ:
  • Մաքուր նյութ է համարվում այն նյութը, որը կազմված է միայն մեկ տեսակի մասնիկներից
  • Ի՞նչ  է  քիմիական  երևույթը. ինչո՞վ  է  այն  տարբերվում  ֆիզիկական  երևույթից
  • Քիմիական երևույթի ժամանակ փոփոխվում է նյութի բաղադրությունը և ագրեգատային վիճակը: Քիմիական երևույթը տարբերվում է ֆիզիկականից, քանի որ ֆիզիկական երևույթի ժամանակ չի փոխվում ագրեգատային վիճակը:
  • Ինչպիսի՞  երևույթ  է  այրումը`ֆիզիկական, թե՞ քիմիական
  • Այրումը քիմիական երևույթ է, քանի որ այրման ընթացքում առաջանում են նոր նյութեր։
  • Այրելիս  նյութը  անհետանու՞մ  է
  • Ոչ, այն պարզապես փոխում է նյութի բաղադրությունը:
  • Ինչու՞  դիտարկված այրվող  նյութերի  բոցի  պայծառությունը  տարբեր  է:
  • Այրվող նյութերի բոցի պայծառությունը տարբեր է, որովհետև այն պայմանավորված է բոցում շիկացած փոքրագույն պինդ մասնիկների առկայությամբ և այրվող նյութերի քիմիական բաղադրությամբ:
  • Ինչու՞  է  ջրածինը  այրվում  պայթյունով
  • Ջրածինը պայթյունով է այրվում, քանի որ նրա փոխազդեցությունը թթվածնի հետ ընթանում է չափազանց արագ և ուղեկցվում է մեծ քանակությամբ ջերմության անջատմամբ։
  • Որո՞նք  են  քիմիական  ռեակցիաների ընթանալու  պայմանները  և  արտաքին  հատկանիշները
  • Քիմիական ռեակցիաների սկսվելու և ընթանալու հիմնական պայմաններն են նյութերի անմիջական հպումը, դրանց մանրացումն ու խառնումը՝ շփման մակերեսը մեծացնելու համար, ինչպես նաև սկզբնական կամ անընդհատ տաքացումը (էներգիայի հաղորդումը): Իսկ այն մասին, որ քիմիական ռեակցիան արդեն տեղի է ունեցել, հուշում են դրան ուղեկցող արտաքին հատկանիշները՝ ջերմության անջատումը կամ կլանումը, գույնի փոփոխությունը, գազի անջատումը, նստվածքի առաջացումը կամ յուրահատուկ հոտի հայտնվելը։
  • Ինչպե՞ս  կհիմնավորեք  ձեր  ստացած  նյութի մաքրությունը

Նյութի մաքրությունը ապացուցելու համար դրա հատկությունները համեմատում են մաքուր նյութի հայտնի տվյալների հետ, քանի որ մաքուր նյութն ունի հաստատուն ցուցանիշներ, իսկ խառնուրդները փոխում են դրանք: Ամենապարզ հիմնավորումն այն է, որ պինդ նյութը հալվում է, իսկ հեղուկը եռում է հստակ մեկ ջերմաստիճանում, կամ լաբորատոր թղթի վրա նմուշը թողնում է միայն մեկ հստակ բիծ, ինչը փաստում է կողմնակի նյութերի բացակայությունը: