Դալլաքյան Մարիամ👼

Գենետիկան ուսումնասիրում է
ա. կենդանիների վարքը
բ. ժառանգականությունն ու փոփոխականությունը
գ. բույսերի կառուցվածքը
դ. Երկրի կառուցվածքը
Ժառանգականությունը նշանակում է
ա. օրգանիզմի շարժվելու ունակություն
բ. ծնողներից սերունդներին հատկանիշների փոխանցում
գ. սննդի մարսում
դ. շնչառություն
Փոփոխականությունը նշանակում է
ա. օրգանիզմների նմանությունը
բ. օրգանիզմների տարբերությունները
գ. միայն աճը
դ. միայն բազմացումը
Ժառանգական տեղեկատվության հիմնական միավորը կոչվում է
ա. հյուսվածք
բ. գեն
գ. օրգան
դ. բջիջ
Գեները գտնվում են
ա. ցիտոպլազմայում
բ. կորիզում
գ. թաղանթում
դ. վակուոլում
Քրոմոսոմները գտնվում են
ա. բջջաթաղանթում
բ. կորիզում
գ. ցիտոպլազմայում
դ. ռիբոսոմներում
Մարդու մարմնի բջիջներում քրոմոսոմների թիվը
ա. 23 է
բ. 46 է
գ. 44 է
դ. 48 է
Օրգանիզմների տարբերությունները կարող են առաջանալ
ա. միայն ժառանգականության պատճառով
բ. միայն միջավայրի ազդեցությամբ
գ. ժառանգականության և միջավայրի ազդեցությամբ
դ. միայն սննդի պատճառով
Ժառանգական փոփոխականության օրինակ է
ա. մաշկի արևայրուքը
բ. աչքերի գույնը
գ. մկանների զարգացումը մարզումից
դ. վերքի լավացումը
Գենետիկական հատկանիշները փոխանցվում են
ա. շնչառության միջոցով
բ. արյան միջոցով
գ. ծնողներից սերունդներին
դ. սննդի միջոցով

1)Գտե՛ք տրված թվաբանական պրոգրեսիայի տարբերությունը.

ա) 9, 11, 13, 2
բ) 1, 0, -1, -1
գ) 3, 7, 11, 4
դ) 4, 1, -2, -3
ե) 1, 1.5, 2, 0,5
զ) 7.5, 6.2, 4.9, -1,3

2)Տրված է {a_n} թվաբանական պրոգրեսիայի անդամներից ինչ-որ մեկը և d տարբերությունը: Գտե՛ք պրոգրեսիայի առաջին չորս անդամները.

ա)a₁ = 2 d = 5

2, 7, 12, 17
բ)a₁ = 9 d = — 3

6, 3, 0
գ)a₂ = — 2 d = 1.5

-3,5, -2, -0,5, 1
դ)a₃ = — 7 d = — 3.5

-14, -10,5, -7, -3,5

3)Տրված է {a_n} թվաբանական պրոգրեսիան։ Հաշվե՛ք.

ա)S₁₂ — ը, եթե a₁ = 5, a₁₂ = 35

240
բ)S₉ — ը, եթե a₁ = 4, a₉ = 28

144
գ)S₁₇ — ը, եթե a₁ = 4, a₁₇ = 45

416,5
դ)S₅ — ը, եթե a₁ = 2, a₅ = -8

-15

4)Տրված է {a_n} թվաբանական պրոգրեսիան։ Հաշվե՛ք.

ա)S₁₀ — ը, եթե a₁ = 3, d = 4

210
բ)S₈ — ը, եթե a₁ = 7, d = 1

84
գ)S₁₃ — ը, եթե a₁ = 4, d = -1

-26
դ)S₅ — ը, եթե a₁ = -4, d = 2

0

Պատմության ընթացքում շատ մարդիկ ունեցել են լուսավոր և լավ գաղափարներ իրենց ժողովրդի համար։ Նրանք ցանկացել են փոխել հասարակությունը և օգնել մարդկանց ապրել ավելի լավ։ Սակայն այդ գաղափարները միշտ չէ, որ իրականություն են դարձել։Լինում էր, որ մարդիկ չէին կարողանում հաղթահարել դժվարությունները, իսկ երբեմն ժամանակը պատրաստ չի եղել այդ փոփոխություններին։ Գեղարվեստական և պատմական տեքստերը ցույց են տալիս, թե ինչու են նման ծրագրերը ձախողվել։ Դրանց միջոցով կարելի է հասկանալ, որ միայն ցանկությունը բավական չէ՝ գաղափարները իրականացնելու համար։

Գրականության տեքստում ներկայացված է Պետրոս Կամսարյանի կերպարը, որը ցանկանում էր օգնել գյուղացիներին և զարգացնել գյուղը։ Սկզբում նա մեծ ոգևորությամբ խոսում էր իր ծրագրերի մասին և ուզում էր դառնալ օգտակար մարդ։ Նա նույնիսկ պատրաստ էր զոհել իր հարստությունը։ Սակայն գյուղ հասնելուց հետո նա դեմ առավ իրական դժվարություններին։ Գյուղի աղքատությունը, ծանր պայմանները և մարդկանց խնդիրները նրան վախեցնում էին: Նա հասկանում էր, որ իրական կյանքը շատ ավելի դժվար է, քան իր պատկերացումները։ Կամսարյանը վերջում թողնում է իր գաղափարները և վերադառնում է իր նախկին հարմար կյանքին։ Սա ցույց է տալիս, որ նա և նրա գաղափարները իրականում ուժեղ չէին և նա պատրաստ չէր պայքարել։

Այսպիսով՝ գրականության և պատմության տեքստերը ցույց են տալիս, որ լուսավոր գաղափարները իրականացնելը շատ բարդ է։ Անհրաժեշտ է ոչ միայն լավ նպատակ ունենալ, այլ նաև համառություն և ուժ։ Եթե մարդը կամ ժողովուրդը պատրաստ չէ պայքարելու և դժվարություններ հաղթահարելու, գաղափարները մնում են միայն գաղափարներ։ Կարևոր է նաև ժամանակի և պայմանների համապատասխանությունը, որովհետև ոչ միշտ է հասարակությունը պատրաստ փոփոխությունների։ Երբ այդ պայմանները չկան, նույնիսկ ամենալավ ծրագրերը չեն իրականանում։ Այս ամենը ցույց է տալիս, որ գաղափարների իրականացումը պահանջում է ոչ միայն երազանք, այլ նաև իրական գործողություններ և ճիշտ պայմաններ։

1)Եռանկյան կողմերն են՝ 5, 12, 13:

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

30

բ)Գտնել եռանկյանը արտագծած շրջանագծի շառավիղը։

6,5

գ)Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը։

2

2)Հավասարասրուն եռանկյան սրունքը 13 է, իսկ հիմքին տարած բարձրությունը՝ 5։

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

60

բ)Գտնել եռանկյան պարագիծը։

50

գ)Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը։

2.4

3)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքը 48 է, հիմքին իջեցրած բարձրությունը՝ 7։

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

168

բ)Գտնել եռանկյան պարագիծը։

98

գ)Գտնել եռանկյանը արտագծած շրջանագծի շառավիղը։

44.6

4)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքը 14 է, սրունքը՝ 25։

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

168

բ)Գտնել եռանկյան փոքր բարձրությունը։

13.44

գ)Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը։

5.25

5)Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը 100 է, իսկ հիմքը և սրունքը հարաբերում են, ինչպես 24:13։

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

240

բ)Գտնել եռանկյան փոքր կողմը։

26

գ)Գտնել եռանկյան մեծ բարձրությունը։

18.4

Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի,
Մա՞հն է արդյոք, թե նի՞նջը քեզ
Պատել, պայծառ Նաիրի։
     
Վտարանդի, երկրում աղոտ,
Լուսեղ, քեզ եմ երազում,
Եվ հնչում է, որպես աղոթք
Արքայական քո լեզուն։
     
Հնչում է միշտ խոր ու պայծառ,
Եվ խոցում է, և այրում,
Արդյոք բոցե վարդե՞րդ են վառ,
Թե՞ վերքերն իմ հրահրուն։
     
Ահով ահա կանչում եմ քեզ
Ցոլա, ցնորք Նաիրի՛, —
Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի…

1.  Ի՞նչ տրամադրություն է գերիշխում՝ հույս, ցավ, հավատ, վախ, այլ։ 

Իմ կարծիքով գերշնչում է վախ, ցավ և միաժամանակ հույս և հավատ, որովհետև հեղինակը ”կանչում” է Նաիրի երկրին:

2.  Ո՞ր նախադասությունը կարող ես համարել հռետորական հարց։ 

Ինձ թվում է , որ հռետորական նախադասությունն է

Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի…

Իմ կարծիքով հեղինակը կարծես փորձում է ելույթ ունենալ, բայց անպատասխան:

3.  Բանաստեղծն իրեն վերջին պոետն է համարում․ դա հուսահատությո՞ւն է, թե՞ պատասխանատվություն։ 

Իմ կարծիքով նա հուսահատված է այն պատճառով, որ կարծում է, թե վերջին պոետն է, և փորձմ էր ամեն ինչ կարգով անել:

4. Գրի՛ր Նաիրի երկրի պատասխանը պոետին։ 

Նաիրին կասեր, որ նա վերջինը չէ, և դեռ շատ երգիչներ ու պոետներ կգան։ Նա կխնդրեր պոետին չկորցնել հավատը և շարունակել երգել հայրենիքի մասին։

5. Ինչպիսի՞ն է Նաիրին՝ ըստ այս բանաստեղծության։ 

Նաիրին ներկայացվում է որպես գեղեցիկ, պայծառ, բայց նաև վիրավոր ու տառապած հայրենիք, որի լեզուն արքայական է և սուրբ։

ԳԱՐՆԱՆԱՄՈՒՏ

Քնքշաբույր ծաղկանց հրեղեն խաղով
Ժպտում են նորից անտառ ու ձորակ,
Եվ հեղեղները խոսուն-սառնորակ
Ողջունում են ինձ զվարթ ծիծաղով։Զուգել ես նորից դաշտ, անտառ ու լեռ,
Գարո՜ւն, ամեն տեղ նոր կյանք ես վառել
Իմ սրտում էլ ես թևերըդ փռել,
Իմ հոգում էլ ես հրդեհել նոր սեր։Եվ ահա կրկին զվարթ ու ջահել,
Դուրս ելա տխուր մենության բանտից.
Պայծառ աչքերըդ ողջունում են ինձ,
Եվ ես չեմ կարող իմ ճիչը պահել։Բացել ես իմ դեմ ոսկեղեն հեռուն,
Ծաղկել ես սարո՛ւմ, անտառո՛ւմ, արտո՛ւմ,
Ուրիշ երգեր են հնչում իմ սրտում —
Ողջո՛ւյն քեզ, արև, ողջո՛ւյն քեզ, գարուն…

1. Ո՞ր բառերն ու արտահայտություններն են ցույց տալիս գարնան գալուստը։

Քնքշաբույր ծաղկանց հրեղեն խաղով
Ժպտում են նորից անտառ ու ձորակ,

Զուգել ես նորից դաշտ, անտառ ու լեռ,
Գարո՜ւն, ամեն տեղ նոր կյանք ես վառել

Բացել ես իմ դեմ ոսկեղեն հեռուն,
Ծաղկել ես սարո՛ւմ, անտառո՛ւմ, արտո՛ւմ,

2.Ներկայացրո՛ւ բանաստեղծության քնարական հերոսի զգացումները, նաև առանձնացրո՛ւ այդ զգացումները նկարագրող տողերը։

Հերոսի զգացումները ներկայացված են որպես ուրախ և ազատության զգացումներ: Հեսոսը ուրախությունից ուզում էր ճչալ և իր սրտում հնչում էին երգեր:

Իմ սրտում էլ ես թևերըդ փռել,
Իմ հոգում էլ ես հրդեհել նոր սեր։

Եվ ահա կրկին զվարթ ու ջահել,
Դուրս ելա տխուր մենության բանտից.

Եվ ես չեմ կարող իմ ճիչը պահել։

3. Բացատրի՛ր ,,մենության բանտ,, արտահայտությունը։ 

Իմ կարծիքով այս արտահայտությունը նշանակում է մենակության մեջ տառապել։

4. Դո՛ւրս գրիր մակդիրներ։

5. Ինչո՞ւ է գարունը հաճախ ներկայացվում  նոր կյանքի և հույսի խորհրդանիշ։

Իմ կարծիքով գարունը ներկայացվում է որպես նոր կյանքի և հույսի խորհրդանիշ որովհետև այն ունի շատ արևոտ և պոզիտիվ եղանակ, ծաղիկները բացվում են, ամեն ինչ կենդանանում է: Իմ համար լավ եղանակը դա արդեն պոզիտիվ էներգիայի և լավ տրամադրության խորհրդանիշ է:

6.Քո կարծիքով՝ բանաստեղծությունը ավելի շատ բնությա՞ն, թե՞ մարդու ներաշխարհի մասին է։ Հիմնավորի՛ր։

Իմ կարծիքով այն ավելի շատ մարդու ներաշխհարի մասին է, որովհետև գարունը ներկայացվում է որպես հոգու վերածնունդ և նոր զգացումների սկիզբ։

7. Կարո՞ղ է բնությունն ազդել մարդու հոգեվիճակի վրա։ 

Այո, կարող է։ Բնության փոփոխությունները հաճախ փոխում են մարդու տրամադրությունը, օրինակ՝ գարունը ուրախացնում է, ձմեռը՝ տխրեցնում։

8. Բացատրի՛ր ահասկանալի բառերը։ 

Չկան:

9. Բանաստեղծության  վերջին տողը փոխի՛ր՝ ոճը պահելով։ 

Ողջո՛ւյն քեզ, լույս, ողջո՛ւյն քեզ, գարուն

Իմ խաղաղ երեկոն է հիմաԻմ խաղաղ երեկոն է հիմա
Մեղմալույս, և՛ տըխուր, և՛ անուշ.
Քեզ երբեք սիրտըս չի մոռանա,
Իմ մաքո՛ւր, առաջին իմ անուրջ…Տարիներ, տարիներ կըսահեն,
Կըմեռնեն երազները բոլոր —
Քո պա՛տկերը անեղծ կըպահեմ
Օրերում անհաստատ ու մոլոր։Ե՛վ տանջանք, և՛ բեկում, և՛ թախիծ —
Սև օրեր ես դեռ շա՜տ կըտեսնեմ.
Անունըդ թող փարոս լինի ինձ
Սուտ կյանքի և դառը մահու դեմ…

1. Բացատրի՛ր բառերը՝ մեղմալույս, անուրջ, անեղծ, փարոս։

Մեղմ լույս, երազ, չվնասված, լուսաշտարակ:

2. Ի՞նչ հոգեվիճակ է արտահայտում ,,իմ խաղաղ երեկոն է,, արտահայտությունը։

Խաղաղ, մի փոքր տխուր, հիշողություններով լի հոգեվիճակ։

3. Ըստ քեզ ՝ ո՞ւմ է դիմում հեղինակը։

Հավանաբար սիրելի մարդուն կամ իր առաջին սիրուն։

4. Մեկնաբանի՛ր այս քառատողը՝

 Ե՛վ տանջանք, և՛ բեկում, և՛ թախիծ —
Սև օրեր ես դեռ շա՜տ կըտեսնեմ.
Անունըդ թող փարոս լինի ինձ
Սուտ կյանքի և դառը մահու դեմ…

Բանաստեղծը հասկանում է, որ կյանքում դժվարություններ ու ցավեր կլինեն։ Սակայն սիրելի մարդու հիշատակը նրան ուժ է տալիս ու օգնում հաղթահարել դժվարությունները։

5. 4-5 նախադասությամբ ներկայացրո՛ւ բանաստեղծության բովանդակությունը, ասելիքը։ 

Բանաստեղծությունը սիրո և հիշողությունների մասին է։ Հեղինակը հիշում է իր առաջին մաքուր զգացմունքը և խոստանում երբեք չմոռանալ։ Նա գիտի, որ կյանքում շատ դժվարություններ կլինեն, բայց այդ հիշողությունը նրան ուժ կտա։ Սիրելիի անունը նրա համար լույս ու հույս է կյանքի ճանապարհին։

Ընթերցել ՏխրությունՍահուն քայլերով, աննշմար, որպես քնքուշ մութի թև,
Մի ըստվեր անցավ ծաղիկ ու կանաչ մեղմիվ շոյելով.
Իրիկնաժամին թփերն օրորող հովի պես թեթև
Մի ուրու անցավ, մի գունատ աղջիկ ճերմակ շորերով…
Արձակ դաշտերի ամայության մեջ նա մեղմ շշնջաց,
Կարծես թե սիրո քնքուշ խոսք ասաց նիրհող դաշտերին.—
Ծաղիկների մեջ այդ անուրջ կույսի շշուկը մնաց
Եվ ծաղիկները այդ սուրբ շշուկով իմ սիրտը լցրին…