Posted in Հայոց լեզու 9, Դասեր

Գործնական քորականություն

1. Լրացնել բաց թողնված տառերը։ 

Երդիկ, երդվյալ, անդադար, որդատունկ /դ-թ/, ատաղձագործ, անցկություն, խուրձ, մրցույթ /ձ-ց/ , խոչընդոտ, լուսնկա, հուժկու, դժխուհի։ 

2. Ճշտի’ր հատուկ անունների գրությունը։ 

Ցլիկ Ամրամ, Բյուզանդական կայսրություն, Դավթակ Քերթող, Հակոբ Մեղապարտ, Արտեմիսի տաճար, Լյուքսենբուրգի Մեծ Դքսություն, Վազգեն կաթողիկոս, Գարեգին Նժդեհ։ 

3. Յուրաքանչյուր բառի դիմաց գրի՛ր տառերի և հնչյունների քանակը։ 

Մկան, գեղեցկություն, սաղավարտ, անարև, վերջնագիր, խմբվել։

Տառ-4, հնչյուն-5

Տառ-11, հնչյուն-11

Տառ-8, հնչյուն-8

Տառ-5, հնչյուն-6

Տառ-9, հնչյուն-9

Տառ-6, հնչյուն-7

4. Վերականգնե՛ք արմատները և նշե՛ք տեղի ունեցած հնչյունափոխությունը։ 

Պատմագետ, հանրամատչելի, ճտքակոշիկ, խորհրդատվություն, ծաղկեփունջ, տեսչական, առվեզր։

Ու-ն սղվել է, ու-ն սղվել է, ի-ը, ու-ն սղվել է, ի-ն սղվել է, ու-ն սղվել է, ու-վ:

5. Ճշտի՛ր տրված թվականների գրությունը։

Հազար մեկ, երրորդ, չորրորդ, առաջին, ութսուն, վեցերորդ, քսանինը, մեկ երկրորդ։ 

6. Տրված նախադասություններում ընդգծի՛ր փոխաբերությունները։ 

Ձմռան շունչն ամենուր էր, և օդում թևածում էր սառնություն։ 

Ծառը տնքում էր հասած մրգերի ծանրությունից։ 

7. Տրված են դերանուններ, յուրաքանչյուրի դիմաց գրի՛ր, թե որ տեսակին են պատկանում։ 

Ես, իրար, ամենայն, ողջ, այստեղ, սա,բոլորը, ոչ ոք, ինչքան, համայն, որևէ ։ 

Անձնական, փոխադարձ, որոշյալ, որոշյալ, ցուցական, ցուցական, որոշյալ, ժխտական, հարցական, որոշյալ, անորոշ:

8. Տրված բառերը բառակազմորեն վերլուծի՛ր, ո՞ր արմատները կարող են գործածվել առանձին։ 

Գրատախտակ, մտամոլոր, անընդունակ, հազարավոր, երգչախումբ, մարդամոտ։ 

Գիր ա տախտակ

Միտ ա մոլոր

Ան ընդունել ակ

Հազար ա վոր

Երգիչ խումբ

Մարդ ա մոտ

9. Տրված են նախադասություններ, յուրաքանչյուրի դիմաց գրի կազմությունը /պարզ, բարդ համադասական, բարդ ստորադասական/։ 

Ավարտելով աշխատանքը՝ Արմանը օգնականներին խնդրեց իրեն մենակ թողնել։Պարզ

Ընդարձակ սրահի կորնթարդ կամարների տակ հանկարծ շողարձակեցին Զևսի աչքերը, և մարմարյա հատակն ու պատերը երերացին ցնցումից։Բարդ համադասական

Սրահում փռված էին մի քանի նախագծեր, որ նա արել էր մի քանի օր առաջ։Բարդ ստորադասական

Մենք երախտապարտ ենք բժշկին, որովհետև նրա ջանքերը փրկեցին աղջկան։ Բարդ ստորադասական

10. Ո՞րն է տրված նախադասության քերականական և տրամաբանական ճիշտ շարունակությունը։ 

Կռվում էր ամենքի հետ, բոլորին ծույլ էր անվանում,․․․․

ա․ և իր մասին մեծ կարծիք ուներ։

բ․ բայց ինքն ամբողջ կյանքում բացարձակապես ոչինչ չէր կատարել։ 

գ․ համոզված էր, որ աշխարհում միայն ծույլեր կան։

դ․ ցույց տալով չարվածը։ 

11. Նախադասությունից դո՛ւրս գրիր մակդիրները։ 

Պարսից շահը իր գոռոզ ոտքի տակ խոնարհում էր Հռոմը։ 

Իշխանը իր ոխերիմ աչքերով նայում էր դեպի սևազգեստ գերիները։ 

12. Կետադրի՛ր նախադասությունները։ 

Ու թվացել է` ձյունն է մեղավոր, որ մորմոքդ ծանրացել է, փակվել են դեպի անուրջներ տանող ճանապարհները։

Ճարտարապետի մտքի թռիչքը աշխարհականներին ապշեցնում էր իր ճշգրտությամբ, տաճարի արտաքինը` իր շքեղությամբ։ 

Ինչու՞ է կյանքը հաճախ այնպիսի չար խաղեր խաղում, որ մտածելիս մարդու սրտի մեջ արյունն է պաղում։ 

13. Նախադասությունները դասավորի՛ր տրամաբանական ճիշտ հաջորդականությամբ։ 

1. Դժբախտաբար ,,մարաթոնը,, ուժասպառ արեց նրան։

2. Մի հույն զինվոր Մարաթոնից վազելով գնաց Աթենք՝ բարի լուրը քաղաքացիներին հայտնելու։

3. Ք․ ա․ 490 թվին հույները հաղթեցին Մարաթոնում տեղի ունեցած ճակատամարտում, որն Աթենքից մոտ 42 կմ հեռու էր գտնվում։

4. Խեղճ մարդը հաղթանակի լուրը հայտնելուց հետո գետնին տապալվեց ու մեռավ։ 

3241

14. Գտի՛ր նախադասության մեջ թույլ տված բառակազմության սխալը։ 

Իմ հաջողությունների համար ես պարտավոր-պարտական եմ իմ ծնողներին։ 

15. Գտի՛ր նախադասության մեջ թույլ տված քերականական սխալը։ 

Երիտասարդը երկար ու հիացած նայում էր Սարյանի նկարների վրա-նկարներին։ 

16. Տրված բառերը տեղադրի՛ր բաց թողնված տեղերում՝ ենթարկելով համապատասխան փոփոխությունների։ 

Անծանոթ մարդկանց ներս գալը տղային անչափ զարմմացրեց ․ չիմացավ՝ արդյոք սունկը թողնի կրակի վրա և վազի մոր հետևից թե սունկն էլ հետը տանի։ 

թողնել, տղա, հետև, զարմանալ

Posted in Գրականություն 9, Դասեր

Սասնա ծռեր

  1. Ի՞նչ նշանակություն ունի ջուրը էսպոսում։ Ի՞նչ գիտես ջրի պաշտամունքի մասին։ 

    • Ջուրը կյանքի ու զորության սկիզբն է։ Էպոսը սկսվում է ջրից: Այն մաքրում է, բուժում և ուժ տալիս հերոսներին։
  2. Ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշներ և դեր ունեն կին հերոսները էպոսի տարբեր ճյուղերում։

    • Բոլոր ճյուղերում կանայք իմաստուն են, հպարտ և տոհմի պահապանը։ Նրանք ոչ միայն գեղեցիկ են, այլև հերոսների հավասարազոր խորհրդատուն ու թիկունքը։
  3. Ինչո՞ւ է Դավիթը  ժողովրդի կողմից ամենասիրված կերպարը համարվում։ 

    • Նրան սիրում են, որովհետև նա 
      միամիտ է, բարի ու շատ ուժեղ։ Նա չի ստում, չի խորամանկում և միշտ պաշտպանում է խեղճերին։
  4. Մեկնաբանի՛ր Մհերի՝ Ագառավաքարում փակվելը։ Ինչո՞ւ է հայ ժողովուրդը էպոսին այս ավարտը տվել։ Գրի՛ր քո կարծիքը վերջաբանի վերաբերյալ։  
    • Փոքր Մհերի Ագռավաքարում փակվելը նշանակում է, որ նրա ժամանակը դեռ չէր եկել։ Նա ուժեղ և արդար հերոս էր, բայց աշխարհը այլևս չէր համապատասխանում այդ արժեքներին, ու նա չէր կարող ապրել մարդկանց մեջ։ Այդ պատճառով Մհերը չի մահանում, այլ փակվում է քարի մեջ՝ սպասելով այն օրին, երբ աշխարհը նորից արդար կդառնա։ Հայ ժողովուրդը էպոսը այսպես է ավարտել, որպեսզի ցույց տա, որ հերոսական ուժը չի կորչում, այլ պահվում է ապագայի համար։ Այս ավարտը հույսի խորհրդանիշ է: Երբ ժողովուրդը դժվարության մեջ լինի, հերոսը կարող է վերադառնալ։
Posted in Գրականություն 9, Դասեր

Թմկաբերդի առումը և Նադիր շահ: Ժամանակ և տարածություն

Ժամանակն ու տարածությունը կարևոր դեր ունեն մարդու կյանքում, քանի որ դրանք օգնում են հասկանալ ոչ միայն տեղի ունեցած դեպքերը, այլ նաև դրանց իմաստը։ Հովհաննես Թումանյանի «Թմկաբերդի առումը» ստեղծագործության հատվածը և Նադիր շահի գործունեության մասին նյութը ներկայացնում են տարբեր իրավիճակներ, սակայն երկուսն էլ խոսում են իշխանության, հավատարմության և մարդու կատարած ընտրությունների մասին։

«Թմկաբերդի առումը»-ում բերդի անկումը տեղի է ունենում դավաճանության հետևանքով։ Ամրոցը, որը պետք է պաշտպաներ իր բնակիչներին, կործանվում է ներսից։ Հաղթանակից հետո Շահը հասկանում է, որ աշխարհում ոչինչ հավերժ չէ․ ոչ փառքը, ոչ ուժը, ոչ էլ մարդկանց վստահությունը։ Այս հատվածում բերդը դառնում է պատվի և հավատարմության խորհրդանիշ, իսկ նրա անկումը ցույց է տալիս, թե ինչ ծանր հետևանքներ կարող է ունենալ մեկ սխալ ընտրությունը։ Թաթուլը ներկայացվում է որպես ազնիվ և քաջ մարդ, և նրա կերպարը ավելի է ընդգծում մատնության անարդարությունը։Նադիր շահի գործունեության մասին նյութում երևում է այլ իրավիճակ։ Նա կարողացավ հաղթել թշնամիներին և Արցախում ստեղծել այնպիսի կառավարման ձև, որի շնորհիվ մելիքները պահպանեցին իրենց իրավունքներն ու ինքնուրույնությունը։ Արցախը դարձավ կազմակերպված կառավարման կենտրոն, որտեղ որոշ ժամանակ պահպանվեց կայունություն և կարգ։ Սակայն նրա մահից հետո այդ համակարգը թուլացավ, ինչը ցույց է տալիս, որ նույնիսկ ուժեղ իշխանությունը միշտ չէ, որ երկար է պահպանվում։Այս երկու օրինակները ցույց են տալիս, որ ժամանակը փոխում է ամեն ինչ, իսկ տարածքը դառնում է այն վայրը, որտեղ բացահայտվում են մարդկանց իրական արժեքները։ Մի դեպքում դավաճանությունը բերում է կործանման, մյուս դեպքում խելամիտ կառավարումը ստեղծում է կայունություն։ Սակայն երկուսն էլ ապացուցում են, որ ամեն ինչ կախված է մարդու վարքից և պատասխանատվությունից։

Այսպիսով`ներկայացված դեպքերը փոխանցում են ընդհանուր մի գաղափար․ ժամանակները փոխվում են, բայց հավատարմությունը, ազնվությունն ու ճիշտ ընտրություն կատարելու անհրաժեշտությունը միշտ նույնն են մնում։ Այդ պատճառով դրանք կարևոր են ոչ միայն իրենց ժամանակաշրջանի, այլ նաև մեր օրերի համար։

Posted in Գրականություն 9, Դասեր

Սասունցի Դավիթ

Ընթերցել  Թումանյանի ,,Սասունցի Դավիթ,, պոեմը։ 

Համացանիցի գտնել տեղեկություններ, մշակել և պատասխանել հարցերին։ 

1.Ի՞նչ է էպոսը։

Էպոսը ժողովրդական մեծ պատմություն է, որտեղ պատմվում է հերոսների, նրանց ուժի և հայրենիքը պաշտպանելու մասին։ Այն ստեղծում է ժողովուրդը շատ տարիների ընթացքում։

2. Քանի՞ ճյուղից է բաղկացած ,,Սասնա ծռեր,, էպոսը ։ 

Էպոսը կազմված է 4 մասից, որոնց անվանում ենք «ճյուղեր»։

3. Ներկայացրո՛ւ յուրաքանչյուր ճյուղի գլխավոր հերոսին, նրա կատարած սխրագործությունները։

  • 1-ին ճյուղ (Սանասար և Բաղդասար) – Երկու եղբայրներ են, որոնք ջրից ուժ են ստանում, կառուցում են Սասուն քաղաքը և հիմնում իրենց տունը։
  • 2-րդ ճյուղ (Մեծ Մհեր) – Նա շատ ուժեղ էր։ Իր ձեռքերով առյուծին երկու կես է արել, դրա համար նրան ասել են Առյուծաձև Մհեր։
  • 3-րդ ճյուղ (Սասունցի Դավիթ) – Ամենասիրված հերոսն է։ Նա կռվել է Մսրա Մելիքի դեմ և հաղթել թշնամուն՝ ազատելով հայերին հարկերից ու գերությունից։
  • 4-րդ ճյուղ (Փոքր Մհեր) – Դավթի որդին է։ Նա անմահ է, բայց քանի որ աշխարհում չարությունը շատ էր, նա փակվել է Ագռավաքար ժայռի մեջ և սպասում է արդարության գալուն։

4. Ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշներ ունեն էպոսի գլխավոր հերոսները։ 

Բոլոր հերոսները՝ունեն հսկայական ուժ, շատ անվախ են, շատտ են սիրում իրենց հայրենիքը և պայքարում են արդարության համար։

    5. Ո՞վ է քո սիրելի հերոսը, ինչո՞ւ։ 

    Իմ սիրելի հերոսը Սասունցի Դավիթն է։ Նա շատ բարի է, չի սիրում թաքուն հարձակվել և միշտ զգուշացնում է թշնամուն կռվից առաջ։ Նա իսկական հերոսի օրինակ է։

    Posted in Հայոց լեզու 9, Անհատական նախագիծ, Դասեր

    Ժամանակակից աշխարհը և մարդը

    Այսօր աշխարհը փոխվում է ավելի արագ, քան երբևէ։ Տեխնոլոգիաները զարգանում են, մարդիկ շփվում են տարբեր երկրներից, իսկ տեղեկատվությունը հասանելի է ընդամենը մի քանի վայրկյանում։ Այս ամենը մեծ հնարավորություններ է ստեղծում սովորելու, ստեղծագործելու և աշխարհը ճանաչելու համար։ Սակայն արագ զարգացումը նաև նոր խնդիրներ է առաջացնում։

    Մարդիկ հաճախ այնքան են զբաղված էկրանների աշխարհում, որ մոռանում են իրական շփման արժեքը։ Ընկերների հետ կենդանի զրույցը, բնության մեջ անցկացրած ժամանակը կամ ընտանիքի հետ միասին անցկացված երեկոները երբեմն փոխարինվում են վիրտուալ հաղորդակցությամբ։ Թեև տեխնոլոգիաները հեշտացնում են կյանքը, կարևոր է պահպանել հավասարակշռությունը, որպեսզի մարդը չկորցնի մարդկային ջերմությունն ու զգացմունքային կապերը։

    Ժամանակակից աշխարհում հաջողակ լինելու համար միայն գիտելիքը բավարար չէ․ անհրաժեշտ է նաև մտածելու կարողություն, ստեղծագործ մոտեցում և պատասխանատվություն սեփական գործողությունների նկատմամբ։ Ապագան պատկանում է այն մարդկանց, ովքեր կարողանում են օգտագործել նոր հնարավորությունները՝ միաժամանակ պահպանելով մարդկային արժեքները։ Միայն այդ դեպքում զարգացումը կդառնա ոչ թե վտանգ, այլ առաջընթացի ճանապարհ։

    Posted in Հայոց լեզու 9

    Գործնական քերականություն

    Կետադրի՛ր նախադասությունները։

    Հեռվում` կապույտ լռության մեջ, սուզվել էին բարձր լեռները` արծաթազօծ ձյունապսակներով։

    Բուրումնավետ օդում, անուրջների պես հմայելով,  թռչկոտում էին դրախտային հավքերը, և նրանց երգի դայլայլները հմայում էին ունկնդրին։


    Այդ օրը` արևածագին, Զևսը հավաքեց  աստվածներին ու ահասարսուռ ձայնով բարբառեց.

    -Լա՛վ լսեցեք, ո՛վ արդարամիտ աստվածներ։

    Եթե երբևէ մեկը թափանցել է այդ աշխարհը՝ հետաքրքիր, անսպառելի, ունկնդրել նրա ձայները նրբին, դիտել բյուր ծառերը հազարաբույր, ապա կհամոզվի, որ դա մի ուրույն աշխարհ է։

    Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը՝ ամենաէական, քրիստոնեություն, ելևէջ, ինչևէ, հնէաբան, պատնեշ, չէինք, առէջաթել, եղերերգ, ափեափ, լուսնէջք, լայնէկրան, դողէրոցք,  Հրազդանհէկ, չէի, անէ։

    Ընտրելով մեկական արմատ՝ կազմել բարդ բառեր։

    Տուն    ձև

    Սուրբ   մորթ

    Մեջ  տեսնել

    Ձու    ցուցակ

    Չու     պատկեր

    Թուխ   դեպք

    Ուղիղ    ճեմ

    Դափնի  սեր

    Այգի   օծել

    Սեգ   ձիգ

    Որդի   գործ

    Ոսկի   վարդ

    սրբապատկեր, թուխամորթ, ձվաձև, այգեգործ, ուղղաձիգ, տնտես, սիգաճեմ, դափնեվարդ, ոսկեզօծ, միջադեպ, չվացուցակ, որդեսեր

    Ընտրելով մեկական նախածանց և արմատ՝ կազմել 6 նախածանցավոր բառ։

    Նախ    ուժասպառ

    Ներ  հնչերանգ

    Թեր   օտարալեզու

    Համ   գործադրել

    Ենթ    ուսումնատենչ

    Հակ   սպայակազմ

    ենթակազմ, համահունչ, թերուս, նախալեզու, հակադրել, ներուժ

    Լրացրե՛ք նախադասությունները։

    Գահ բարձրանալով՝ նորընծա արքան իր մի քանի հարյուրյակ  կտրիճներով մաքրեց երկիրը սև թուխպից և պղտոր հեղեղից։

    Թուխպ, հեղեղ,  կտրիճ, բարձրանալ

    Թշնամուն վանելով իր երկրի հարավային սահման՝ նա հասավ ընդհուպ մինչև  Նինվե, ապա ազատեց հյուսիսը՝ Ջավախքից մինչև Աղվանք։

    Հասնել, վանել, Ջավախք, սահման

    Անչափ սիրելով նրան՝ ժողովուրդը նրա անունով կոչեց Ծաղկունյաց լեռան հարավային եզրին գտնվող գագաթը։

    Լեռ, անուն, սիրել, գտնվել

    Posted in Ռուսերեն 9, Դասեր

    На даче

    Павел Иванович Выходцев получил письмо ….
    а) от старого друга
    б) от своей жены, уехавшей в гости к маме
    в) от незнакомой женщ ины с признанием в любви и приглашением на свидание

    1. Когда Павел И ванович получил письмо, он ….
      а) обрадовался и сразу же решил пойти на свидание
      б) долго размышлял и наконец решился встретиться с автором письма
      в) сразу забыл о письм
      е
    2. Выходцев пришёл к выводу, что автором письма была ….
      а) какая-нибудь вдова из дачного посёлка
      б )е г о жена
      в) молодая сим патичная блондинка, которую он однажды
      встретил на прогулке
    3. Павел И ванович поду мая, что ….
      а) он ещё хорош собой, поэтому его можно полюбить
      б) в него нельзя не влюбиться
      в) влюбиться можно только в молодого человека
    4. Когда Павел Иванович реш ил пойти на свидание, он —

    а) оделся кое-как
    б) долго думал, как одеться
    в) стал красиво одеваться

    1. Уходя из дома, Павел Иванович сказал жене, что ….
      а) у него болит голова, поэтому он хочет прогуляться
      б) он идёт встретиться с её братом
      в) он хочет поспать на свежем воздухе в беседке
    2. По дороге на свидание Павел Иванович ….
      а) сильно волновался