Posted in Հայոց լեզու 9, Դասեր

Գործնական քերականություն

Մի հին ավանդություն կա հիմար գեղջուկի մասին, որին ուղարկում են կալվածատիրոջ տուն։ Տերը նրան ոչ միայն ներս է հրավիրում, այլև ապուր է առաջարկում, բայց հենց գեղջուկը ձեռքն է առնում  գդալը, տեսնում է, որ մի փոքրիկ օձ է լողում ափսեի մեջ։ Տիրոջը չվիրավորելու համար համենայն դեպս ուտում է ապուրը, իսկ մի քանի օր անց ծանր հիվանդանում է և ստիպված է լինում նորից գնալ տիրոջ տուն։ 

Տերը նորից նրան ներս է կանչում, ամենափոքր գավաթով դեղ պատրաստում, ապա տալիս գեղջուկին, ու հենց որ գեղջուկն ուզում է կում անել, նորից մի փոքրիկ օձ է տեսնում գավաթի մեջ։ Այս անգամ որոշում է չլռել և բարձրաձայն դժգոհում է, որ հենց օձի պատճառով է հիվանդացել նախորդ անգամ։ Տերը ծիծաղում է ու մատը տնկում առաստաղին, որից մի մեծ աղեղ էր կախված։

-Դու գավաթում ոչ թե օձ ես տեսնում, այլ աղեղի արտացոլումը,- ասում է նա,- ոչ մի օձ էլ չկա։ 

Գեղջուկը նորից նայում է գավաթի մեջ․ իհարկե, այնտեղ՝ գավաթի ներսում,  ոչ մի օձ էլ չկար, սովորական արտացոլանք էր։ Այդպես էլ առանց դեղը խմելու դուրս է գալիս կալվածատիրոջ տնից ու հաջորդ օրը կատարելապես առողջանում։ 

Մեր կամ շրջապատի վերաբերյալ սահմանափակ հայացքներն ու համոզմունքներն ընդունելով՝ մենք կուլ ենք տալիս երևակայական օձը։ Եվ այն միշտ իրական է, մինչև չհամոզվենք հակառակում։ 

1. Գեղջուկին բնութագրելիս հեղինակը ո՞ր բառն է օգտագործել։ 

Հիմար

2. Գրի՛ր գավաթ բառի հոմանիշը։ 

Բաժակ

3. Դո՛ւրս գրիր մեկ անորոշ դերանուն։ 

Ոչ մի

4. Տերը նորից նրան ներս է կանչում, փոքրիկ գավաթով դեղ պատրաստում, ապա տալիս գեղջուկին, ու հենց որ գեղջուկն ուզում է կում անել, նորից մի փոքրիկ օձ է տեսնում գավաթի մեջ։

Քանի՞ պարզ նախադասությունից է կազմված։ 3

5. Այդ օրերին քաղաքն ապրում էր Շառլ Ազնավուրով։  Ի՞նչ պաշտոն է ունի Շառլ Ազնավուրով բառը։ 

6.  Դո՛ւրս գրիր բարդ բառ։ 

7.Նախադասության անդամներից որի՞ շարահյուսական վերլուծության մեջ սխալ կա։ 

Մի հին ավանդություն կա հիմար գեղջուկի մասին, որին ուղարկում են կալվածատիրոջ տուն։

հին- որոշիչ

գեղջուկի մասին- միջոցի անուղղակի խնդիր

որին- ենթակա

ուղարկում են -ստորոգյալ

8. Դո՛ւրս գրիր կապ։ 

Մինչև

9. Ինչո՞ւ գեղջուկը կերավ ապուրը։ 

10. Տեքստի ո՞ր բառը կարող է նշանակել հայացք /ոչ ուղիղ իմաստով/ ։ 

11. Դո՛ւրս գրիր ան արտաքին հոլովման ենթարկվող բառը։ 

Արտացոլանք

12. Դո՛ւրս գրիր բացահայտիչ։ 

13. Դո՛ւրս գրիր մեկ մակբայ։ 

14. Դո՛ւրս գրիր գերադրական աստիճանով դրված ածականը։ 

Ամենափոքր

15. Դո՛ւրս գրիր զուգադիր շաղկապը։ 

16.   Հիմար գեղջուկը նորից նայում է գավաթի մեջ․ իհարկե, այնտեղ՝ գավաթի ներսում,  ոչ մի օձ էլ չկար, սովորական արտացոլանք էր։

Դո՛ւրս գրիր որոշիչը։ 

Գավաթի մեջ

Posted in Հանրահաշիվ 9, Դասեր

Ֆունկցիա

1)Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։

ա)f(x) = √(x — 1) 

[1;oo)

բ)f(x) = √(x — 3) 

[3;oo)

գ)f(x) = √(x — 2) 

[2;oo)

դ)f(x) = √(x + 2) 

[-2;oo)

2)Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։

ա)f(x) = 2/(2x + 6)

(-oo;-3)U(-3;oo)

բ)f(x) = (2x + 3)/(4x — 8)

(-oo;2)U(2;oo)

գ)f(x) = 8/√(x — 5)

(5;oo)

դ)f(x) = (5x — 6)/√(2x — 6)

(3;oo)

3)Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։

ա)y = √(2x — 8) + √(10 — x) + 3 

(4;10)

բ)y = — √(x + 3) — 5 + √(8 — x)

(-3;8)

գ)f(x) = √(x — 3) + 8/(x — 5)

[3;5)U(5;oo)

դ)f(x) = √(x + 6) + x/(x — 1)

[-6;1)U(1;oo)

4)Տրված է f(x) = 5x + 10 ֆունկցիան:

ա)Ֆունկցիան ո՞ր կետում է հատում օրդինատների առանցքը:

10 կետում

բ)Ֆունկցիան ո՞ր կետում է հատում աբսցիսների առանցքը:

-2 կետում

գ)Ո՞ր քառորդով չի անցնում ֆունկցիայի գրաֆիկը:

5 կետում

5)Տրված է f(x) = — 12x — 48 ֆունկցիան։

ա)Ֆունկցիան ո՞ր կետում է հատում օրդինատների առանցքը:

-48 կետում

բ)Ֆունկցիան ո՞ր կետում է հատում աբսցիսների առանցքը:

-4 կետում

գ)Ո՞ր քառորդով չի անցնում ֆունկցիայի գրաֆիկը:

Առաջին

6)a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում (4; 6) կետը պատկանում է y = ax + 2 ֆունկցիայի գրաֆիկին:

a=1

7)a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում (2; 5) կետը պատկանում է y = ax + 3 ֆունկցիայի գրաֆիկին:

a=1

8)a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում (3; 6) կետը պատկանում է y = ax — 8 ֆունկցիայի գրաֆիկին

a=14/3

9)Հաշվել f(-2), եթե

ա)f(x) = x2 — 3x — 9

1

բ)f(x) = -x2 + 3x + 1

-9

գ)f(x) = 2x2 — x — 6

4

դ)f(x) = -x3 — 2x2 + 7x — 5

-19

Posted in Քիմիա 9, Դասեր

Քիմիա ստուգողական

1.Ստորև բերված շարքից ընտրի՛ր նկարում նշված տարրի ենթախմբից ատոմ պարունակող թթուները և դասավորիր դրանք ըստ օքսիդիչ հատկությունների նվազման կարգի: Որպես պատասխան ներկայացրու 1. թթուների համարները (առանց ստորակետերի և բացատների):

1)HPO3, 3)HNO3,4)HSbO3,6)H3AsO4

HNO3, HPO3, HSbO3, H3AsO4,

2. Քո ընտրած թթուներից ամենաուժեղ օքսիդիչի 3.6 մոլ քանակով մոլեկուլում պրոտոնների քանակը (մոլ)։

115.2

2.Լրացրու աղյուսակը՝ ընտրելով իոնս միացությունը, հաշվի առնելով, որ ազոտը ցուցաբերում է −3 օքսիդացման աստիճան:

Նյութ բանաձևը Մոլային զանգվածը (գ/մոլ) Նյութի անվանումը Na3N LINO3 NO

3.Քիմիական ռեակցիաներ

Ավարտի՛ր քիմիական ռեակցիաների հավասարումները . 

ՆՇԵԼ ՏԵՍԱԿԸ

KOH + HNO₃ → KNO3+H2O փոխանակման

Ca(OH)₂ + SO₂ → CaSO3+ H₂O փոխանակման

Fe(OH)₃ t° →Fe2O3+ H₂O քայքայման

4.Իրականացրե՛ք հետևյալ փոխարկումները՝ նշելով պայմանները. 

H2O ->H2 ->H2S 

Էլեկտրոլիզ

Posted in Դասեր, Երկրաչափություն 9

Երկրաչափություն

1)Ինչպե՞ս կփոխվի շրջանի մակերեսը, եթե նրա շառավիղը` ա) մեծացվի 2 անգամ, բ) փոքրացվի 0,5 անգամ, գ) մեծացվի 0,2 անգամ:

Կմեծացվի 4 անգամ, կմեծացվի 4 անգամ, կփոքրանա 25 անգամ

2)Գտե՛ք 36π սմ2 մակերես ունեցող շրջանը եզերող շրջանագծի երկարությունը:

6

3)Որքա՞ն է այն սեկտորի մակերեսը, որի շառավիղը 3 սմ է, իսկ աղեղի աստիճանային չափը` ա) 45°, բ) 36°, գ) 120°: 

1,125п, 0.9п, 3п

4)Գտե՛ք 45°- ի աղեղով այն սեկտորի մակերեսը, որի շառավիղը 5√2 սմ է:

25п/4

5)240°- ի աղեղով սեկտորի մակերեսը 270π սմ2 է: Գտե՛ք այդ սեկտորի շառավիղը:

V405

6)10π սմ2 մակերեսով սեկտորի աղեղի աստիճանային չափը 36° է: Գտե՛ք սեկտորի շառավիղը:

10

7)Հաշվե՛ք 15π դմ երկարությամբ շրջանագծով եզերված շրջանի մակերեսը:

56,25п

8)Գտե՛ք այն զուգահեռագծի պարագիծը, որի կողմերը հավասար են 49π սմ2 և 64π սմ2 մակերեսներով շրջանների շառավիղներին:

30

9)Գտե՛ք շրջանաձև այն խաղահրապարակի տրամագիծը, որը հավասարամեծ է 17,72 մ կողմով քառակուսաձև խաղադաշտին:

20

Posted in Դասեր, Կենսաբխնություն 9

Սեռ և գենետիկա

Օրգանիզմի սեռը որոշվում է՝
ա) գեներով և քրոմոսոմներով
բ) սննդով
գ) ջերմաստիճանով
դ) ջրով

Մարդու սեռական քրոմոսոմներն են՝
ա) X և Y
բ) A և B
գ) C և D
դ) M և N

Կանանց սեռական քրոմոսոմների կազմը՝
ա) XX
բ) XY
գ) YY
դ) XO

Տղամարդկանց սեռական քրոմոսոմների կազմը՝
ա) XX
բ) XY
գ) YY
դ) XO

Սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշները փոխանցվում են՝
ա) սեռական քրոմոսոմներով
բ) միայն սննդով
գ) միայն միջավայրով
դ) միայն տարիքով

Սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշների օրինակ է՝
ա) դալտոնիզմը
բ) մազերի գույնը
գ) հասակը
դ) մարմնի քաշը

Ժառանգական հիվանդությունները առաջանում են՝
ա) գեների կամ քրոմոսոմների փոփոխության հետևանքով
բ) միայն սննդի պատճառով
գ) միայն եղանակի պատճառով
դ) միայն հոգնածությունից

Ժառանգական հիվանդությունները փոխանցվում են՝
ա) ծնողներից երեխաներին
բ) ընկերներից
գ) ուսուցիչներից
դ) հարևաններից

Սեռի հետ շղթայակցված հիվանդությունները ավելի հաճախ հանդիպում են՝
ա) տղաների մոտ
բ) աղջիկների մոտ
գ) նույն չափով
դ) ոչ մեկի մոտ

Գենետիկան ուսումնասիրում է՝
ա) ժառանգականությունն ու փոփոխականությունը
բ) մարսողությունը
գ) շնչառությունը
դ) շարժումը։

Posted in Քիմիա 9, Դասեր

Ազոտի ենթախումբ

Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմային շառավիղը ազոտի ենթախմբում վերևից ներքև։

Ազոտի ենթախմբում (գլխավոր ենթախմբում), վերևից ներքև շարժվելիս,  ատոմային շառավիղը մեծանում է:

Դա պայմանավորված է էլեկտրոնային շերտերի (մակարդակների) թվի ավելացմամբ.

  • N (Ազոտ) — 2 շերտ
  • P (Ֆոսֆոր) — 3 շերտ
  • As (Արսեն) — 4 շերտ
  • Sb (Ծարիր) — 5 շերտ
  • Bi (Բիսմութ) — 6 շերտ

Շառավղի մեծացման հետևանքով վալենտային էլեկտրոնների ձգողությունը միջուկի կողմից թուլանում է, ինչն էլ հանգեցնում է ոչ մետաղական հատկությունների թուլացմանը և մետաղական հատկությունների ուժեղացմանը։

Ո՞ր տարրերն են ոչ մետաղներ ազոտի ենթախմբում։

N, P

Ո՞ր տարրերն են կիսամետաղներ ազոտի ենթախմբում։

As, Sb

Ինչպիսի՞ հիդրիդներ են առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը։ Գրիր բանաձևերը:

Ազոտի ենթախմբի տարրերը առաջացնում են  ցնդող ջրածնային միացություններ (հիդրիդներ), որոնց ընդհանուր բանաձևն է RH3𝑅𝐻3։ Այս միացություններում տարրերը ցուցաբերում են -3 օքսիդացման աստիճան։

  • NH3𝑁𝐻3 — Ամոնիակ
  • PH3𝑃𝐻3 — Ֆոսֆին
  • AsH3𝐴𝑠𝐻3 — Արսին
  • SbH3𝑆𝑏𝐻3 — Ստիբին
  • BiH3𝐵𝑖𝐻3 — Բիսմուտին

Ընտրիր ճիշտ պատասխանը

  1. Ազոտի հիդրիդն է՝ 
    ա) H₂O
    բ) NH₃
    գ) CH₄
  2. Ո՞րն է ազոտի օքսիդը։
    ա) NO
    բ) CO
    գ) SO₂
  3. Ո՞ր տարրն է ազոտի ենթախմբից։
    ա) Cl
    բ) P
    գ) O

Լրացնել բաց թողնվածը

Ազոտի ենթախմբի տարրերը արտաքին շերտում ունեն 5 էլեկտրոն։

Ազոտի քիմիական նշանն է N

Ամոնիակի բանաձևն է NH3

Posted in Հանրահաշիվ 9, Դասեր

Հանրահաշիվ

1)Տրված է f(x) = √(x — 2) + 1 ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 6, բ) 2, գ) 4 կետում:

3, 1, v2+1

2)Տրված է f(x) = √(x + 1) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 0, բ) -1, գ) 8 կետում:

1, 0, 3

3)Տրված է f(x) = -√(2x) ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) 3, բ) —1, գ) –10 արժեքը: 

լուծում չունի, 1\2, 50

4)Տրված է f(x) = -√(x+6)ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) −1, բ) 0, գ) −4, դ) 3 արժեքը:

-5, -6, 10, լուծում չունի:

5)Նկարում պատկերված է y =√(x — x0) + y0 ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գտե՛ք x0 և y0 թվերը.

x0=0, y0=6

x0=4, y0=0

x0=6, y0=8

x0=-12, y0=6

x0=-6, y0=14

x0=6, y0=-4

6)Կառուցե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկը.

ա) y = √(x) — 2


բ) y = √(x) + 3


գ) y = √(x + 5)


դ) y = √(x — 3) + 5


ե) y = √(x + 2) — 8


զ) y = — √(x — 10) + 6

Posted in Հայոց լեզու 9, Անհատական նախագիծ, Դասեր

Բնությունը մարդու կյանքում

Բնությունը մարդու կյանքի ամենակարևոր մասերից մեկն է։ Այն մեզ տալիս է այն ամենը, ինչ անհրաժեշտ է ապրելու համար՝ մաքուր օդ, ջուր, սնունդ և գեղեցիկ միջավայր։ Անտառները, գետերը, լեռներն ու կենդանիները բնության կարևոր բաղադրիչներն են, որոնք միասին ստեղծում են հավասարակշռված աշխարհ։

Սակայն ժամանակի ընթացքում մարդիկ սկսել են ավելի շատ օգտագործել բնության պաշարները և հաճախ չեն մտածում դրա հետևանքների մասին։ Շատ անտառներ կտրվում են, գետերը և լճերը աղտոտվում են, իսկ օդը լցվում է վնասակար նյութերով։ Այս ամենը կարող է վնասել ոչ միայն բնությանը, այլ նաև մարդու առողջությանը։

Բնության պահպանությունը յուրաքանչյուր մարդու պարտքն է։ Նույնիսկ փոքր քայլերը կարող են մեծ նշանակություն ունենալ։ Օրինակ՝ պետք է չաղտոտել շրջակա միջավայրը, աղբը նետել նախատեսված վայրերում, խնայել ջուրը և էլեկտրաէներգիան։ Կարևոր է նաև տնկել ծառեր և հոգ տանել կենդանիների ու բույսերի մասին։

Եթե մարդիկ ավելի ուշադիր լինեն բնության նկատմամբ, ապա մեր մոլորակը կմնա գեղեցիկ և առողջ նաև ապագա սերունդների համար։ Բնությունը մեր ընդհանուր տունն է, և այն պահպանելը մեր բոլորի պատասխանատվությունն է։