Դալլաքյան Մարիամ👼

Քո կարծիքով ինչպիսի՞ն  պիտի լինի ապագայի դպրոցը։

Կրթությունը միշտ եղել է հասարակության զարգացման ամենակարևոր հիմքերից մեկը։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում այն ունեցել է տարբեր նպատակներ, սակայն միևնույն է՝ նրա հիմնական դերը մնացել է նույնը՝ ձևավորել գիտակից, մտածող և ստեղծագործ հասարակություն։ Հին ժամանակներում կրթությունը հասանելի էր սահմանափակ քանակով միայն հարուստներին և հիմնականում կապված էր կրոնի ու ավանդույթների պահպանման հետ։ Սակայն ժամանակի ընթացքում, հատկապես նոր հասարակարգերի ձևավորման փուլերում, կրթությունը դարձավ համատարած և ստացավ նոր նշանակություն՝ նպաստել հասարակության առաջընթացին և գիտության զարգացմանը։

Կրթությունը միշտ եղել է կարևոր պատմության մեջ և այն նպաստել է հասարակության զարգացմնը և երկրի առաջընթացին

Խորհրդային Հայաստանում կրթության դերը առանձնապես մեծ էր։ Անգրագիտության բարձր մակարդակը խոչընդոտում էր երկրի զարգացմանը, և իշխանությունները հասկացան, որ առանց կրթված ժողովրդի հնարավոր չէ կառուցել նոր հասարակություն։ Այդ պատճառով մեծ ուշադրություն դարձվեց դպրոցների ստեղծմանը և կրթության տարածմանը։ Կարճ ժամանակում ստեղծվեց լայն դպրոցական ցանց, և գրագիտության մակարդակը զգալիորեն բարձրացավ։ Բազմազան դպրոցների կառուցվելից հետոբ Հայաստանի գրեթե ութսունմեկ տոկոսը դարձավ գրագետ:Կրթությունը դարձավ ոչ միայն գիտելիք ստանալու միջոց, այլև հասարակության մեջ հավասարության հաստատման կարևոր գործիք։

Այս գաղափարը երևում է նաև Րաֆֆու «Խենթը» վեպի հատվածում։ Այստեղ ներկայացված դպրոցը սովորական կրթական հաստատություն չէ․ այն մի վայր է, որտեղ երեխաները ոչ միայն գրքերից են սովորում, այլև անմիջապես շփվում են բնության հետ, աշխատում, զարգացնում իրենց ֆիզիկական և մտավոր կարողությունները։ Վարդանը հիանում է այդ դպրոցով, որովհետև այնտեղ երեխաները ուրախ են, առողջ և հետաքրքրված։Կրթությունը ներկայացվում է որպես ամբողջական գործընթաց, որը ձևավորում է ոչ միայն գիտելիք, այլև մարդուն՝ որպես անհատ։

Իմ կարծիքով, ապագայի դպրոցը պետք է լինի հենց այդպիսի՝ բազմակողմանի զարգացնող։ Այն չպետք է սահմանափակվի միայն դասագրքերով և տեսական գիտելիքով, այլ պետք է ներառի գործնական աշխատանք, ստեղծագործություն, տեխնոլոգիաների օգտագործում և անհատական մոտեցում յուրաքանչյուր աշակերտի նկատմամբ։ Դպրոցը պետք է դառնա մի վայր, որտեղ երեխաները հաճույքով են սովորում, չեն վախենում սխալվելուց և կարողանում են բացահայտել իրենց հետաքրքրությունները։

Այսպիսով, կրթությունը միշտ եղել և կմնա հասարակության առաջընթացի շարժիչ ուժը։ Այն ոչ միայն փոխանցում է գիտելիք, այլև ձևավորում է մարդու մտածողությունը, արժեքները և ապագան։ Իսկ որքան զարգացած լինի կրթությունը, այնքան զարգացած կլինի նաև հասարակությունը։

APRIL 29, 2026Հարցեր և առաջադրանքներ

Ինչո՞ւ էին խորհրդային իշխանությունները կարևորում կրթության և մշակույթի զարգացումը: Ե՞րբ սկսվեց անգրագիտության վերացման քաղաքականությունը ՀԽՍՀ-ում :

Քանի որ երկրի ճնշող մեծամասնությունը անգրագետ էր և անգամ չուներ գիր: Հիմնականում 1940թ. վերացվեց տգիտությունը:

Ներկայացրեք խորհրդային դպրոցի ձևավորման ընթացքը և կարևոր միջոցառումները:Ներկայացրեք ազգային փոքրամասնությունների կրթական գործի կազմակերպման ուղղությամբ Խորհրդային Հայստանի իշխանությունների վարած քաղաքականությունը:

Սկզբից կրթական գործի կազմակերպումը շատ դժվար էր, չկային շենքեր, դասագրքեր: Հատուկ դեկրետներով դպրոցը անջատվեց եկեղեցուց, փակվեցին մասնավոր դպրոցները և կրթությունը դարձավ անվճար՝ ինչը ևս նպաստեց անգրագիտության նվազեցմանը

Նշանավոր ի՞նչ ԲՈւՀեր էին գործում Խորհրդային Հայաստանում:

Երևանի պետական համալսարանը

Գիտության զարգացման ի՞նչ նշանավոր կենտրոններ էին ստեղծվել Խորհրդային Հայաստանում. ե՞րբ են դրանք հիմնվել: Թվարկե՛ք ՀԽՍՀ ԳԱ հիմնադիր֊ ակադեմիկոսների . ի՞նչ գիտեք նրանց մասին:

Հովսեփ Օրբելի, Լևոն Օրբելի և այլոք:

Կիրառական և բնական գիտությունների զարգացման գործում ովքե՞ր աչքի ընկան:

Լևոն Օրբելին, Հովհաննես Կարապետյան, Լևոն Ջրբաշյան:

Թվարկե՛ք հայ գիտնականների նվաճումները և արժեքավոր աշխատանքները հայագիտության բնագավառում:

Եռագույն հեռուստատեսությունը, սինթետիկ կաուչուկի արտադրությունը, հէկները և այլն:Հայագիտության մեջ բացառիկ արժեք ունեն Հրաչյա Աճառյանի «Հայերեն արմատական բառարանը» և Մանուկ Աբեղյանի հայ հին գրականության պատմությանը նվիրված կոթողային աշխատությունները:

Թվարկե՛ք հայ բանասերների և լեզվաբանների անուններ: 1920–1930-ական թթ. ինչ խնդիրներ են ուսումնասիրել խորհրդային հայ բանասերները:

Հին սերնդից էին Ալեքսանդր Շիրվանզադեն, Հովհաննես Թումանյաննը, Ավետիք Իսահակյանը և այլոք, իսկ նորից՝ Եղիշե Չարենցը, Ակսել Բակունցը Գուրգեն Մահարին և այլոք, իսկ Գրողների միությունը հիմնադրվեց 1934 թվականին:

Ովքե՞ր էին գրական հին ու նոր սերնդի ներկայացուցիչները. թվարկեք նրանց ստեղծագործություններից : Ե՞րբ է ստեղծվել Հայաստանի գրողների միությունը:

Հին սերնդից էին Ալեքսանդր Շիրվանզադեն, Հովհաննես Թումանյաննը, Ավետիք Իսահակյանը և այլոք, իսկ նորից՝ Եղիշե Չարենցը, Ակսել Բակունցը Գուրգեն Մահարին և այլոք, իսկ Գրողների միությունը հիմնադրվեց 1934 թվականին:

Թվարկե՛ք հայ թատրոնի և կինոյի նշանավոր գործիչների. ի՞նչ գիտեք նրանց մասին: 1920-1930-ական թ.թ. ի՞նչ թատրոններեն հիմնվել Խորհրդային Հայաստանում:

Թատրոնի և կինոյի գործիչներիցէին Վահրամ Փափազյանը, Հրաչյա Ներսիսյանըև այլոք: Այդ տարիներին հիմնվեցին Առաջին պետական թատրոնը և Օպերայի ու բալետի թատրոնը:

Ովքե՞ր են խորհրդահայ կերպարվեստի և երաժշտության ականավոր ներկայացուցիչները :Ե՞րբ է ստեղծվել Հայաստանի խորհրդային կերպարվեստագետների միությունը : Ե՞րբ է կազմակերպվել Հայաստանի կերպարվեստի թանգարանը: Ի՞նչ կարևոր իրադարձություններով է նշանավորվել խորհրդահայ երաժշտական կյանքը : Ո՞վ էր ՀԽՍՀ պետական օրհներգի հեղինակը :

Կերպարվեստի և երաժշտության նշանավոր դեմքերն էին նկարիչներ Մարտիրոս Սարյանն ու Հակոբ Կոջոյանը և կոմպոզիտորներ Ալեքսանդր Սպենդիարյանն ու Արամ Խաչատրյանը:

Ո՞վ էր Երևանի գլխավոր հատակագծի հեղինակը ,ի՞նչ շինություններ են կառուցվել նրա նախագծով:Ե՞րբ է ստեղծվել ճարտարապետների միությունը: Ժամանկաշրջանի ի՞նչ նշանավոր հայ ճարտարապետներ գիտեք:

Երևանի հատակագծի հեղինակն Ալեքսանդր Թամանյանն էր, ում նախագծով կառուցվեցին նաև Կառավարության տունն ու Օպերայի թատրոնը, իսկ ճարտարապետների միությունը ստեղծվեց 1932 թվականին:

1. Նկարագրեք մթնախցիկի կառուցվածքը:
   Մթնախցիկը փակ արկղ է, որի մի կողմում փոքր անցք կա։ Լույսը այդ անցքով ներթափանցում է և հակառակ պատին առաջացնում առարկայի շրջված պատկեր։
2. Ի՞նչ նմանություն ունեն լուսանկարչական ապարատի խցիկը և մթնախցիկը: Իսկ որն է դրանց տարբերությունը:
   Նմանությունն այն է, որ երկուսն էլ լույսի միջոցով պատկեր են ստանում փակ խցիկի ներսում։ Տարբերությունն այն է, որ մթնախցիկում կա միայն փոքր անցք, իսկ լուսանկարչական ապարատում՝ ոսպնյակ, որը պատկերն ավելի հստակ է դարձնում։
3. Նկարագրեք լուսանկարչական ապարատի աշխատանքի սկզբունքը:
   Լույսը անցնում է ոսպնյակի միջով, բեկվում և լուսազգայուն թաղանթի կամ մատրիցայի վրա ստեղծում առարկայի իրական, փոքրացված և շրջված պատկեր։
4. Ինչն է կոչվում սևանկար-պատկեր և ինչը արտանկար պատկեր:
   Սևանկար-պատկերը լուսանկարչական թաղանթի վրա ստացված բացասական պատկերն է, որտեղ լուսավոր և մութ մասերը հակադարձված են։ Արտանկար պատկերը դրական պատկերն է, որը ստացվում է սևանկարից։
5. Ինչպես է կառուցված աչքը:
   Աչքը գնդաձև օրգան է, որը բաղկացած է եղջերաթաղանթից, բիբից, ակնաբյուրեղից, ապակենման մարմնից և ցանցաթաղանթից։
6. Ինչու է աչքը համարվում օպտիկական համակարգ: Որոնք են այդ օպտիկական համակարգի հիմնական մասերը:
   Աչքը համարվում է օպտիկական համակարգ, որովհետև բեկում է լույսը և ստեղծում պատկեր։ Հիմնական մասերն են եղջերաթաղանթը, ակնաբյուրեղը և ցանցաթաղանթը։
7. Ի՞նչ է ակոմոդացիան:
   Ակոմոդացիան աչքի հարմարվելու հատկությունն է, որի շնորհիվ տարբեր հեռավորությունների վրա գտնվող առարկաները հստակ երևում են։

---

1. Որոշեք ցրող ոսպնյակի օպտիկական ուժը, եթե նրա կեղծ կիզակետը գտնվում է ոսպնյակից 200 սմ հեռավորության վրա:
   Տրված է՝
   F = -200 սմ = -2 մ

D = 1/F = 1/(-2) = -0.5 դպտր

2. Ոսպնյակի օպտիկական ուժը 2 դպտր է: Ինչպիսի՞ ոսպնյակ է այն՝ հավաքող, թե՞ ցրող: Որքա՞ն է նրա կիզակետային հեռավորությունը:
   Քանի որ D դրական է, ոսպնյակը հավաքող է։
   F = 1/D = 1/2 = 0.5 մ = 50 սմ
3. Ինչպիսի՞ն է ապակե երկգոգավոր ոսպնյակը:
   Ճիշտ պատասխան՝ ա. ցրող
4. Ինչպե՞ս է կոչվում այն կետը, որում ոսպնյակում բեկվելուց հետո հավաքվում են հավաքող ոսպնյակի գլխավոր օպտիկական առանցքին զուգահեռ ճառագայթները:
   Այդ կետը կոչվում է կիզակետ։
5. Առարկայի բարձրությունը 70 սմ է, իսկ նրա պատկերի բարձրությունը 52 սմ: Որքա՞ն է ոսպնյակի գծային խոշորացումը:
   K = H/h = 52/70 = 0.74
6. Որքա՞ն է 0.8 մետր բարձրությամբ առարկայի պատկերի բարձրությունը, եթե ոսպնյակի գծային խոշորացումը 2.5 է:
   H = K × h = 2.5 × 0.8 = 2.0 մ

Ապրիլի 22-ին մեր դպրոցից՝ Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիր, սկսվեց մեր ուսումնական ճամփորդությունը դեպի Մայր Հայաստան ռազմական պատմության թանգարան։ Ճամփորդությանը մասնակցում էինք մենք՝ 9/9-րդ դասարանի սովորողներս։

Սկզբում մոտեցանք անմար կրակին, լուռ հարգանքի տուրք մատուցեցինք Հայրենական և Արցախյան պատերազմների զոհերի հիշատակին, հետո մտանք թանգարան, որը գտնվում է Մայր Հայաստան արձանի ներսում։ Առաջին հարկում ես ծանոթացա հայ ժողովրդի մասնակցությանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ։ Ինձ համար հետաքրքիր էր իմանալ հայկական վեց դիվիզիաների մասին, ինչպես նաև հայ մարշալների և գեներալների գործունեության մասին։ Պատվո սրահում տեսա Խորհրդային Միության հերոսների անունները:

Երկրորդ հարկում ուսումնասիրեցինք Արցախյան ազատագրական պատերազմը։ Ես տեղեկացա ազգային հերոսների ու ազատամարտիկների մասին, իսկ Շուշիի ազատագրման դիորաման հատկապես տպավորիչ էր․ այն շատ հստակ ցույց էր տալիս, թե ինչպես է ընթացել ճակատամարտը։

Բացօթյա հատվածում մոտիկից տեսա ռազմական տեխնիկա՝ Տ-34 տանկ, ՄԻԳ-15 ինքնաթիռ և «Կատյուշա»։

1.Գնահատե’լ Արագածոտնի մարզի զարգացման բնական նախադրյալները:

Արագածոտնի մարզն ունի լավ բնական նախադրյալներ տնտեսության զարգացման համար՝ հարուստ բնական ռեսուրսներ, գյուղատնտեսության համար բարենպաստ կլիմա, ջրային պաշարներ բերքալի հովիտներ ու հարթավայրեր, ինչը հնարավորություն է ստեղծում գյուղատնտեսության, զբոսաշրջության և այլ ճյուղերի զարգացման համար։

2.Ինչպիսի՞ն է Արագածոտնի մարզի տարաբնակեցման արդի պատերը:

Տարաբնակեցման արդի պատկերը անհավասար է՝ բնակչությունը հիմնականում կենտրոնացած է Աշտարակի, Թալինի և Ապարանի տարածաշրջաններում այսինքն` խոշոր կենտրոններում, իսկ բարձրադիր և մեկուսացված գոտիներում՝ թույլ է բնակեցված, բնակչությունը ձևավորվել է բնական, պատմական և տնտեսական գործոններով։

3.Որո՞նք են Արագածոտնի մարզի տնտեսության բնորոշ գծերը:

Տնտեսությունը բազմաճյուղ է, սակայն հիմնականում հիմնված գյուղատնտեսության վրա, զարգացած են սննդարդյունաբերությունը, շինանյութերի արտադրությունը, պարենային և գինեգործական ճյուղերը, ինչը պայմանավորված է բնական ռեսուրսներով։

4.Բացարե’լ Արագածոտնի մարզի գյուղատնտեսության մասնագիտացման ներքին տարբերությունները:

Մասնագիտացման ներքին տարբերությունները պայմանավորված են կլիմայական, հողային, ռելիեֆային և տնտեսական գործոններով՝ ցածրադիր շրջաններում տարածված է այգեգործությունը, բանջարաբուծությունը, մրգաբուծությունը, բարձրադիր գոտիներում` կարտոֆիլագործությունը, հացահատիկի մշակաբուծությունը։ Աառը մթնոլորտը հարմար է կարտոֆիլի համար։

Ի՞նչ է նշանակում «մետաղ» բառը և որտեղից է այն ծագել։

Այն ծագել է հունարեն մետալոն արմատից , որը նշանակում է հանք։

Որտե՞ղ է գտնվում մետաղներն ու ոչ մետաղները բաժանող սահմանագիծը պարբերական համակարգում։

Աստատին միացնող գիծ

Ի՞նչ տարրեր են գտնվում այդ սահմանագծին մոտ և ինչու են դրանք առանձնահատուկ։

Գծին մոտ տարրերը ունեն երկակի բնույթ

Ինչո՞ւ է մետաղների և ոչ մետաղների բաժանումը պայմանական։ Բեր օրինակներ։

Օրինակ, բերիլիում (Be), ալյումին (Al) և ցինկ (Zn) տարրերը մետաղներ են, բայց դրանց առաջացրած օքսիդներն ու հիդրօքսիդներն օժտված են և՛ թթվային, և՛ հիմնային հատկություններով:

Իսկ ծարիր (Sb) և գերմանիում (Ge) տարրերն իրենց հատկություններով ավելի մոտ են ոչ մետաղներին: Իսկ օրինակ, սիլիցիումը (Si), արսենը (As) և աստատը (At) ցուցաբերում են որոշ մետաղական հատկություններ:

Ի՞նչ դեր են կատարում մետաղները քիմիական ռեակցիաներում։

Վերականգնիչներ

Ինչո՞ւ են մետաղների ատոմները հեշտությամբ կորցնում էլեկտրոններ։

Քանի որ ատոմների շառավիղները մեծ են և միջուկը ավելի հեռու է գտնվում էլեկտրոններից։

Քանի՞ էլեկտրոն ունեն սովորաբար մետաղների արտաքին շերտում։

1-3

Ի՞նչ է մետաղական կապը։

Մետաղի դրական իոնների և ընդհանուր էլեկտրոնային ամպի փոխազդեցությամբ պայմանավորված կապ

Ինչպե՞ս է բյուրեղավանդակի կառուցվածքը ազդում մետաղների հատկությունների վրա։

Կառուցվածքի հատկություններից են գույնը, կարծրությունը, հալման ջերմաստիճանը, խտությունը, էլեկտրահաղորդականությունը և ջերմահաղորդականությունը, մետաղական փայլն ու անթափանցիկությունը, պլաստիկությունը:

Թվարկիր մետաղների հիմնական ֆիզիկական հատկությունները։

գույնը, կարծրությունը, հալման ջերմաստիճանը, խտությունը, էլեկտրահաղորդականությունը և ջերմահաղորդականությունը, մետաղական փայլն ու անթափանցիկությունը, պլաստիկությունը:

Ինչպե՞ս են մետաղները դասակարգվում ըստ խտության։

Թեթև (ρ<5 գ/սմ³) և ծանր (ρ>5 գ/սմ³):

Ո՞րն է ամենածանր և ամենաթեթև մետաղը։

Ամենաթեթևից`լիթիում, մինչև ամենածանր`օսմիում

Լրացուցիչ

Հաստատի՛ր կամ հերքի´ր (այո՛, ո՛չ) պնդումները H2S քիմիական բանաձևն ունեցող նյութի վերաբերյալ.

ա) բարդ նյութ է.

Այո

բ) քիմիական բանաձևն արտասանվում է հաշ-ես.

Ոչ

գ) մոլեկուլում տարրերի զանգվածների հարաբերությունն է 1:16

Այո

դ) մոլեկուլում տարրերից մեկի A=16:

Ոչ

2. Նյութի քիմիական բանաձևի արտասանությունն է հաշ-2-էս-0-3.

ա) գրի՛ր այդ նյութի բանաձևը.

H2SO3

բ) հաշվի՛ր նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը.

82

գ) որոշի՛ր նյութի մոլեկուլի իրական զանգվածը (զ.ա.մ.).

1.36×10⁻²⁵ կգ

դ) հաշվի՛ր էս արտասանությամբ տարրի զանգվածային բաժինը (%):

39.02%

3. Արտածի՛ր նյութի քիմիական բանաձևը, եթե մոլեկուլում ω(S) = 40%, ω(0) = 60% :

SO3

4. Որոշի՛ր ծծումբ տարրի զանգվածային բաժինը (%) այն միացությունում, որի մոլեկուլում ծծմբի ատոմների թիվը մեկ է, թթվածնինը՝ ծծմբի ատոմների թվից չորս անգամ մեծ, իսկ ջրածնինը` թթվածնի ատոմների թվից երկուսով պակաս: Պատասխանում ներկայացրո՛ւ

ա) նյութի բանաձևը.

H2SO4

բ) տարրի զանգվածային բաժինը (%) հարյուրերորդական թվի ճշտությամբ:

32.65%

1)Ուղղանկյուն եռանկյան էջերից մեկը 7 է, իսկ եռանկյան արտագծած շրջանագծի կենտրոնի հեռավորությունը այդ էջից 12 է:
ա)Գտե՛ք եռանկյան պարագիծը:

56
բ)Գտե՛ք եռանկյան մակերեսը։

84

գ)Գտե՛ք եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղի երկարությունը։

12,5

3)ABC եռանկյան մեջ <A = 50^o , <B = 80^o , AK-ն կիսորդ է։ Գտե՛ք AKC անկյունը:

105

4)O-ն ABC եռանկյանը ներգծած շրջանագծի կենտրոնն է: Ի՞նչ հարաբերությամբ մասերի է բաժանում AO ուղիղը BC կողմը, եթե AB = 6, AC = 15 :

2\5

5)Գտե՛ք կանոնավոր եռանկյան գագաթի հեռավորությունը հանդիպակաց կողմը 1:2 հարաբերությամբ բաժանող կետից, եթե եռանկյան կողմը 9 է:

3V7

6)Տրված են A(2; 3) և C(2; 5) կետերը: Գտե՛ք AC հատվածի միջնակետի կոորդինատները:

(2;4)

7)Շրջանագծին արտագծած հավասարասրուն սեղանի պարագիծը 40 է, իսկ շրջանագծի շառավիղը՝ 4:
ա)Գտե՛ք սեղանի փոքր հիմքը։

4
բ)Գտե՛ք սեղանի մակերեսը։

80