Առաջադրանք.
1. Պարզաբանե՛ք «քաղաքակրթություն» հասկացությունը։ Քաղաքակրթության ի՞նչ տիպեր կան․ներկայացրե՛ք դրանց բնորոշ կողմերը։
Քաղաքակրթությունը հասարակության զարգացման բարձր մակարդակն է, որը բնորոշվում է զարգացած տնտեսությամբ, քաղաքներով, պետությամբ, մշակույթով, գիտությամբ, գրով և հասարակական կազմակերպվածությամբ։
Քաղաքակրթությունները կարելի է բաժանել մի քանի հիմնական տիպերի․
- Գյուղատնտեսական քաղաքակրթություն – հիմնական զբաղմունքը գյուղատնտեսությունն ու անասնապահությունն է։ Մարդիկ հիմնականում ապրում են գյուղերում, իսկ հասարակության մեջ կարևոր դեր ունեն հողն ու գյուղատնտեսական աշխատանքը։
- Արդյունաբերական քաղաքակրթություն – զարգանում են գործարանները, մեքենաները, արտադրությունը և քաղաքները։ Մեծանում է մարդկանց ներգրավվածությունը արդյունաբերության և տեխնիկայի մեջ։
- Հետարդյունաբերական կամ տեղեկատվական քաղաքակրթություն – մեծ նշանակություն ունեն գիտությունը, տեղեկատվությունը, բարձր տեխնոլոգիաները, ինտերնետը և ծառայությունների ոլորտը։
- Արևելյան և արևմտյան քաղաքակրթություններ – դրանք տարբերվում են իրենց պատմական զարգացման, մշակույթի, կրոնական պատկերացումների, հասարակական ու քաղաքական համակարգերի առանձնահատկություններով։
Այսպիսով, քաղաքակրթությունը հասարակության զարգացման և մշակույթի ընդհանուր մակարդակն է, իսկ տարբեր քաղաքակրթություններ կարող են միմյանցից տարբերվել իրենց տնտեսությամբ, մշակույթով, կառավարման ձևով և ապրելակերպով։
2․ Համացանցային նյութերի օգտագործմամբ փորձե՛ք գտնել երկրագնդի վրա ապրող այնպիսի ժողովուրդների, որոնք անհավասարաչափ զարգացման հետևանքով դեռևս ապրում են տոհմատիրական հասարակության պայմաններում /բլոգային աշխատանք/.
Անհավասարաչափ զարգացման հետևանքով այսօր էլ կան ժողովուրդներ, որոնք պահպանել են տոհմատիրական հասարակությանը բնորոշ կյանքի ձևերը։ Նրանք հիմնականում ապրում են հեռավոր և դժվար հասանելի վայրերում և քիչ են շփվում ժամանակակից հասարակության հետ։
Օրինակներ են՝
- Սենտինելցիները – ապրում են Հնդկական օվկիանոսի Հյուսիսային Սենտինել կղզում։ Նրանք գրեթե ամբողջությամբ մեկուսացած են արտաքին աշխարհից և ապրում են որսորդությամբ ու հավաքչությամբ։
- Յանոմամիները – ապրում են Ամազոնի անտառներում՝ Բրազիլիայի և Վենեսուելայի տարածքներում։ Նրանց հասարակության մեջ կարևոր դեր ունեն համայնքը, ազգակցական կապերը և ավանդույթները։
- Մասայները – ապրում են Քենիայում և Տանզանիայում։ Նրանց մոտ պահպանվել են ավանդական համայնքային հարաբերությունները, անասնապահությունը և հին սովորույթները։
- Հիմբաները – ապրում են հիմնականում Նամիբիայում։ Նրանք շարունակում են պահպանել ավանդական կենցաղը, անասնապահությունը և ցեղային սովորույթները։
Այս ժողովուրդներին ուսումնասիրելիս կարևոր է հասկանալ, որ «տոհմատիրական հասարակություն» ասելով նկատի ունենք ազգակցական կապերի և ավանդական համայնքային հարաբերությունների վրա հիմնված հասարակական կազմակերպումը, ոչ թե այն, որ այդ ժողովուրդները «հետ են մնացել»։
Դալլաքյան Մարիամ👼 