- Արդյո՞ք արարքի հետևանքները միշտ անմիջապես են երևում։
Ոչ, նովելում Զաբուղոնի գողությունները երկար ժամանակ անպատիժ են մնում նրա ճարպկության և հմտության շնորհիվ։ Հետևանքները կարող են հետաձգվել, ինչը ստեղծում է անպատժելիության պատրանք։ - Ինչո՞ւ են որոշ հետևանքներ բացահայտվում միայն ժամանակի ընթացքում։
Որոշ հետևանքներ բացահայտվում են ուշ, որովհետև դրանք կուտակային բնույթ ունեն։ Անհրաժեշտ է լինում որոշակի ժամանակ, որպեսզի արարքի ազդեցությունը դառնա նկատելի կամ որպեսզի «անտեսանելի» գործողությունները վերածվեն ակնհայտ իրողության (ինչպես Զաբուղոնի գործունեության վերջնական բացահայտումը)։ - Կարո՞ղ է մարդը փոխել իր արարքի հետևանքները հետագայում։
Չնայած Զաբուղոնը փորձում էր շարունակել իր կյանքը, պատմվածքը հուշում է, որ որոշակի պահից հետո արարքների բեռը դառնում է անդառնալի։ Ճակատագրական պահին սեփական արարքների հետևանքները փոխելը դառնում է անհնարին։ - Արդյո՞ք անհատի գործողությունները կարող են ազդեցություն ունենալ հասարակության վրա։
Այո, Զաբուղոնի գործողությունները ոչ միայն անձնական, այլև հասարակական վտանգ են ներկայացնում։ Անհատի ապօրինի գործողությունները խախտում են համայնքի բարոյական և իրավական նորմերը՝ ազդելով շրջապատի վրա։ - Ինչպիսի՞ պատասխանատվություն ունի մարդը իր արարքների համար ուրիշների առաջ։
Մարդը ունի բարոյական և իրավական պատասխանատվություն։ Զաբուղոնի դեպքում պատասխանատվությունն անխուսափելի է դառնում, երբ նրա արարքները սկսում են վնասել ուրիշներին։ - Արդյո՞ք կարելի է արդարացնել վատ արարքը «լավ նպատակով»։
«Զաբուղոն» նովելը ցույց է տալիս, որ վատ արարքը չի կարող արդարացվել։ Նպատ
Category: Դասեր
Շտեմարանի խնդիուներ
1)Հավասարասրուն սեղանի բութ անկյան գագաթից նրա մեծ հիմքին տարված ուղղահայացը 6 է: Այն մեծ հիմքը տրոհում է 8 և 12 երկարության հատվածների:
ա) Գտնել սեղանի փոքր հիմքը:
4
բ) Գտնել սեղանի մակերեսը:
72
գ) Գտնել սեղանի պարագիծը:
44
2)Հավասարասրուն սեղանի բութ անկյան գագաթից նրա մեծ հիմքին տարված ուղղահայացը 24 է: Այն մեծ հիմքը տրոհում է 10 և 30 երկարության հատվածների:
ա) Գտնել սեղանի փոքր հիմքը:
10
բ) Գտնել սեղանի մակերեսը:
720
գ) Գտնել սեղանի պարագիծը:
112
3)Հավասարասրուն սեղանի հիմքերը 3 և 11 են, մակերեսը՝ 21:
ա) Գտնել սեղանի սրունքը:
5
բ) Գտնել սեղանի պարագիծը:
24
գ) Գտնել սեղանի անկյունագծի քառակուսին:
58
4)Հավասարասրուն սեղանի հիմքերը 4 և 16 են, մակերեսը` 80:
ա) Գտնել սեղանի սրունքը:
բ) Գտնել սեղանի պարագիծը:
գ) Գտնել սեղանի անկյունագծի քառակուսին:
5)ABCD-ն ուղղանկյուն սեղան է, <D = <C = 90օ, BC = 25, CD = 10, <ABD = 90օ:
ա) Գտնել AD հիմքի երկարությունը:
29
բ) Գտնել ABD եռանկյան արտագծած շրջանագծի տրամագծի երկարությունը:
29
գ) Գտնել ABCD ուղղանկյուն սեղանի մակերեսը:
270
6)ABCD-ն ուղղանկյուն սեղան է, <D = <C = 90օ, BC = 9, CD = 3, <ABD = 90օ:
ա) Գտնել AD հիմքի երկարությունը:
10
բ) Գտնել ABD եռանկյան արտագծած շրջանագծի տրամագծի երկարությունը:
10
գ) Գտնել ABCD ուղղանկյուն սեղանի մակերեսը:
135
Անհավասարումներ
1)
2x — 4 > 6
(5;oo)
2x + 3 ≤ 1
(-oo;-1]
7x — 7 > — 7
(0;oo)
10x — 20 > 30
(5;oo)
25x — 50 ≤ 25
(-oo;3]
4(x — 2) > 2(x + 2)
(6;oo)
10(x — 4) ≥ 8(x + 2)
[28;oo)
2(x — 3) > 4(x + 3)
(-oo;-9)
5(x — 2) ≤ 7(x — 3)
[5,5;oo)
2)
x(x — 5) > 0
(-oo;0)U(5;oo)
x(2x — 6) > 0
(-oo;3)U(6;oo)
(2x — 4)(3x + 3) > 0
(-oo;-1)U(2;oo)
(8x + 8)(4x — 4) < 0
(-1;1)
x(x + 2)(x — 5) ≤ 0
[-2;5]
(x — 5)(x — 1)(x + 2) > 0
(-oo;-2)U(1;5)
(2x — 4)(4x + 4)(5x + 20) > 0
(-4;-1)U(-2;oo)
3)
(x — 4)/(x + 3) > 0
(-oo;-3)U(4;oo)
(x — 9)/(x + 2) ≥ 0
(-oo;-2)U(9;oo)
(x — 3)/(x + 8) > 0
(-oo;-8)U(3;oo)
(x + 3)/(x — 3) ≤ 0
[-3;3]
Խնդիրներ շտեմարանից
1)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքին տարված բարձրությունը 8 է, իսկ սրունքը՝ 16:
ա) Գտնել եռանկյան հիմքին առընթեր անկյան աստիճանային չափը:
30
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:
64V3
գ) Գտնել եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը:
4
2)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքին տարված բարձրությունը
10 է, իսկ սրունքը՝ 20:
ա) Գտնել եռանկյան հիմքին առընթեր անկյան աստիճանային չափը
30
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:
200V3
գ) Գտնել եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը:
10
3)Հավասարասրուն սեղանի հիմքերը 2 և 18 են, սրունքը` 10:
ա) Գտնել սեղանի բարձրությունը:
6
բ) Գտնել սեղանի մակերեսը:
60
գ) Գտնել սեղանի անկյունագծի երկարության քառակուսին:
136
4)Հավասարասրուն սեղանի հիմքերը 4 և 28 են, սրունքը՝ 13:
ա) Գտնել սեղանի բարձրությունը:
5
բ) Գտնել սեղանի մակերեսը:
80
գ) Գտնել սեղանի անկյունագծի երկարության քառակուսին:
281
5)Հավասարասրուն սեղանի փոքր հիմքը 8 է, բարձրությունը՝ 6
իսկ սուր անկյունը՝ 45°։
ա) Գտնել սեղանի մեծ հիմքը:
20
բ) Գտնել սեղանի միջին գիծը:
14
գ) Գտնել սեղանի մակերեսը:
84
6)Հավասարասրուն սեղանի փոքր հիմքը 10 է, բարձրությունը՝ 6, իսկ սուր անկյունը՝ 45°:
ա) Գտնել սեղանի մեծ հիմքը:
22
բ) Գտնել սեղանի միջին գիծը:
16
գ) Գտնել սեղանի մակերեսը:
96
ԹԱԳԱԴՐՈՒՄ
Հոգիս արթնացավ հարավի բույրից,
Ինձ է դուրս կանչում զեփյուռը նրա,
Ձյունն էլ արևի ջահել համբյուրից
Ուրախ լալիս է դաշտերի վրա:
Ելնեմ, ծաղկումն է ձնծաղիկների,
Ձյունից ինձ նայող աչքերն համբուրեմ,
Գնամ հետևից ծիծեռնակների,
Նրանց հետ հետ գամ, գարունը բերեմ.
Բարձրանամ կապույտ գահը լեռների՝
Արևն իբրև թագ իմ գլխին առնեմ,
Հագնեմ ծիրանին արշալույսների,
Գարնան թագավոր ինձ թագադրեմ,
Եվ հրովարտակ արձակեմ մի խիստ,
Որ աղբյուրները հավերժ կարկաչեն,
Որ ծաղկեն լեռներն իմ արևանիստ,
Որ ծով դաշտերը հավերժ կանաչեն,
Որ գարունները գան ու չգնան,
Որ հավերժանան զմրուխտ դրախտով,
Որ բեկվի իմ դեմ խորհուրդը մահվան,
Որ մարդը ցնծա հավերժի բախտով:
Եվ ես երջանիկ կլինեմ այնժամ,
Եվ գուցե այնժամ ես մահը սիրեմ,
Երբ անմահ լինեմ, երբ հավերժանամ,
Երբ գարունները ողջ թագավորեմ…
Առաջադրանքներ
1․ Ի՞նչն է արթնացնում բանաստեղծական հերոսի հոգին։
Հերոսի հոգին արթնանում է «հարավի բույրից» և զեփյուռի կանչից։ Դա գարնան գալուստն է, բնության վերազարթոնքը, որը ներքին թարմություն է բերում։
2.Ի՞նչ է նշանակում «գարնան թագավոր ինձ թագադրեմ» տողը։
Սա նշանակում է տիրապետել բնության գեղեցկությանը, դառնալ կյանքի և արարման տերը։ Հերոսը ցանկանում է ոչ թե իշխել մարդկանց, այլ կառավարել բարությունն ու գեղեցկությունը, որպեսզի աշխարհում միայն լավը լինի։
3.Ինչպիսի՞ տրամադրություն է ստեղծվում բնության նկարագրությամբ։
Տրամադրությունը լուսավոր է, լավատեսական և հանդիսավոր։ Ձյունը «ուրախ լալիս է», արևը «ջահել համբույր» է տալիս, ինչը ստեղծում է հարության և ցնծության մթնոլորտ։
4.Ի՞նչ է ցանկանում փոխել հերոսը աշխարհում։
Նա ցանկանում է վերացնել մահվան խորհուրդը և ժամանակավորը դարձնել հավերժական։ Ուզում է, որ գարունները երբեք չգնան, և մարդը միշտ երջանիկ լինի։
5.Ինչպիսի՞ աշխարհ է նա պատկերացնում։
Նա պատկերացնում է մի «զմրուխտ դրախտ», որտեղ աղբյուրները հավերժ կարկաչում են, լեռները միշտ ծաղկած են, իսկ մարդիկ ապրում են առանց կորստի վախի։
6.Պատկերացրու, որ դու ևս հրովարտակ ես արձակում։ Ի՞նչ կփոխեիր աշխարհում։
Եթե ես արձակեի հրովարտակ, կհրամայեի, որ աշխարհի բոլոր զենքերը վերածվեն երաժշտական գործիքների, և որևէ երեխա երբեք տխրություն չտեսնի։
7.Նկարագրի՛ր գարունը՝ օգտագործելով բանաստեղծության պատկերները։
Գարունը բացվում է արշալույսների ծիրանին հագած։ Դաշտերում ձյունից նայող աչքերով ձնծաղիկներն են, իսկ երկնքում ծիծեռնակների թևերն են բերում ջերմությունը։ Լեռների կապույտ գահին բազմած արևը ոսկե թագի պես լուսավորում է հավերժ կանաչող դաշտերը։
Հովհաննես Շիրազ
ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՐԴԻ ԵՐԳԱչքերիս մեջ գարնան օրեր,
Ճամփես բախտիս սաերն ի վեր,
Ելնում են ես քարերն ի վեր,
Ելնում են ես սարերն ի վեր,
Քարեր, սարեր, դարերն ի վեր:
Բախտս աստղերն են վեր պահել,
Ջահել եմ ես ու ձիս ջահել,
Չեմ նկատում քարեր ճամփիս,
Չեմ նկատում սարեր ճամփիս,
Քարեր, սարեր, դարեր ճամփիս:
Շանթն է բեկվում ճակտիս վրա,
Մահ՝ չգիտեմ՝ կա՞, թե՞ չկա,
Ելնում եմ ես ահերն ի վեր,
Ելնում եմ ես մահերն ի վեր,
Ահեր, մահեր, ջահերն ի վեր:
Աչքերիս մեջ գարնան օրեր,
Ճամփես դեպի աստղերն անմեռ՝
Ինձ ելնելու քարեր կան դեռ,
Ինձ ելնելու սարեր կան դեռ,
Քարեր, սարեր, դարեր կան դեռ…Առաջադրանքներ
1.Ի՞նչ ճանապարհի մասին է խոսվում ստեղծագործության մեջ։
Խոսվում է հայ ժողովրդի դժվարին ճանապարհի մասին։ Դա մի ճամփա է, որն անցնում է սարերի ու քարերի միջով՝ դեպի լավ ապագա։
2.Ի՞նչ է նշանակում «աչքերիս մեջ գարնան օրեր» արտահայտությունը։
Սա նշանակում է, որ մարդու ներսում հույս ու լույս կա։ Նույնիսկ եթե դրսում դժվար է, նա հավատում է լավին։
3.Ի՞նչ գաղափար է արտահայտում բանաստեղծությունը։
Գաղափարն այն է, որ հայ ժողովուրդը ուժեղ է ու անմահ։ Նա չի վախենում դժվարություններից ու միշտ առաջ է գնում։
4. Արդյո՞ք այս բանաստեղծությունը միայն անցյալի մասին է, թե՞ նաև ներկայի և ապագայի։
Սա բոլոր ժամանակների մասին է։ Այն պատմում է թե՛ մեր անցած դժվար ճանապարհի, թե՛ մեր ապագա հաջողությունների մասին։
Հավասարումներ
1)Լուծել հավասարումները․
|x| = 3
x=±2
|x| = 9
x=±9
|x| = 0
x=0
|x| = -5 լուծում չունի
|x| = 18
x=±8
|x| — 2 = 5
x=±7
|x| — 5 = — 3
x=±2
|x| + 6 = 3
Լուծում չունի
|x| — 3 = 3
x=±6
|x| + 10 = 5
Լուծում չունի
|x + 6| = 0
|x — 5| = 2
x=7
|x + 9| = 7
x=-16
|4x — 8| = — 6
Լուծում չունի
|5x — 5| = 0
x=1
|x — 5| + 3 = — 4
Լուծում չունի
|x + 8| + 3 = 1
Լուծում չունի
|2x — 6| — 5 = 3
x=-1
2)Լուծել հավասարումները․
√(x) = 2
x=4
√(x) = 5
x=25
√(x) = 0
x=0
√(x) — 2 = 6
x=64
√(x) — 4 = 1
x=25
√(x) + 4 = 2
x=
√(x — 2) = 2
x=6
√(x + 3) = 3
x=6
√(x — 8) = — 3
Լուծում չունի
√(2x — 5) = 2
x=4.5
√(4x — 4) = 0
x=1
√(3x — 1) = 3
x=10/3
√(2x — 4) = √(x + 2)
x=6
√(5x + 3) =√(3x — 4)
Լուծում չունի
√(2x + 6) = √(x + 2)
Լուծում չունի
√(6x — 6) = √(4x — 8)
Լուծում չունի
√(4 — x) = √(1 — 2x)
x=-3
√(5x — 5) = √(3x + 6)
x=5,5
3)Լուծել հավասարումները․
x — √(x) — 6 = 0
x=9
2x — 3√(x) — 2 = 0
x=4
x — 4√(x) — 5 = 0
x=25
x — 3√(x) + 2 = 0
x=1
x — √(x) — 12 = 0
x=16
x — 7√(x) + 10 = 0
x=4
Մուտացիաներ
- Ի՞նչ է մուտացիան։
ա) Բջջի բաժանում
բ) Գենետիկական նյութի փոփոխություն
գ) Սպիտակուցների սինթեզ
դ) Էներգիայի արտադրություն - Մուտացիաները կարող են առաջանալ՝
ա) Միայն արտաքին գործոններից
բ) Միայն ներքին գործոններից
գ) Ներքին և արտաքին գործոններից
դ) Չեն առաջանում - Ո՞րն է գենային մուտացիայի օրինակ։
ա) Քրոմոսոմների թվի փոփոխություն
բ) ԴՆԹ-ի նուկլեոտիդների հաջորդականության փոփոխություն
գ) Օրգանիզմի ձևի փոփոխություն
դ) Բջջի մահ - Ո՞րն է քրոմոսոմային մուտացիա։
ա) Գենի կառուցվածքի փոփոխություն
բ) Քրոմոսոմների կառուցվածքի փոփոխություն
գ) Սպիտակուցի փոփոխություն
դ) ՌՆԹ-ի քանակի փոփոխություն - Գենոմային մուտացիան կապված է՝
ա) Գենի կառուցվածքի փոփոխության հետ
բ) Քրոմոսոմների թվի փոփոխության հետ
գ) Սպիտակուցի կառուցվածքի հետ
դ) Բջջի չափի փոփոխության հետ - Ո՞ր գործոններն են առաջացնում մուտացիաներ։
ա) Մուտագեններ
բ) Վիտամիններ
գ) Ֆերմենտներ
դ) Հորմոններ - Մուտագենների օրինակ է՝
ա) Ջուր
բ) Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներ
գ) Թթվածին
դ) Գլյուկոզա - Ո՞ր մուտացիաներն են փոխանցվում սերունդներին։
ա) Սոմատիկ
բ) Սեռական բջիջներում առաջացած
գ) Մկանային բջիջներում առաջացած
դ) Մաշկի բջիջներում առաջացած - Մուտացիաները կարող են լինել՝
ա) Միայն վնասակար
բ) Միայն օգտակար
գ) Վնասակար, օգտակար և չեզոք
դ) Միայն չեզոք - Ո՞րն է մուտացիաների դերը։
ա) Չունեն նշանակություն
բ) Նվազեցնում են բազմազանությունը
գ) Ապահովում են գենետիկական բազմազանություն
դ) Դադարեցնում են զարգացումը
Ավելորդը
1. Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր։
2. Բնութագրի՛ր Հաճի աղային։
Հաճի աղան հակասական կերպար է․ արտաքինից նա կարգապահ, խնայող, աշխատասեր ու ընտանիքի հոգսերով ապրող մարդ է։ Սակայն նրա ներաշխարհում իշխում են սառնասրտությունն ու եսասիրությունը։ Նա մարդկանց գնահատում է օգտակարության չափանիշով՝ մոռանալով մարդկային արժանապատվության և հոգևոր արժեքների մասին։ Նրա համար կարևորը նյութական ապահովությունն է, իսկ մարդկային զգացմունքները, կարեկցանքը՝ երկրորդական։ Այդ պատճառով էլ նա կարողանում է նույնիսկ իր հարազատ քրոջը ընկալել որպես «ավելորդ»։
3. Ներկայացրո՛ւ քո վերաբերմունքը Հաճի աղայի արարքի վերաբերյալ։
Հաճի աղայի արարքը ոչ միայն սխալ է, այլև խորապես անմարդկային։ Դա այն պահն է, երբ մարդը կորցնում է իր մարդ լինելը և դառնում հաշվարկող էակ։ Նրա որոշումը՝ թողնել հիվանդ քրոջը վտանգի մեջ, արդարացում չունի, քանի որ նույնիսկ կյանքի ամենածանր իրավիճակներում մարդը չպետք է հրաժարվի իր բարոյական արժեքներից։ Միևնույն ժամանակ, այս արարքը ստիպում է մտածել, թե որքան հեշտ է վախի և նյութական կորստի վտանգի տակ մարդուն մոռանալ իր խղճի մասին։ Կարծում եմ, ես էլ որոշ չափով եսակենտրոն մարդ եմ, սակայն նման կերպ վարվելը կարծում եմ արժեքների և խղճի սահմաններից դուրս է։
4. Մեկնաբանի՛ր ստեղծագործության ավարտը։
Պատմվածքի ավարտը ողբերգական է, բայց նաև խորը իմաստ ունի։ Հաճի աղայի խելագարությունը պատահական չէ․ դա ներքին պատիժ է։ Երբ մարդը դավաճանում է իր խղճին, այդ դավաճանությունը չի անհետանում, այլ վերադառնում է որպես հոգեկան տանջանք, իսկ դա երբեմն ֆիզիկական ցավից ավելի անտանել է։ Նրա խելագարությունը խորհրդանշում է այն, որ մարդկային մեղքը չի մնում անպատիժ․ եթե մարդն արտաքուստ չի ենթարկվում պատասպանատվությամբ, ապա ներքին զգացումները տալիս են իրենց հարվածը։ Այսպիսով, ավարտը ցույց է տալիս, որ խիղճը ամենախիստ դատավորն է։
5. Ինչո՞ւ է ստեղծագործությունը կոչվում ,,Ավելորդը,, ։
«Ավելորդը» բառը այստեղ ունի խոր իմաստ։ Սկզբում թվում է, թե ավելորդը հիվանդ կինն է, որը չի կարող աշխատել և օգուտ տալ։ Ստեղծագործությունը բացահայտում է, որ աշխարհում ավելորդ մարդ չկա․ ավելորդ կարող է լինել միայն անտարբերությունն ու դաժանությունը։
6. Ո՞րն է ստեղծագործության գաղափարը, ի՞նչ է ուզում ասել հեղինակը։
Պատմվածքի գաղափարը մարդկային արժեքների կարևորությունն է։ Հեղինակը ցույց է տալիս, որ նյութականը երբեք չի կարող փոխարինել մարդկայինին։ Մարդու իսկական արժեքը չափվում է ոչ թե նրա ունեցածով, այլ նրա վերաբերմունքով դեպի ուրիշները։ Ստեղծագործությունը հիշեցնում է, որ յուրաքանչյուր մարդ անփոխարինելի է, և որևէ մեկին «ավելորդ» համարելը նշանակում է չհասկանալ կյանքի էությունը, չգնահատել ունեցածը։ Մարդկային կյանքը հաշվարկի ենթակա չէ․ այն արժեք է ինքնին։ Հեղինակը կարծես ասում է, երբ մարդը սկսում է մարդկանց բաժանել պետքականների և ավելորդների, այդ պահին ինքը կորցնում է իր մարդկայնությունը։ Իսկ երբ կորցնում է մարդկայնությունը, նա արդեն կորցնում է ամեն, եթե անգամ արտաքուստ թվում է, թե փրկել է իր կյանքը կամ
Դալլաքյան Մարիամ👼 