1. Ինչո՞ւ նյութերում ատոմները միացած են որոշակի զանգվածային հարաբերությամբ
Քանի որ ատոմները միանում են ամբողջական թվերով՝ ըստ վալենտականության, և յուրաքանչյուր տարրի ատոմն ունի որոշակի հարաբերական ատոմային զանգված, ապա միացություններում տարրերի զանգվածային հարաբերությունը միշտ հաստատուն է (հաստատուն բաղադրության օրենք):
2. Ո՞րն է պարբերության համարի, կարգաթվի և խմբի համարի ֆիզիկական իմաստները
- Կարգաթիվը (Z) ցույց է տալիս միջուկի լիցքը, այսինքն՝ պրոտոնների (և չեզոք ատոմում՝ էլեկտրոնների) թիվը:
- Պարբերության համարը ցույց է տալիս էներգետիկ մակարդակների (էլեկտրոնային շերտերի) թիվը:
- Խմբի համարը ցույց է տալիս վալենտային էլեկտրոնների թիվը (գլխավոր ենթախմբերի համար):
3. Ի՞նչ սկզբունքներով են ատոմում էլեկտրոնները լրացվում
Երեք հիմնական սկզբունք՝
- Նվազագույն էներգիայի սկզբունք (Կլեչկովսկու կանոններ)՝ նախ լրացվում են ավելի ցածր էներգիայով օրբիտալները:
- Պաուլիի արգելման սկզբունք՝ մեկ օրբիտալում կարող են լինել առավելագույնը 2 էլեկտրոն՝ հակառակ սպիններով:
- Հունդի կանոն՝ ենթամակարդակում էլեկտրոնները նախ լրացնում են յուրաքանչյուր օրբիտալը մեկական՝ նույն սպինով:
4. Ինչպե՞ս կնութագրեք էլեկտրոնի վիճակը ատոմում քվանտային թվերով n, l, m₁, mₛ
- n (գլխավոր քվանտային թիվ)՝ էներգետիկ մակարդակը, n = 1, 2, 3…
- l (ուղեծրային/կողմնային)՝ ենթամակարդակը, l = 0, 1, 2, 3 (s, p, d, f)
- m₁ (մագնիսական)՝ օրբիտալի տարածական դիրքը, արժեքներ՝ -l-ից մինչև +l
- mₛ (սպինային)՝ էլեկտրոնի սպինը, ±½
5. Ի՞նչ է էներգետիկ մակարդակը, ենթամակարդակը, ատոմային օրբիտալը
- Էներգետիկ մակարդակ՝ էլեկտրոնների շերտ, որին համապատասխանում է n գլխավոր քվանտային թիվը:
- Ենթամակարդակ՝ մակարդակի ներսում խումբ, որին համապատասխանում է l-ը (s, p, d, f):
- Ատոմային օրբիտալ՝ միջուկի շուրջ տարածություն, որտեղ էլեկտրոն գտնելու հավանականությունն առավելագույնն է:
6. Որո՞նք են վալենտային էլեկտրոնները, ինչո՞ւ
Վալենտային են արտաքին էներգետիկ մակարդակի էլեկտրոնները (d-տարրերի դեպքում՝ նաև նախավերջին մակարդակի d-էլեկտրոնները): Դրանք են որոշում տարրի քիմիական հատկությունները, քանի որ մասնակցում են քիմիական կապերի առաջացմանը:
7. Ինչո՞ւ են տարրերը դասակարգվում s-, p-, d-, f- տարրերի
Ըստ վերջին լրացվող ենթամակարդակի՝ s-տարրեր (I–II խմբեր), p-տարրեր (III–VIII), d-տարրեր (անցումային մետաղներ), f-տարրեր (լանթանոիդներ, ակտինոիդներ): Դա հեշտացնում է հատկությունների կանխատեսումը:
8. Ինչպե՞ս է փոխվում մետաղական և ոչմետաղական հատկությունները
- Պարբերությունում (ձախից աջ)՝ մետաղական հատկությունները թուլանում են, ոչմետաղականը՝ ուժեղանում:
- Խմբում (վերևից ներքև)՝ մետաղական հատկությունները ուժեղանում են, ոչմետաղականը՝ թուլանում:
9. Ինչո՞ւ են տարրերի շառավիղները պարբերությունում փոքրանում
Քանի որ միջուկի լիցքն աճում է, էլեկտրոններն ավելի ուժեղ են ձգվում դեպի միջուկը, և ատոմի շառավիղը փոքրանում է (նույն մակարդակների քանակի դեպքում):
10. Ի՞նչ է իոնացման էներգիան (I), խնամակցությունը էլեկտրոնի հանդեպ (E), հարաբերական էլեկտրաբացասականությունը (X)
- Իոնացման էներգիա (I)՝ էներգիան, որն անհրաժեշտ է չեզոք ատոմից մեկ էլեկտրոն անջատելու համար:
- Էլեկտրոնի հանդեպ խնամակցություն (E)՝ էներգիայի փոփոխությունը, երբ ատոմն ընդունում է մեկ էլեկտրոն:
- Հարաբերական էլեկտրաբացասականություն (X)՝ ատոմի ունակությունը՝ քիմիական կապում ձգելու ընդհանուր էլեկտրոնային զույգը:
11. Ինչպիսի՞ երևույթ է միջուկային ռեակցիան
Միջուկային ռեակցիան ֆիզիկական երևույթ է, քանի որ փոխվում է ատոմի միջուկը (տարրը), ոչ թե էլեկտրոնային թաղանթը:
12. Ինչո՞ւ տարրի գլխավոր տարբերիչ հատկությունը միջուկի լիցքն է
Քանի որ զանգվածային թիվը կարող է փոխվել իզոտոպների դեպքում (նույն տարրը՝ տարբեր զանգվածներ), իսկ միջուկի լիցքը (պրոտոնների թիվը) որոշում է էլեկտրոնների թիվը և, հետևաբար, տարրի քիմիական հատկությունները:
13. Ո՞ր տարրի ատոմն է ստացվում (^{235}\text{Np}) β-տրոհման արդյունքում
β-տրոհման ժամանակ նեյտրոնը վերածվում է պրոտոնի, ուստի կարգաթիվն ավելանում է 1-ով: Նեպտունիումի (Np) կարգաթիվը 93 է, հետևաբար ստացվում է զանգվածային թիվը մնում է 235, կարգաթիվը՝ 94:
[^{235}{93}\text{Np} \rightarrow ^{235}{94}\text{Pu} + e^- + \bar{\nu}_e]
Ստացվում է պլուտոնիում-235 ((^{235}\text{Pu})) ատոմ:
Սա քիմիայի դասի լավ ամփոփիչ հարցաշար է: Ուզու՞մ ես, որ այս պատասխանները ձևակերպեմ որպես կարճ խմբագրվող նշումներ կամ ֆլեշքարդներ սովորելու համար: