Դալլաքյան Մարիամ👼

1)ABCD զուգահեռագծի B անկյունը 135° է: Այդ անկյան գագաթից AD կողմին տարված BE բարձրությունը զուգահեռագծի կողմը բաժանում է AE = 6 սմ և ED = 10 սմ երկարությամբ հատվածների: Գտե՛ք զուգահեռագծի մակերեսը:

48

2)Զուգահեռագծի բարձրությունները 5 դմ և 4 դմ են, իսկ պարագիծը՝ 54 դմ: Գտեք զուգահեռագծի մակերեսը:

60

3)BC և AD հիմքերով ABCD սեղանի բարձրությունը 8 սմ է, AD հիմքը՝ 14 սմ: Գտեք սեղանի միջին գիծը, եթե S_BCD = 16 սմ²:

9

4)AH-ը ABC հավասարասրուն (AB = BC) եռանկյան BC կողմին տարված բարձրությունն է: Գտեք ABC եռանկյան մակերեսը, եթե BH = 8 դմ, CH = 2 դմ:

30

5)AK-ն AB = BC կողմերով ABC եռանկյան A անկյան կիսորդն է: Գտեք AC-ն, եթե BK = 4 սմ, CK = 6 սմ

15

6)AK-ն ABC եռանկյան A անկյան կիսորդն է: Գտե՛ք KC-ն, եթե AB = 12 սմ, BK ^. AC = 120 սմ²:

10

Հիշում եմ դեմքը քո ծեր, մայր իմ անուշ ու անգին, 
Լույս խորշոմներ ու գծեր, մայր իմ անուշ ու անգին: 

Ահա նստած ես տան դեմ, ու կանաչած թթենին 
Դեմքիդ ստվեր է գցել, մայր իմ անուշ ու անգին:
 
Նստել ես լուռ ու տխուր, հին օրերն ես հիշում այն, 
Որ եկել են ու անցել, մայր իմ անուշ ու անգին: 

Եվ հիշում ես քո որդուն, որ հեռացել է վաղուց,- 
Ո՞ւր է արդյոք հեռացել, մայր իմ անուշ ու անգին: 

Ո՞ւր է արդյոք հիմա նա, ո՞ղջ է արդյոք, թե մեռած, 
Եվ ի՞նչ դռներ է ծեծել, մայր իմ անուշ ու անգին: 

Եվ երբ հոգնած է եղել, և երբ խաբվել է սիրուց – 
Ո՞ւմ գրկում է հեծեծել, մայր իմ անուշ ու անգին: 

Մտորում ես դու տխուր, և օրրում է թթենին 
Տխրությունը քո անծիր, մայր իմ անուշ ու անգին: 

Եվ արցունքներ դառնաղի ահա ընկնում են մեկ-մեկ 
Քո ձեռքերի վրա ծեր, մա՜յր իմ անուշ ու անգին…

ՎԵՐԼՈւԾՈւԹՅՈւՆ

Բանաստեղծությունը պատմվում է որդու անունից։ Որդին հիշում է իր ծեր մորը՝ նրա դեմքը, խորշոմները և այն, թե ինչպես է նա նստած տան դիմաց թթենու ծառի տակ։ Նա պատկերացնում է, թե ինչպես է մայրը լուռ ու տխուր հիշում անցած տարիները և մտածում իր մասին։ Մայրը չգիտի՝ որդին որտեղ է, ողջ է, թե ոչ, և ինչ դժվարությունների միջով է անցել։ Որդին հասկանում է, որ մայրը անհանգստանում է իր համար և տխրում է նրա բացակայությունից։ Բանաստեղծության մեջ արտահայտվում են որդու մեծ սերը, հարգանքը և կարոտը մոր հանդեպ, ինչն ընդգծվում է «մայր իմ անուշ ու անգին» կրկնվող արտահայտությամբ։ Ստեղծագործության հիմնական գաղափարն այն է, որ մոր և որդու կապը շատ ուժեղ է, և մոր սերը միշտ մնում է անսահման։

Ես իմ անուշ Հայաստանի

Ես իմ անուշ Հայաստանի արևահամ բարն եմ սիրում,
Մեր հին սազի ողբանվագ, լացակումած լարն եմ սիրում,
Արնանման ծաղիկների ու վարդերի բույրը վառման,
Ու նաիրյան աղջիկների հեզաճկուն պա՛րն եմ սիրում։ 

Սիրում եմ մեր երկինքը մուգ, ջրերը ջինջ, լիճը լուսե,
Արևն ամռան ու ձմեռվա վիշապաձայն բուքը վսեմ,
Մթում կորած խրճիթների անհյուրընկալ պատերը սև,
Ու հնամյա քաղաքների հազարամյա քա՛րն եմ սիրում։ 

Ո՛ւր էլ լինեմ — չե՛մ մոռանա ես ողբաձայն երգերը մեր,
Չե՜մ մոռանա աղոթք դարձած երկաթագիր գրքերը մեր,
Ինչքան էլ սո՜ւր սիրտս խոցեն արյունաքամ վերքերը մեր —
Էլի՛ ես որբ ու արնավառ իմ Հայաստան — յա՛րն եմ սիրում։ 

Իմ կարոտած սրտի համար ո՛չ մի ուրիշ հեքիաթ չկա․
Նարեկացու, Քուչակի պես լուսապսակ ճակատ չկա․
Աշխա՛րհ անցի՛ր, Արարատի նման ճերմակ գագաթ չկա․
Ինչպես անհաս փառքի ճամփա՝ ես իմ Մասիս սա՛րն եմ սիրում

Այս բանաստեղծությունում Եղիշե Չարենց արտահայտում է իր խոր սերը հայրենիքի՝ Հայաստան նկատմամբ։ Նա նկարագրում է Հայաստանի բնությունը, մշակույթը և պատմությունը՝ ցույց տալով, որ հայրենիքը մարդու համար ամենաթանկն է։ Բանաստեղծը սիրում է հայրենի երկրի երկինքը, ջրերը, քաղաքները և ժողովրդի երգերը։ Նա հիշատակում է նաև հայ մշակույթի մեծ ներկայացուցիչներին՝ Գրիգոր Նարեկացի և Նահապետ Քուչակ, ինչպես նաև հայրենի բնության խորհրդանիշը՝ Մասիս սարը։ Չնայած պատմության դժվարություններին և ցավերին, բանաստեղծը շարունակում է սիրել իր հայրենիքը։ Ստեղծագործության հիմնական գաղափարն այն է, որ հայրենիքի հանդեպ սերը հավերժ է և անսահման։

Հայրենիքում

Ձյունապատ լեռներ ու կապույտ լճեր։
Երկինքներ, որպես երազներ հոգու։
Երկինքներ, որպես մանկական աչեր։
Մենակ էի ես։ Ինձ հետ էիր դու։

Երբ լսում էի մրմունջը լճի
Ու նայում էի թափանցիկ հեռուն –
Զարթնում էր իմ մեջ քո սուրբ անուրջի
Կարոտն այն հին, աստղայի՜ն, անհո՜ւն։

Կանչում էր, կանչում ձյունոտ լեռներում
Մեկը կարոտի իրիկնամուտին։
Իսկ գիշերն իջնում, ծածկում էր հեռուն
Խառնելով հոգիս աստղային մութին․․․

Այս բանաստեղծությունում նկարագրվում է հայրենիքի գեղեցկությունը՝ ձյունապատ լեռներ, կապույտ լճեր և երկինք։ Մենակության մեջ նա զգում է կարոտը հայրենիքի և հոգևոր կապը նրա հետ։ Պատկերներն ու զգացումները ցույց են տալիս, որ հայրենիքը մշտապես կանչում և ոգեշնչում է մարդուն։

Տաղ անձնական

Թողած Կարսում, գետի ափին, տունս՝ շինված անտաշ քարով,
Կարսը թողած, Կարսի այգին ու հայրենի երկինքը մով
Եվ Կարինե Քոթանճյանին անգամ չասած մնաս բարով―
Ա՜նց եմ կենում հիմա օտար քաղաքների ճանապարհով:

Անց եմ կենում, շուրջս-մարդիկ, շուրջս դեմքեր հազա՜ր-հազա՜ր.
Շուրջս աշխարհն է աղմկում, մարդկային կյանքն անհավասար.
Եվ ո՞վ կասի՝ ինչո՞ւ ես դու, և ո՞վ կասի, թե ո՞ւր հասար,―
Դեմքերը, ախ, բութ են այնպես՝ կարծես շինված են տապարով:

Գորշ, տաղտկալի ու խելագար երգ է կարծես այս կյանքը մի.
Ինչ-որ մեկի սրտում բացված— վերք է կարծես այս կյանքը մի.
Եվ ո՞ւմ համար— էլ ո՞ւմ համար կարոտակեզ երգե հիմի
Սիրտս՝ լցված տարիների սեղմ արճիճով ու կապարով:

Բայց շուրջս թող որքան կուզե աշխարհը այս խնդա, ցնդի―
Ես— հաշմանդամ ու խելագար ու հավիտյան վտարանդի՜
Դեպի երկինք պիտի գնամ, դեպի եզերքը Ամենտի―
Իմ բարձր, հին ու աստղային երազների ճանապարհով…

Ու էլ ամե՛ն մեղքի համար սիրտս հիմա ունի ներում.
Պիտի անդարձ ես հեռանամ, պիտի գնամ՝ ա՜չքս է հեռուն.
Թե Կարինե Քոթանճյանին տեսնեք Կարսի փողոցներում―
Ասե՜ք նրան՝ Չարենցն ասավ— մնաս բարո՜վ, մնաս բարո՜վ…

Այս բանաստեղծությունում Եղիշե Չարենցը արտահայտում է իր խոր կարոտն ու սերը հայրենի Կարսի նկատմամբ։ Նա հիշում է տունը, այգիները և հայրենի երկինքը, սակայն ստիպված է քայլել օտար քաղաքներով՝ շրջապատված անծանոթ դեմքերով և կյանքի աղմկոտ իրականությամբ։ Բանաստեղծը ներկայացնում է նաև կյանքի դժվարությունները, անհավասարությունը և հոգևոր ծանրությունը, բայց իր սիրտը լի է հիշողություններով, մանկության սիրելի մարդկանց հանդեպ կարոտով ու ներքին երազներով։ Չարենցը գտնում է հոգևոր ազատություն՝ իր բարձր ու աստղային երազների ճանապարհով, և ցույց տալիս, որ նույնիսկ դժվարությունների մեջ հայրենիքի հիշողությունն ու հոգևոր կերտած ուղիները պահպանում են մարդուն և տալիս ներքին խաղաղություն։

Էլի գարուն կգա

Էլի գարուն կգա, կբացվի վարդը,
Սիրեկանը էլի յարին կմնա:
Կփոխվին տարիքը, կփոխվի մարդը,
Բլբուլի երգն էլի՛ սարին կմնա:

Ուրիշ բլբուլ կգա կմտնի բաղը,
Ուրիշ աշուղ կասե աշխարհի խաղը,
Ինչ որ ե՛ս չեմ ասե – նա՛ կասե վաղը.
Օրերը ծուխ կըլին, տարին կմնա:

Հազար վարդ կբացվի աշխարհի մեջը,
Հազար աչք կթացվի աշխարհի մեջը,
Հազար սիրտ կխոցվի աշխարհի մեջը –
Էշխը կրակ կըլի՝ արին կմնա:

Ուրիշ սրտի համար կհալվի խունկը,
Կբացվի շուշանը, վարդերի տունկը.
Գոզալը լաց կըլի, կընկնի արցունքը –
Գերեզմանիս մարմար քարին կմնա:

Այս բանաստեղծությունում Եղիշե Չարենց խոսում է կյանքի անընդհատ փոփոխությունների և անցողիկության մասին։ Գարունն ու վարդերը, ինչպես նաև սերը և սրտի խոցված զգացմունքները խորհրդանշում են նոր կյանքը և շարունակությունը, որը չի մոռանում անցյալը։ Չարենցը ցույց է տալիս, որ տարիներ են փոխվում, մարդիկ փոխվում են, բայց բնությունը, սիրո հիշողությունը և մարդու զգացմունքների հիմքը մնում են՝ ասես աստիճանաբար անցնում են, բայց ուղիղ կապ են ստեղծում կյանքում և մահվան հետ։ Բանաստեղծության մեջ գերեզմանին ու մարմարաքարին անդրադարձը հիշեցնում է, որ կյանքի անցողիկությունը համատեղվում է անմահ հիշողության հետ։

1)Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։

ա)f(x) = √(x — 1) 

[1;oo)

բ)f(x) = √(x — 3) 

[3;oo)

գ)f(x) = √(x — 2) 

[2;oo)

դ)f(x) = √(x + 2) 

[-2;oo)

2)Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։

ա)f(x) = 2/(2x + 6)

(-oo;-3)U(-3;oo)

բ)f(x) = (2x + 3)/(4x — 8)

(-oo;2)U(2;oo)

գ)f(x) = 8/√(x — 5)

(5;oo)

դ)f(x) = (5x — 6)/√(2x — 6)

(3;oo)

3)Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։

ա)y = √(2x — 8) + √(10 — x) + 3 

(4;10)

բ)y = — √(x + 3) — 5 + √(8 — x)

(-3;8)

գ)f(x) = √(x — 3) + 8/(x — 5)

[3;5)U(5;oo)

դ)f(x) = √(x + 6) + x/(x — 1)

[-6;1)U(1;oo)

4)Տրված է f(x) = 5x + 10 ֆունկցիան:

ա)Ֆունկցիան ո՞ր կետում է հատում օրդինատների առանցքը:

10 կետում

բ)Ֆունկցիան ո՞ր կետում է հատում աբսցիսների առանցքը:

-2 կետում

գ)Ո՞ր քառորդով չի անցնում ֆունկցիայի գրաֆիկը:

5 կետում

5)Տրված է f(x) = — 12x — 48 ֆունկցիան։

ա)Ֆունկցիան ո՞ր կետում է հատում օրդինատների առանցքը:

-48 կետում

բ)Ֆունկցիան ո՞ր կետում է հատում աբսցիսների առանցքը:

-4 կետում

գ)Ո՞ր քառորդով չի անցնում ֆունկցիայի գրաֆիկը:

Առաջին

6)a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում (4; 6) կետը պատկանում է y = ax + 2 ֆունկցիայի գրաֆիկին:

a=1

7)a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում (2; 5) կետը պատկանում է y = ax + 3 ֆունկցիայի գրաֆիկին:

a=1

8)a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում (3; 6) կետը պատկանում է y = ax — 8 ֆունկցիայի գրաֆիկին

a=14/3

9)Հաշվել f(-2), եթե

ա)f(x) = x² — 3x — 9

1

բ)f(x) = -x² + 3x + 1

-9

գ)f(x) = 2x² — x — 6

4

դ)f(x) = -x³ — 2x² + 7x — 5

-19

1.Ստորև բերված շարքից ընտրի՛ր նկարում նշված տարրի ենթախմբից ատոմ պարունակող թթուները և դասավորիր դրանք ըստ օքսիդիչ հատկությունների նվազման կարգի: Որպես պատասխան ներկայացրու 1. թթուների համարները (առանց ստորակետերի և բացատների):

1)HPO3, 3)HNO3,4)HSbO3,6)H3AsO4

HNO3, HPO3, HSbO3, H3AsO4,

2. Քո ընտրած թթուներից ամենաուժեղ օքսիդիչի 3.6 մոլ քանակով մոլեկուլում պրոտոնների քանակը (մոլ)։

115.2

2.Լրացրու աղյուսակը՝ ընտրելով իոնս միացությունը, հաշվի առնելով, որ ազոտը ցուցաբերում է −3 օքսիդացման աստիճան:

Նյութ բանաձևը Մոլային զանգվածը (գ/մոլ) Նյութի անվանումը Na3N LINO3 NO

3.Քիմիական ռեակցիաներ

Ավարտի՛ր քիմիական ռեակցիաների հավասարումները . 

ՆՇԵԼ ՏԵՍԱԿԸ

KOH + HNO₃ → KNO3+H2O փոխանակման

Ca(OH)₂ + SO₂ → CaSO3+ H₂O փոխանակման

Fe(OH)₃ t° →Fe2O3+ H₂O քայքայման

4.Իրականացրե՛ք հետևյալ փոխարկումները՝ նշելով պայմանները. 

H2O ->H2 ->H2S 

Էլեկտրոլիզ

1)Ինչպե՞ս կփոխվի շրջանի մակերեսը, եթե նրա շառավիղը` ա) մեծացվի 2 անգամ, բ) փոքրացվի 0,5 անգամ, գ) մեծացվի 0,2 անգամ:

Կմեծացվի 4 անգամ, կմեծացվի 4 անգամ, կփոքրանա 25 անգամ

2)Գտե՛ք 36π սմ² մակերես ունեցող շրջանը եզերող շրջանագծի երկարությունը:

6

3)Որքա՞ն է այն սեկտորի մակերեսը, որի շառավիղը 3 սմ է, իսկ աղեղի աստիճանային չափը` ա) 45°, բ) 36°, գ) 120°: 

1,125п, 0.9п, 3п

4)Գտե՛ք 45°- ի աղեղով այն սեկտորի մակերեսը, որի շառավիղը 5√2 սմ է:

25п/4

5)240°- ի աղեղով սեկտորի մակերեսը 270π սմ² է: Գտե՛ք այդ սեկտորի շառավիղը:

V405

6)10π սմ² մակերեսով սեկտորի աղեղի աստիճանային չափը 36° է: Գտե՛ք սեկտորի շառավիղը:

10

7)Հաշվե՛ք 15π դմ երկարությամբ շրջանագծով եզերված շրջանի մակերեսը:

56,25п

8)Գտե՛ք այն զուգահեռագծի պարագիծը, որի կողմերը հավասար են 49π սմ² և 64π սմ² մակերեսներով շրջանների շառավիղներին:

30

9)Գտե՛ք շրջանաձև այն խաղահրապարակի տրամագիծը, որը հավասարամեծ է 17,72 մ կողմով քառակուսաձև խաղադաշտին:

20

Օրգանիզմի սեռը որոշվում է՝
ա) գեներով և քրոմոսոմներով
բ) սննդով
գ) ջերմաստիճանով
դ) ջրով

Մարդու սեռական քրոմոսոմներն են՝
ա) X և Y
բ) A և B
գ) C և D
դ) M և N

Կանանց սեռական քրոմոսոմների կազմը՝
ա) XX
բ) XY
գ) YY
դ) XO

Տղամարդկանց սեռական քրոմոսոմների կազմը՝
ա) XX
բ) XY
գ) YY
դ) XO

Սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշները փոխանցվում են՝
ա) սեռական քրոմոսոմներով
բ) միայն սննդով
գ) միայն միջավայրով
դ) միայն տարիքով

Սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշների օրինակ է՝
ա) դալտոնիզմը
բ) մազերի գույնը
գ) հասակը
դ) մարմնի քաշը

Ժառանգական հիվանդությունները առաջանում են՝
ա) գեների կամ քրոմոսոմների փոփոխության հետևանքով
բ) միայն սննդի պատճառով
գ) միայն եղանակի պատճառով
դ) միայն հոգնածությունից

Ժառանգական հիվանդությունները փոխանցվում են՝
ա) ծնողներից երեխաներին
բ) ընկերներից
գ) ուսուցիչներից
դ) հարևաններից

Սեռի հետ շղթայակցված հիվանդությունները ավելի հաճախ հանդիպում են՝
ա) տղաների մոտ
բ) աղջիկների մոտ
գ) նույն չափով
դ) ոչ մեկի մոտ

Գենետիկան ուսումնասիրում է՝
ա) ժառանգականությունն ու փոփոխականությունը
բ) մարսողությունը
գ) շնչառությունը
դ) շարժումը։

Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմային շառավիղը ազոտի ենթախմբում վերևից ներքև։

Ազոտի ենթախմբում (գլխավոր ենթախմբում), վերևից ներքև շարժվելիս,  ատոմային շառավիղը մեծանում է:

Դա պայմանավորված է էլեկտրոնային շերտերի (մակարդակների) թվի ավելացմամբ.

• N (Ազոտ) — 2 շերտ
• P (Ֆոսֆոր) — 3 շերտ
• As (Արսեն) — 4 շերտ
• Sb (Ծարիր) — 5 շերտ
• Bi (Բիսմութ) — 6 շերտ

Շառավղի մեծացման հետևանքով վալենտային էլեկտրոնների ձգողությունը միջուկի կողմից թուլանում է, ինչն էլ հանգեցնում է ոչ մետաղական հատկությունների թուլացմանը և մետաղական հատկությունների ուժեղացմանը։

Ո՞ր տարրերն են ոչ մետաղներ ազոտի ենթախմբում։

N, P

Ո՞ր տարրերն են կիսամետաղներ ազոտի ենթախմբում։

As, Sb

Ինչպիսի՞ հիդրիդներ են առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը։ Գրիր բանաձևերը:

Ազոտի ենթախմբի տարրերը առաջացնում են  ցնդող ջրածնային միացություններ (հիդրիդներ), որոնց ընդհանուր բանաձևն է RH3𝑅𝐻3։ Այս միացություններում տարրերը ցուցաբերում են -3 օքսիդացման աստիճան։

• NH3𝑁𝐻3 — Ամոնիակ
• PH3𝑃𝐻3 — Ֆոսֆին
• AsH3𝐴𝑠𝐻3 — Արսին
• SbH3𝑆𝑏𝐻3 — Ստիբին
• BiH3𝐵𝑖𝐻3 — Բիսմուտին

Ընտրիր ճիշտ պատասխանը

5. Ազոտի հիդրիդն է՝ 
   ա) H₂O
   բ) NH₃
   գ) CH₄
6. Ո՞րն է ազոտի օքսիդը։
   ա) NO
   բ) CO
   գ) SO₂
7. Ո՞ր տարրն է ազոտի ենթախմբից։
   ա) Cl
   բ) P
   գ) O

Լրացնել բաց թողնվածը

Ազոտի ենթախմբի տարրերը արտաքին շերտում ունեն 5 էլեկտրոն։

Ազոտի քիմիական նշանն է N

Ամոնիակի բանաձևն է NH3