Category: Դասեր

Իսահակյան

Մի մրահոն աղջիկ տեսա
Ռիալտոյի կամուրջին,
Հորդ մազերը – գետ գիշերվա,
Եվ հակինթներ` ականջին:

Աչքերը սև – արևներ սև,
Արևների պես անշեջ,
Գալարում էր մեջքը թեթև
Ծաղկանկար շալի մեջ:

Աչքս դիպավ աչքի բոցին,
Ու գլուխըս կախեցի.
Ժպտաց ժպտով առեղծվածի,
Հավերժական կանացի:

Միամիտ չեմ` հավատամ քեզ.
Տառապանքս փորձ ունի. –
Մի մրահոն կույս էր քեզ պես,
Կոտրեց սիրտս պատանի …

1. Ըստ բանաստեղծության նկարագրի՛ր աղջկան։

Բանաստեղծության մեջ աղջիկը նկարագրվում է որպես մի գեղեցիկ արևելյան աղջիկ` հակինթները ականջներին, սև մազերով և արևների պես անշեջ :Իսկ մեջքը՝ նուրբ ու ճկուն, որը ծածկված է ծաղկանկար շալով։

2. Մեկնաբանի՛ր ,,առեղծվածային ժպիտ,, արտահայտությունը։ 

Սա խորհրդավոր, անկանխատեսելի ու կանացի այնպիսի ժպիտ է, որը դժվար է գերազանցել։ Այն միաժամանակ հմայող է և զգուշացնող։ Իսահակյանն այն կապում է «հավերժական կանացիության» հետ, որը դարեր շարունակ գերել ու տառապանք է պատճառել տղամարդկանց։

3. Մեկնաբանի՛ր բանաստեղծությունը։ 

Բանաստեղծությունը ներկայացնում է հանկարծակի հանդիպման պատմություն, որն արթնացնում է հեղինակի հին վերքերը։ Տեսնելով գեղեցկուհուն՝ նա չի տրվում հիացմունքին, քանի որ «միամիտ չէ»։ Անցյալի դառը փորձը հուշում է, որ նմանատիպ գեղեցկությունը ժամանակին կոտրել է իր սիրտը, ուստի նա նախընտրում է գլուխը կախել ու չհավատալ այդ հմայքին։

Ռավեննայում

Արարատի ծեր կատարին
Դար է եկել, վայրկյանի պես,
Ու անցել:

Անհուն թվով կայծակների
Սուրն է բեկվել ադամանդին,
Ու անցել:

Մահախուճապ սերունդների
Աչքն է դիպել լույս գագաթին,
Ու անցել:

Հերթը հիմա քոնն է մի պահ.
Դու էլ նայիր սեգ ճակատին,

Ու անցիր…

1. Ինչպե՞ս է ներկայացվում ժամանակի անցողիկությունը։

Ժամանակի արագությունն ընդգծվում է «դար է եկել, վայրկյանի պես» արտահայտությամբ։ Իսահակյանը ցույց է տալիս, որ սերունդները, կայծակները և պատմական իրադարձությունները սրընթաց հաջորդում են միմյանց, մինչդեռ լեռը մնում է անսասան։

2. Ի՞նչ է խորհրդանշում Արարտը։ 

Արարատը խորհրդանշում է հավերժությունը, անսասանությունը և հայ ժողովրդի պնդությունը։ Այն «ադամանդ» է, որին դիպչող ամեն մի «սուր» (թշնամի կամ դժբախտություն) բեկվում է ու անցնում։ Այն վերժամանակային արժեք է։

3. Ի՞նչ ուղերձ է փոխանցում բանաստեղծությունը։ 

Բանաստեղծության ուղերձն է՝ գիտակցել մարդկային կյանքի կարճատևությունը և հաշտվել դրա հետ։ Մարդն ընդամենը մի ակնթարթ է տիեզերական հավերժության մեջ։ Պետք է կարողանալ հիանալ կյանքով, բայց հիշել, որ դու էլ սոսկ անցորդ ես այս աշխարհում։

4. Գրել էսսե ,,Մարդը ժամանակի հոսքի մեջ,, վերնագրով։ 

1)Գտնել 45-ի բոլոր բաժանարարների գումարը:

78
2)Գտնել 48-ի բոլոր բաժանարարների գումարը:

108
3)Գտնել 12 և 20 թվերի ընդհանուր բաժանարարների քանակը:

3
4)Գտնել 15 և 25 թվերի ընդհանուր բաժանարարների քանակը:

2
5)Գտնել [23;123] միջակայքին պատկանող բոլոր ամբողջ թվերի քանակը:

101
6)Գտնել [-25;56] միջակայքին պատկանող բոլոր ամբողջ թվերի քանակը:

82
7)Գտնել բաժանելին, եթե բաժանարարը 7 է, քանորդը` 5, իսկ մնացորդը՝ 3:

38
8)Գտնել բաժանելին, եթե բաժանարարը 9 է, քանորդը` 8, իսկ մնացորդը՝ 6:

78
9)Քանի՞ պարզ թիվ կա [29;50) միջակայքում:

21
10)Քանի՞ պարզ թիվ կա (56;71] միջակայքում:

15
11)Գտնել 5 թվի և նրա հակադիր թվի գումարը:

0
12)Գտնել 6 թվի և նրա հակադիր թվի գումարը:

0
13)28-ը 20–ից քանի՞ տոկոսով է մեծ:

40
14)16-ը 12-ից քանի՞ տոկոսով է մեծ:

25
15)Գտնել 48-ի 20%-ը:

9.6
16)Գտնել 36-ի 25%–ը:

9
17)Գտնել այն թիվը, որի 40%-ը հավասար է 80-ի:

200
18)Գտնել այն թիվը, որի 50%–ը հավասար է 34-ի:

68
19)2-ը 10-ի քանի՞ տոկոսն է:

20
20)4–ը 20–ի քանի՞ տոկոսն է:

20

https://www.canva.com/design/DAHEkrPOM5k/lNKJ1dR7Y06pxpPRodHnFQ/view?utm_content=DAHEkrPOM5k&utm_campaign=designshare&utm_medium=link2&utm_source=uniquelinks&utlId=hd36b564323

Քո կարծիքով ինչպիսի՞ն  պիտի լինի ապագայի դպրոցը։

Կրթությունը միշտ եղել է հասարակության զարգացման ամենակարևոր հիմքերից մեկը։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում այն ունեցել է տարբեր նպատակներ, սակայն միևնույն է՝ նրա հիմնական դերը մնացել է նույնը՝ ձևավորել գիտակից, մտածող և ստեղծագործ հասարակություն։ Հին ժամանակներում կրթությունը հասանելի էր սահմանափակ քանակով միայն հարուստներին և հիմնականում կապված էր կրոնի ու ավանդույթների պահպանման հետ։ Սակայն ժամանակի ընթացքում, հատկապես նոր հասարակարգերի ձևավորման փուլերում, կրթությունը դարձավ համատարած և ստացավ նոր նշանակություն՝ նպաստել հասարակության առաջընթացին և գիտության զարգացմանը։

Կրթությունը միշտ եղել է կարևոր պատմության մեջ և այն նպաստել է հասարակության զարգացմնը և երկրի առաջընթացին

Խորհրդային Հայաստանում կրթության դերը առանձնապես մեծ էր։ Անգրագիտության բարձր մակարդակը խոչընդոտում էր երկրի զարգացմանը, և իշխանությունները հասկացան, որ առանց կրթված ժողովրդի հնարավոր չէ կառուցել նոր հասարակություն։ Այդ պատճառով մեծ ուշադրություն դարձվեց դպրոցների ստեղծմանը և կրթության տարածմանը։ Կարճ ժամանակում ստեղծվեց լայն դպրոցական ցանց, և գրագիտության մակարդակը զգալիորեն բարձրացավ։ Բազմազան դպրոցների կառուցվելից հետոբ Հայաստանի գրեթե ութսունմեկ տոկոսը դարձավ գրագետ:Կրթությունը դարձավ ոչ միայն գիտելիք ստանալու միջոց, այլև հասարակության մեջ հավասարության հաստատման կարևոր գործիք։

Այս գաղափարը երևում է նաև Րաֆֆու «Խենթը» վեպի հատվածում։ Այստեղ ներկայացված դպրոցը սովորական կրթական հաստատություն չէ․ այն մի վայր է, որտեղ երեխաները ոչ միայն գրքերից են սովորում, այլև անմիջապես շփվում են բնության հետ, աշխատում, զարգացնում իրենց ֆիզիկական և մտավոր կարողությունները։ Վարդանը հիանում է այդ դպրոցով, որովհետև այնտեղ երեխաները ուրախ են, առողջ և հետաքրքրված։Կրթությունը ներկայացվում է որպես ամբողջական գործընթաց, որը ձևավորում է ոչ միայն գիտելիք, այլև մարդուն՝ որպես անհատ։

Իմ կարծիքով, ապագայի դպրոցը պետք է լինի հենց այդպիսի՝ բազմակողմանի զարգացնող։ Այն չպետք է սահմանափակվի միայն դասագրքերով և տեսական գիտելիքով, այլ պետք է ներառի գործնական աշխատանք, ստեղծագործություն, տեխնոլոգիաների օգտագործում և անհատական մոտեցում յուրաքանչյուր աշակերտի նկատմամբ։ Դպրոցը պետք է դառնա մի վայր, որտեղ երեխաները հաճույքով են սովորում, չեն վախենում սխալվելուց և կարողանում են բացահայտել իրենց հետաքրքրությունները։

Այսպիսով, կրթությունը միշտ եղել և կմնա հասարակության առաջընթացի շարժիչ ուժը։ Այն ոչ միայն փոխանցում է գիտելիք, այլև ձևավորում է մարդու մտածողությունը, արժեքները և ապագան։ Իսկ որքան զարգացած լինի կրթությունը, այնքան զարգացած կլինի նաև հասարակությունը։

APRIL 29, 2026Հարցեր և առաջադրանքներ

Ինչո՞ւ էին խորհրդային իշխանությունները կարևորում կրթության և մշակույթի զարգացումը: Ե՞րբ սկսվեց անգրագիտության վերացման քաղաքականությունը ՀԽՍՀ-ում :

Քանի որ երկրի ճնշող մեծամասնությունը անգրագետ էր և անգամ չուներ գիր: Հիմնականում 1940թ. վերացվեց տգիտությունը:

Ներկայացրեք խորհրդային դպրոցի ձևավորման ընթացքը և կարևոր միջոցառումները:Ներկայացրեք ազգային փոքրամասնությունների կրթական գործի կազմակերպման ուղղությամբ Խորհրդային Հայստանի իշխանությունների վարած քաղաքականությունը:

Սկզբից կրթական գործի կազմակերպումը շատ դժվար էր, չկային շենքեր, դասագրքեր: Հատուկ դեկրետներով դպրոցը անջատվեց եկեղեցուց, փակվեցին մասնավոր դպրոցները և կրթությունը դարձավ անվճար՝ ինչը ևս նպաստեց անգրագիտության նվազեցմանը

Նշանավոր ի՞նչ ԲՈւՀեր էին գործում Խորհրդային Հայաստանում:

Երևանի պետական համալսարանը

Գիտության զարգացման ի՞նչ նշանավոր կենտրոններ էին ստեղծվել Խորհրդային Հայաստանում. ե՞րբ են դրանք հիմնվել: Թվարկե՛ք ՀԽՍՀ ԳԱ հիմնադիր֊ ակադեմիկոսների . ի՞նչ գիտեք նրանց մասին:

Հովսեփ Օրբելի, Լևոն Օրբելի և այլոք:

Կիրառական և բնական գիտությունների զարգացման գործում ովքե՞ր աչքի ընկան:

Լևոն Օրբելին, Հովհաննես Կարապետյան, Լևոն Ջրբաշյան:

Թվարկե՛ք հայ գիտնականների նվաճումները և արժեքավոր աշխատանքները հայագիտության բնագավառում:

Եռագույն հեռուստատեսությունը, սինթետիկ կաուչուկի արտադրությունը, հէկները և այլն:Հայագիտության մեջ բացառիկ արժեք ունեն Հրաչյա Աճառյանի «Հայերեն արմատական բառարանը» և Մանուկ Աբեղյանի հայ հին գրականության պատմությանը նվիրված կոթողային աշխատությունները:

Թվարկե՛ք հայ բանասերների և լեզվաբանների անուններ: 1920–1930-ական թթ. ինչ խնդիրներ են ուսումնասիրել խորհրդային հայ բանասերները:

Հին սերնդից էին Ալեքսանդր Շիրվանզադեն, Հովհաննես Թումանյաննը, Ավետիք Իսահակյանը և այլոք, իսկ նորից՝ Եղիշե Չարենցը, Ակսել Բակունցը Գուրգեն Մահարին և այլոք, իսկ Գրողների միությունը հիմնադրվեց 1934 թվականին:

Ովքե՞ր էին գրական հին ու նոր սերնդի ներկայացուցիչները. թվարկեք նրանց ստեղծագործություններից : Ե՞րբ է ստեղծվել Հայաստանի գրողների միությունը:

Հին սերնդից էին Ալեքսանդր Շիրվանզադեն, Հովհաննես Թումանյաննը, Ավետիք Իսահակյանը և այլոք, իսկ նորից՝ Եղիշե Չարենցը, Ակսել Բակունցը Գուրգեն Մահարին և այլոք, իսկ Գրողների միությունը հիմնադրվեց 1934 թվականին:

Թվարկե՛ք հայ թատրոնի և կինոյի նշանավոր գործիչների. ի՞նչ գիտեք նրանց մասին: 1920-1930-ական թ.թ. ի՞նչ թատրոններեն հիմնվել Խորհրդային Հայաստանում:

Թատրոնի և կինոյի գործիչներիցէին Վահրամ Փափազյանը, Հրաչյա Ներսիսյանըև այլոք: Այդ տարիներին հիմնվեցին Առաջին պետական թատրոնը և Օպերայի ու բալետի թատրոնը:

Ովքե՞ր են խորհրդահայ կերպարվեստի և երաժշտության ականավոր ներկայացուցիչները :Ե՞րբ է ստեղծվել Հայաստանի խորհրդային կերպարվեստագետների միությունը : Ե՞րբ է կազմակերպվել Հայաստանի կերպարվեստի թանգարանը: Ի՞նչ կարևոր իրադարձություններով է նշանավորվել խորհրդահայ երաժշտական կյանքը : Ո՞վ էր ՀԽՍՀ պետական օրհներգի հեղինակը :

Կերպարվեստի և երաժշտության նշանավոր դեմքերն էին նկարիչներ Մարտիրոս Սարյանն ու Հակոբ Կոջոյանը և կոմպոզիտորներ Ալեքսանդր Սպենդիարյանն ու Արամ Խաչատրյանը:

Ո՞վ էր Երևանի գլխավոր հատակագծի հեղինակը ,ի՞նչ շինություններ են կառուցվել նրա նախագծով:Ե՞րբ է ստեղծվել ճարտարապետների միությունը: Ժամանկաշրջանի ի՞նչ նշանավոր հայ ճարտարապետներ գիտեք:

Երևանի հատակագծի հեղինակն Ալեքսանդր Թամանյանն էր, ում նախագծով կառուցվեցին նաև Կառավարության տունն ու Օպերայի թատրոնը, իսկ ճարտարապետների միությունը ստեղծվեց 1932 թվականին:

1. Նկարագրեք մթնախցիկի կառուցվածքը:
   Մթնախցիկը փակ արկղ է, որի մի կողմում փոքր անցք կա։ Լույսը այդ անցքով ներթափանցում է և հակառակ պատին առաջացնում առարկայի շրջված պատկեր։
2. Ի՞նչ նմանություն ունեն լուսանկարչական ապարատի խցիկը և մթնախցիկը: Իսկ որն է դրանց տարբերությունը:
   Նմանությունն այն է, որ երկուսն էլ լույսի միջոցով պատկեր են ստանում փակ խցիկի ներսում։ Տարբերությունն այն է, որ մթնախցիկում կա միայն փոքր անցք, իսկ լուսանկարչական ապարատում՝ ոսպնյակ, որը պատկերն ավելի հստակ է դարձնում։
3. Նկարագրեք լուսանկարչական ապարատի աշխատանքի սկզբունքը:
   Լույսը անցնում է ոսպնյակի միջով, բեկվում և լուսազգայուն թաղանթի կամ մատրիցայի վրա ստեղծում առարկայի իրական, փոքրացված և շրջված պատկեր։
4. Ինչն է կոչվում սևանկար-պատկեր և ինչը արտանկար պատկեր:
   Սևանկար-պատկերը լուսանկարչական թաղանթի վրա ստացված բացասական պատկերն է, որտեղ լուսավոր և մութ մասերը հակադարձված են։ Արտանկար պատկերը դրական պատկերն է, որը ստացվում է սևանկարից։
5. Ինչպես է կառուցված աչքը:
   Աչքը գնդաձև օրգան է, որը բաղկացած է եղջերաթաղանթից, բիբից, ակնաբյուրեղից, ապակենման մարմնից և ցանցաթաղանթից։
6. Ինչու է աչքը համարվում օպտիկական համակարգ: Որոնք են այդ օպտիկական համակարգի հիմնական մասերը:
   Աչքը համարվում է օպտիկական համակարգ, որովհետև բեկում է լույսը և ստեղծում պատկեր։ Հիմնական մասերն են եղջերաթաղանթը, ակնաբյուրեղը և ցանցաթաղանթը։
7. Ի՞նչ է ակոմոդացիան:
   Ակոմոդացիան աչքի հարմարվելու հատկությունն է, որի շնորհիվ տարբեր հեռավորությունների վրա գտնվող առարկաները հստակ երևում են։

---

1. Որոշեք ցրող ոսպնյակի օպտիկական ուժը, եթե նրա կեղծ կիզակետը գտնվում է ոսպնյակից 200 սմ հեռավորության վրա:
   Տրված է՝
   F = -200 սմ = -2 մ

D = 1/F = 1/(-2) = -0.5 դպտր

2. Ոսպնյակի օպտիկական ուժը 2 դպտր է: Ինչպիսի՞ ոսպնյակ է այն՝ հավաքող, թե՞ ցրող: Որքա՞ն է նրա կիզակետային հեռավորությունը:
   Քանի որ D դրական է, ոսպնյակը հավաքող է։
   F = 1/D = 1/2 = 0.5 մ = 50 սմ
3. Ինչպիսի՞ն է ապակե երկգոգավոր ոսպնյակը:
   Ճիշտ պատասխան՝ ա. ցրող
4. Ինչպե՞ս է կոչվում այն կետը, որում ոսպնյակում բեկվելուց հետո հավաքվում են հավաքող ոսպնյակի գլխավոր օպտիկական առանցքին զուգահեռ ճառագայթները:
   Այդ կետը կոչվում է կիզակետ։
5. Առարկայի բարձրությունը 70 սմ է, իսկ նրա պատկերի բարձրությունը 52 սմ: Որքա՞ն է ոսպնյակի գծային խոշորացումը:
   K = H/h = 52/70 = 0.74
6. Որքա՞ն է 0.8 մետր բարձրությամբ առարկայի պատկերի բարձրությունը, եթե ոսպնյակի գծային խոշորացումը 2.5 է:
   H = K × h = 2.5 × 0.8 = 2.0 մ

Ապրիլի 22-ին մեր դպրոցից՝ Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիր, սկսվեց մեր ուսումնական ճամփորդությունը դեպի Մայր Հայաստան ռազմական պատմության թանգարան։ Ճամփորդությանը մասնակցում էինք մենք՝ 9/9-րդ դասարանի սովորողներս։

Սկզբում մոտեցանք անմար կրակին, լուռ հարգանքի տուրք մատուցեցինք Հայրենական և Արցախյան պատերազմների զոհերի հիշատակին, հետո մտանք թանգարան, որը գտնվում է Մայր Հայաստան արձանի ներսում։ Առաջին հարկում ես ծանոթացա հայ ժողովրդի մասնակցությանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ։ Ինձ համար հետաքրքիր էր իմանալ հայկական վեց դիվիզիաների մասին, ինչպես նաև հայ մարշալների և գեներալների գործունեության մասին։ Պատվո սրահում տեսա Խորհրդային Միության հերոսների անունները:

Երկրորդ հարկում ուսումնասիրեցինք Արցախյան ազատագրական պատերազմը։ Ես տեղեկացա ազգային հերոսների ու ազատամարտիկների մասին, իսկ Շուշիի ազատագրման դիորաման հատկապես տպավորիչ էր․ այն շատ հստակ ցույց էր տալիս, թե ինչպես է ընթացել ճակատամարտը։

Բացօթյա հատվածում մոտիկից տեսա ռազմական տեխնիկա՝ Տ-34 տանկ, ՄԻԳ-15 ինքնաթիռ և «Կատյուշա»։

1.Գնահատե’լ Արագածոտնի մարզի զարգացման բնական նախադրյալները:

Արագածոտնի մարզն ունի լավ բնական նախադրյալներ տնտեսության զարգացման համար՝ հարուստ բնական ռեսուրսներ, գյուղատնտեսության համար բարենպաստ կլիմա, ջրային պաշարներ բերքալի հովիտներ ու հարթավայրեր, ինչը հնարավորություն է ստեղծում գյուղատնտեսության, զբոսաշրջության և այլ ճյուղերի զարգացման համար։

2.Ինչպիսի՞ն է Արագածոտնի մարզի տարաբնակեցման արդի պատերը:

Տարաբնակեցման արդի պատկերը անհավասար է՝ բնակչությունը հիմնականում կենտրոնացած է Աշտարակի, Թալինի և Ապարանի տարածաշրջաններում այսինքն` խոշոր կենտրոններում, իսկ բարձրադիր և մեկուսացված գոտիներում՝ թույլ է բնակեցված, բնակչությունը ձևավորվել է բնական, պատմական և տնտեսական գործոններով։

3.Որո՞նք են Արագածոտնի մարզի տնտեսության բնորոշ գծերը:

Տնտեսությունը բազմաճյուղ է, սակայն հիմնականում հիմնված գյուղատնտեսության վրա, զարգացած են սննդարդյունաբերությունը, շինանյութերի արտադրությունը, պարենային և գինեգործական ճյուղերը, ինչը պայմանավորված է բնական ռեսուրսներով։

4.Բացարե’լ Արագածոտնի մարզի գյուղատնտեսության մասնագիտացման ներքին տարբերությունները:

Մասնագիտացման ներքին տարբերությունները պայմանավորված են կլիմայական, հողային, ռելիեֆային և տնտեսական գործոններով՝ ցածրադիր շրջաններում տարածված է այգեգործությունը, բանջարաբուծությունը, մրգաբուծությունը, բարձրադիր գոտիներում` կարտոֆիլագործությունը, հացահատիկի մշակաբուծությունը։ Աառը մթնոլորտը հարմար է կարտոֆիլի համար։