Վանո Սիրադեղյանի «Բուքը, երգը, երեխան»
«Բուքը, երգը, երեխան»-ն է։ Այն մի տղայի մասին է, ով ցուրտ առավոտյան շտապում է դպրոց՝ հույս ունենալով, որ ներսում կտաքանա։ Սակայն պահակը նրան ներս չի թողնում, քանի որ դեռ դասերի սկսվելու ժամանակը չէր։ Տղան աղքատ էր, հագուստն ու կոշիկները՝ մաշված, ինչի պատճառով ավելի էր մրսում։
«Ձեռքից եկածը արել էր. գուլպայի ծակ թաթը ձգել, ոտքի տակ էր դրել, ոտքին մեծ, պոռթած կոշիկների ներսը դարման ու քուրջ էր խցկել, ձեռքն ընկածով կապոտել էր, բայց կարծես բան արած չլիներ»։
Պահակը խորհուրդ է տալիս նրան տուն վերադառնալ և ավելի ուշ գալ, բայց տղան չի հեռանում։ Փորձում է ցուրտը հաղթահարել պարելով, երգելով ու երևակայելով։ Նրա ոտքերն այնքան էին թմրել, որ նույնիսկ պատկերացնում էր՝ դրանք իրենը չեն, հետևաբար ցավն էլ իրենը չէ։ Երբ Ավագը լսում է նրա երգը, բարկանում է, և տղան վախենում է, որ իրեն կհարվածեն։
Կերպարների մասին իմ կարծիքը հետևյալն է․ պահակը այնքան էլ բարի մարդ չի թվում, քանի որ, չնայած կանոններին հետևելուն, կարող էր գոնե մի ջերմ խոսք ասել մրսած երեխային։ Ավագն էլ խիստ մարդու տպավորություն է թողնում։ Իսկ տղան աչքի է ընկնում իր երևակայությամբ, համբերությամբ և դժվարություններին դիմակայելու կարողությամբ։
Իմ կարծիքով՝ պատմվածքի հիմնական գաղափարը մարդկային արժեքների կարևորությունն է։ Կանոններին և օրենքներին հետևելը կարևոր է, բայց չպետք է դրանց պատճառով մոռանանք մարդասիրության մասին։ Պահակը կարող էր խղճալ երեխային և ներս թողնել, սակայն նախընտրեց հետևել սահմանված կարգին։ Հնարավոր է՝ նա նաև վախենում էր պատասխանատվություն կրելուց։
Պատմվածքում նկատեցի նաև մեկ այլ գաղափար․ տղան, չնայած դժվարություններին, հասել էր իր նպատակակետին՝ դպրոցին։ Սա կարելի է դիտարկել որպես նպատակասլացության օրինակ։ Նույնիսկ եթե հասնելով նպատակիդ՝ ամեն ինչ այնպես չի ստացվում, ինչպես պատկերացնում էիր, պետք չէ հանձնվել։
Ինձ համար հետաքրքիր էր նաև եղանակի և պատմվածքի բովանդակության կապը։ Դրսի ցուրտը կարծես արտացոլվում էր նաև մարդկանց վերաբերմունքի մեջ։ Եղանակը սառն էր, իսկ մարդկանց վերաբերմունքը՝ նույնքան սառը։ Այսպիսով՝ պատմվածքում գեղեցիկ համադրությամբ ներկայացվում է, թե ինչպես երբեմն կանոններին հետևելով՝ մարդիկ մոռանում են դիմացինին օգնելու և մարդկային լինելու կարևորության մասին։