Author: mariamdalaqyan

08.11.2023

Աշխատանք դասարանում

1. Գործողության անունը դարձրո՛ւ այդ գործողության հետ կապված առարկայի անուն: Գրի՛ր գործածված ածանցները:


Քերել-քերիչ, գրել-գրիչ, կապել-կապիչ, քամել-քամիչ,  բացել-բացիչ, գործել-գործիչ, խաղալ-խաղ, ուտել-ուտելիք, խմել-խմիչ, հագնել-հագուստ, ձգել-ձքիչ, փակել-փակիչ, խթանել-խթան, փաթաթել-փաթաթան, զսպել-զսպիչ, ջնջել-ջնջոց, ծածկել-ծածկոց, կապել-կապոց, օրորել-օրօրօց:

2. Շարքի բոլոր բառերը բացի մեկից, նույն ձևով են կազմված: Գտի՛ր օրինաչափությանը չենթարկվող բառը:

ա) Տնային, մարդկային, տղային, կապկային, լեռնային:
բ) Ձգան, փական, իշխան, ձկան, վիպասան:
գ) Պապոնք, մերոնք, ձերոնք, զարթոնք, հոնք:
դ) Համառորեն,տնօրեն, վեհորեն անսրտորեն, մարդկայնորեն:

3.Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառերով:

Ինքն իրենից գոհ-ինքնասեր, իրեն հավանող-ինքնահավան, իր կյանքի պատմությունը-ինանակենսագրություն, ինքն իրեն կրթել-ինքնակրթություն, իրեն ժխտել-ինքնաժխտում, իրեն սիրելը-ինքնասեր, իրեն կառավարելը-ինքնակարավառում:

4. Տրված արմատներով բաղադրյալ (բարդ և ածանցավոր) բառեր կազմի՛ր` դրանք դնելով նոր բառերի սկզբում,  վերջում:

Ձեռք-անձեռ, հյուր-հյուրանոց, հույս-անհույս, վերջ-անվերջ, գետ(գիտ), գետ-անգետ

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1.Ընդգծված բառակապակցությունները մեկական բառերով փոխարինի՛ր:
Դեռևս հեռու անցյալում մարդիկ նկատել են, որ կաղնին ծառերի մյուս տեսակներից(ծառատեսակ) ավելի հաճախ է խփվում կայծակից(կայակահարվում):

Կայծակի ժամանակ և անձրևից պաշտպանվելու համար պատսպարվելու տեղ(թաքստոց) փնտրելիս պետք է հեռու գնալ(հեռանալ) կաղնուց:

Կանաչով պատելը (կաանաչապատելը) փրկում է քաղաքում բնակվողներին (քաղաքաբնակներին). օդում եղած փոշու ու գազի մեծագույն մասը ծառերի, թփերի, խոտի վրա է նստում:

Փայտի նյութից (փատանյութից) գրեթե քսան հազար արտադրանքի տեսակ (արտադրատեսակ) են ստանում:

2.Ընդգծված բառակապակցությունները մեկական բառերով փոխարինի՛ր:

Վանա լճի մոտ շրջանում (մոտակա) ընկած Ռշտունյաց լեռները հայտնի էին պղնձի, կապարի, երկաթի հանք ունեցող վայրերով (հանքավայր), որոնք բազմաթիվ անգամներ(բազնմիցս) հիշատակվել են հայկական ձեռքով գրված գրքերում(ձեռագրագրքեր): Բրոնզի ու երկաթի դարերի շրջաններից սկսած՝ հայկական լեռնոտ աշխարհում արդյունահանվում ու ձուլվում էին տարբեր մետաղներ, որը պատճառ էր դառնում, որ հանվող նյութերի անունները դառնային տեղերի անուններ:

Հետագայում հնէաբանությամբ զբաղվող գիտնականներն(հնեաբանները) ու երկրաբանությամբ զբաղվողները(երկրաբանները) այդ անվանումների միջոցով հայտնաբերում էին լեռներում գտնվող լքված փորված տեղեր(փոսեր) ու մետաղ ձուլելու տեղեր(մետաղաձուլարաններ):

3. Տրված բարդ բառերի իմաստներն արտահայտի՛ր բառակապակցություններով:

Գահընկեց―գահազուրգ եղած, իշխանազուն―իշղանավորի զավագ, արյունարբու― արյուն խմող, արքայանիստ―տագավորի նստատեղ, դյուրաբեկ―հեշտ բեկվող, գավաթակից― բաժակի ընկեր, դրկից―հարևան ընկեր:

Ещё в XIX веке Дарвин высказал предположение, что наши древние предки гораздо успешнее боролись с опасностями не поодиночке, а сообща, значит, им нужно было научиться отделять своё «я» от чужого, осознавать свои поступки и действия соплеменников, передавать детям полученные от лучших особей знания. Такое объяснение эволюции человеческого сознания называют гипотезой социального мозга, и её экспериментально подтверждают многие современные антропологи и психологи. Майкл Томаселло, развивая эту идею, пришёл к выводу, что именно коммуникативные навыки легли в основу более специализированных способностей — абстрактного и логического мышления

Դեռևս տասնիններորդ դարում Դարվինը ենթադրում էր, որ մեր հին նախնիները ավելի հաջողակ են պայքարել վտանգների դեմ ոչ թե առանձին, այլ միասին, ինչը նշանակում է, որ նրանք պետք է սովորեին առանձնացնել իրենցից «ես»―ը ուրիշներից,տեղյակ լինեին իրենց գործողությունների և արարքների մասին: իրենց ցեղակիցներին և իրենց երեխաներին փոխանցեն այն, ինչ նրանք ստացել են լավագույն անհատներից։ Մարդկային գիտակցության էվոլյուցիայի այս բացատրությունը կոչվում է սոցիալական ուղեղի հիպոթեզ, և այն փորձնականորեն հաստատվել է բազմաթիվ ժամանակակից մարդաբանների և հոգեբանների կողմից: Մայքլ Տոմազելոն, զարգացնելով այս գաղափարը, հանգեց այն եզրակացության, որ հենց հաղորդակցման հմտություններն են հիմք դրել ավելի մասնագիտացված կարողությունների՝ վերացական և տրամաբանական մտածողության:

Գործնական քերականություն

1. Տրված բառերով բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր:

Կեր-կերաման, գնաց―գնացք, ասաց―ասածվածք, անվան֊անվանագիր, մարդիկ―մարդակեր:

2. Տրված բառերը բաժանի՛ր բաղադրիչների (օրինակ ՝ հրաշամանուկ- հրաշ-ա-մանուկ) և պարզի՛ր, թե բառաշարքերից յուրաքանչյուրն ի՞նչ ընդհանրությամբ է կազմված:

ա) Սահմանադիր―սահման―ա―դիր, զմրուխտափայլ―զմրուխտ―ա―փայլ, կանխավճար―կանխ―ա―վճար, սնափառ―սն―ա―փար, բաղաձայն―բաղ―ա―ձայն, պարտատեր―պարտ―ա―տեր, կենսախինդ――կենս―ա―խինդ, ջրամուկ―ջր―ա―մուկ,արևամանուկ―արև―ա―մանուկ, ձեռագործ―ձեռ―ա―գործ, նորամուտ―նոր―ա―մուտ:
բ) Կենարար―կենս―ա―րար, կենսուրախ―կենս―ուրախ, զուգընթաց―զուգ―ընթաց, ջրկիր―ջր―կիր, ջրհեղեղ―ջր―հեղեղ, բանբեր―բան―բեր, քարտաշ―քար―տաշ, տնպահ―տն―պահ, լուսնկա―լուս―նկա, մթնկա―մթ―նկա, ձնծաղիկ―ձնծ―ա―ղիկ, ռնգեղջյուր―ռնգ―եղջյուր, քարափ―քար―ափ, մոլեռանդ―մոլ―եռանդ, հրձիգ―հր―ձիգ, քարտաշ―քար―տաշ, ակնհայտ―ակն―հայտ:

3. Շարքի բոլոր բառերը, բացի մեկից, նույն ձևով են կազմված: Գտի՛ր շարքում օրինաչափությանը չենթարկվող բառը:

ա) Արևմուտք, նեղսիրտ, գունաթափ, ձկնկիթ, ձեռնպահ:

բ) Ծալապակաս, չարագործ, գործակից, ջրաման, գետաբերան:

4. Տրված արմատների կրկնությամբ բառեր կազմի՛ր (արմատն ի՞նչ փոփոխության է ենթարկվում):
Օրինակ`
սառ- սարսռոտ, սարսռալ, սարսռազդու:
Թիռ, բառ, գիռ, մուռ:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Աշխատել անհատական նախագծով