Posted in Հայոց լեզու 9, Դասեր

Գործնական քորականություն

1. Լրացնել բաց թողնված տառերը։ 

Երդիկ, երդվյալ, անդադար, որդատունկ /դ-թ/, ատաղձագործ, անցկություն, խուրձ, մրցույթ /ձ-ց/ , խոչընդոտ, լուսնկա, հուժկու, դժխուհի։ 

2. Ճշտի’ր հատուկ անունների գրությունը։ 

Ցլիկ Ամրամ, Բյուզանդական կայսրություն, Դավթակ Քերթող, Հակոբ Մեղապարտ, Արտեմիսի տաճար, Լյուքսենբուրգի Մեծ Դքսություն, Վազգեն կաթողիկոս, Գարեգին Նժդեհ։ 

3. Յուրաքանչյուր բառի դիմաց գրի՛ր տառերի և հնչյունների քանակը։ 

Մկան, գեղեցկություն, սաղավարտ, անարև, վերջնագիր, խմբվել։

Տառ-4, հնչյուն-5

Տառ-11, հնչյուն-11

Տառ-8, հնչյուն-8

Տառ-5, հնչյուն-6

Տառ-9, հնչյուն-9

Տառ-6, հնչյուն-7

4. Վերականգնե՛ք արմատները և նշե՛ք տեղի ունեցած հնչյունափոխությունը։ 

Պատմագետ, հանրամատչելի, ճտքակոշիկ, խորհրդատվություն, ծաղկեփունջ, տեսչական, առվեզր։

Ու-ն սղվել է, ու-ն սղվել է, ի-ը, ու-ն սղվել է, ի-ն սղվել է, ու-ն սղվել է, ու-վ:

5. Ճշտի՛ր տրված թվականների գրությունը։

Հազար մեկ, երրորդ, չորրորդ, առաջին, ութսուն, վեցերորդ, քսանինը, մեկ երկրորդ։ 

6. Տրված նախադասություններում ընդգծի՛ր փոխաբերությունները։ 

Ձմռան շունչն ամենուր էր, և օդում թևածում էր սառնություն։ 

Ծառը տնքում էր հասած մրգերի ծանրությունից։ 

7. Տրված են դերանուններ, յուրաքանչյուրի դիմաց գրի՛ր, թե որ տեսակին են պատկանում։ 

Ես, իրար, ամենայն, ողջ, այստեղ, սա,բոլորը, ոչ ոք, ինչքան, համայն, որևէ ։ 

Անձնական, փոխադարձ, որոշյալ, որոշյալ, ցուցական, ցուցական, որոշյալ, ժխտական, հարցական, որոշյալ, անորոշ:

8. Տրված բառերը բառակազմորեն վերլուծի՛ր, ո՞ր արմատները կարող են գործածվել առանձին։ 

Գրատախտակ, մտամոլոր, անընդունակ, հազարավոր, երգչախումբ, մարդամոտ։ 

Գիր ա տախտակ

Միտ ա մոլոր

Ան ընդունել ակ

Հազար ա վոր

Երգիչ խումբ

Մարդ ա մոտ

9. Տրված են նախադասություններ, յուրաքանչյուրի դիմաց գրի կազմությունը /պարզ, բարդ համադասական, բարդ ստորադասական/։ 

Ավարտելով աշխատանքը՝ Արմանը օգնականներին խնդրեց իրեն մենակ թողնել։Պարզ

Ընդարձակ սրահի կորնթարդ կամարների տակ հանկարծ շողարձակեցին Զևսի աչքերը, և մարմարյա հատակն ու պատերը երերացին ցնցումից։Բարդ համադասական

Սրահում փռված էին մի քանի նախագծեր, որ նա արել էր մի քանի օր առաջ։Բարդ ստորադասական

Մենք երախտապարտ ենք բժշկին, որովհետև նրա ջանքերը փրկեցին աղջկան։ Բարդ ստորադասական

10. Ո՞րն է տրված նախադասության քերականական և տրամաբանական ճիշտ շարունակությունը։ 

Կռվում էր ամենքի հետ, բոլորին ծույլ էր անվանում,․․․․

ա․ և իր մասին մեծ կարծիք ուներ։

բ․ բայց ինքն ամբողջ կյանքում բացարձակապես ոչինչ չէր կատարել։ 

գ․ համոզված էր, որ աշխարհում միայն ծույլեր կան։

դ․ ցույց տալով չարվածը։ 

11. Նախադասությունից դո՛ւրս գրիր մակդիրները։ 

Պարսից շահը իր գոռոզ ոտքի տակ խոնարհում էր Հռոմը։ 

Իշխանը իր ոխերիմ աչքերով նայում էր դեպի սևազգեստ գերիները։ 

12. Կետադրի՛ր նախադասությունները։ 

Ու թվացել է` ձյունն է մեղավոր, որ մորմոքդ ծանրացել է, փակվել են դեպի անուրջներ տանող ճանապարհները։

Ճարտարապետի մտքի թռիչքը աշխարհականներին ապշեցնում էր իր ճշգրտությամբ, տաճարի արտաքինը` իր շքեղությամբ։ 

Ինչու՞ է կյանքը հաճախ այնպիսի չար խաղեր խաղում, որ մտածելիս մարդու սրտի մեջ արյունն է պաղում։ 

13. Նախադասությունները դասավորի՛ր տրամաբանական ճիշտ հաջորդականությամբ։ 

1. Դժբախտաբար ,,մարաթոնը,, ուժասպառ արեց նրան։

2. Մի հույն զինվոր Մարաթոնից վազելով գնաց Աթենք՝ բարի լուրը քաղաքացիներին հայտնելու։

3. Ք․ ա․ 490 թվին հույները հաղթեցին Մարաթոնում տեղի ունեցած ճակատամարտում, որն Աթենքից մոտ 42 կմ հեռու էր գտնվում։

4. Խեղճ մարդը հաղթանակի լուրը հայտնելուց հետո գետնին տապալվեց ու մեռավ։ 

3241

14. Գտի՛ր նախադասության մեջ թույլ տված բառակազմության սխալը։ 

Իմ հաջողությունների համար ես պարտավոր-պարտական եմ իմ ծնողներին։ 

15. Գտի՛ր նախադասության մեջ թույլ տված քերականական սխալը։ 

Երիտասարդը երկար ու հիացած նայում էր Սարյանի նկարների վրա-նկարներին։ 

16. Տրված բառերը տեղադրի՛ր բաց թողնված տեղերում՝ ենթարկելով համապատասխան փոփոխությունների։ 

Անծանոթ մարդկանց ներս գալը տղային անչափ զարմմացրեց ․ չիմացավ՝ արդյոք սունկը թողնի կրակի վրա և վազի մոր հետևից թե սունկն էլ հետը տանի։ 

թողնել, տղա, հետև, զարմանալ

Posted in Հայոց լեզու 9, Անհատական նախագիծ, Դասեր

Ժամանակակից աշխարհը և մարդը

Այսօր աշխարհը փոխվում է ավելի արագ, քան երբևէ։ Տեխնոլոգիաները զարգանում են, մարդիկ շփվում են տարբեր երկրներից, իսկ տեղեկատվությունը հասանելի է ընդամենը մի քանի վայրկյանում։ Այս ամենը մեծ հնարավորություններ է ստեղծում սովորելու, ստեղծագործելու և աշխարհը ճանաչելու համար։ Սակայն արագ զարգացումը նաև նոր խնդիրներ է առաջացնում։

Մարդիկ հաճախ այնքան են զբաղված էկրանների աշխարհում, որ մոռանում են իրական շփման արժեքը։ Ընկերների հետ կենդանի զրույցը, բնության մեջ անցկացրած ժամանակը կամ ընտանիքի հետ միասին անցկացված երեկոները երբեմն փոխարինվում են վիրտուալ հաղորդակցությամբ։ Թեև տեխնոլոգիաները հեշտացնում են կյանքը, կարևոր է պահպանել հավասարակշռությունը, որպեսզի մարդը չկորցնի մարդկային ջերմությունն ու զգացմունքային կապերը։

Ժամանակակից աշխարհում հաջողակ լինելու համար միայն գիտելիքը բավարար չէ․ անհրաժեշտ է նաև մտածելու կարողություն, ստեղծագործ մոտեցում և պատասխանատվություն սեփական գործողությունների նկատմամբ։ Ապագան պատկանում է այն մարդկանց, ովքեր կարողանում են օգտագործել նոր հնարավորությունները՝ միաժամանակ պահպանելով մարդկային արժեքները։ Միայն այդ դեպքում զարգացումը կդառնա ոչ թե վտանգ, այլ առաջընթացի ճանապարհ։

Posted in Հայոց լեզու 9

Գործնական քերականություն

Կետադրի՛ր նախադասությունները։

Հեռվում` կապույտ լռության մեջ, սուզվել էին բարձր լեռները` արծաթազօծ ձյունապսակներով։

Բուրումնավետ օդում, անուրջների պես հմայելով,  թռչկոտում էին դրախտային հավքերը, և նրանց երգի դայլայլները հմայում էին ունկնդրին։


Այդ օրը` արևածագին, Զևսը հավաքեց  աստվածներին ու ահասարսուռ ձայնով բարբառեց.

-Լա՛վ լսեցեք, ո՛վ արդարամիտ աստվածներ։

Եթե երբևէ մեկը թափանցել է այդ աշխարհը՝ հետաքրքիր, անսպառելի, ունկնդրել նրա ձայները նրբին, դիտել բյուր ծառերը հազարաբույր, ապա կհամոզվի, որ դա մի ուրույն աշխարհ է։

Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը՝ ամենաէական, քրիստոնեություն, ելևէջ, ինչևէ, հնէաբան, պատնեշ, չէինք, առէջաթել, եղերերգ, ափեափ, լուսնէջք, լայնէկրան, դողէրոցք,  Հրազդանհէկ, չէի, անէ։

Ընտրելով մեկական արմատ՝ կազմել բարդ բառեր։

Տուն    ձև

Սուրբ   մորթ

Մեջ  տեսնել

Ձու    ցուցակ

Չու     պատկեր

Թուխ   դեպք

Ուղիղ    ճեմ

Դափնի  սեր

Այգի   օծել

Սեգ   ձիգ

Որդի   գործ

Ոսկի   վարդ

սրբապատկեր, թուխամորթ, ձվաձև, այգեգործ, ուղղաձիգ, տնտես, սիգաճեմ, դափնեվարդ, ոսկեզօծ, միջադեպ, չվացուցակ, որդեսեր

Ընտրելով մեկական նախածանց և արմատ՝ կազմել 6 նախածանցավոր բառ։

Նախ    ուժասպառ

Ներ  հնչերանգ

Թեր   օտարալեզու

Համ   գործադրել

Ենթ    ուսումնատենչ

Հակ   սպայակազմ

ենթակազմ, համահունչ, թերուս, նախալեզու, հակադրել, ներուժ

Լրացրե՛ք նախադասությունները։

Գահ բարձրանալով՝ նորընծա արքան իր մի քանի հարյուրյակ  կտրիճներով մաքրեց երկիրը սև թուխպից և պղտոր հեղեղից։

Թուխպ, հեղեղ,  կտրիճ, բարձրանալ

Թշնամուն վանելով իր երկրի հարավային սահման՝ նա հասավ ընդհուպ մինչև  Նինվե, ապա ազատեց հյուսիսը՝ Ջավախքից մինչև Աղվանք։

Հասնել, վանել, Ջավախք, սահման

Անչափ սիրելով նրան՝ ժողովուրդը նրա անունով կոչեց Ծաղկունյաց լեռան հարավային եզրին գտնվող գագաթը։

Լեռ, անուն, սիրել, գտնվել

Posted in Հայոց լեզու 9, Անհատական նախագիծ, Դասեր

Երազանք և իրականություն

Երեխաների աշխարհում երազանքները սահմաններ չունեն։ Նրանք հեշտությամբ պատկերացնում են իրենց որպես գիտնականներ, ճանապարհորդներ կամ արվեստագետներ։ Սակայն մեծանալուն զուգընթաց շատ մարդիկ սկսում են հրաժարվել իրենց երազանքներից՝ մտածելով, թե դրանք չափազանց դժվար կամ անհասանելի են։ Իրականում երազանքները չեն անհետանում, պարզապես մարդիկ դադարում են հավատալ դրանց։

Երազանքը մարդու ներքին շարժիչ ուժն է։ Այն ստիպում է սովորել, աշխատել և հաղթահարել դժվարությունները։ Երբ մարդը նպատակ ունի, նույնիսկ հոգնածությունը այլ կերպ է զգացվում, որովհետև նա հասկանում է՝ իր ջանքերը իմաստ ունեն։ Ճանապարհը միշտ էլ հեշտ չէ․ լինում են հիասթափություններ, ձախողումներ և կասկածներ։ Սակայն հենց այդ փորձություններն են ստուգում մարդու հավատը սեփական ուժերի նկատմամբ։

Հաճախ մարդիկ մտածում են, թե հաջողությունը գալիս է միանգամից, բայց իրականում այն երկար ճանապարհի արդյունք է։ Ամեն փոքր քայլ, ամեն սովորած դաս, ամեն փորձ մոտեցնում են նպատակին։ Երբ մարդը չի դադարում փորձել, իրականությունն աստիճանաբար սկսում է նմանվել իր երազանքին։ Եվ մի օր նա հասկանում է, որ ամենակարևորը ոչ միայն նպատակին հասնելն էր, այլ այն ճանապարհը, որը նրան փոխեց ու ուժեղացրեց։

Posted in Հայոց լեզու 9, Անհատական նախագիծ, Դասեր

Մարդը և իր ընտրությունները

Մարդու կյանքը կազմված է ընտրություններից։ Ամեն օր, նույնիսկ չնկատելով, մենք որոշումներ ենք ընդունում՝ վաղ արթնանա՞լ, թե՞ մի քիչ էլ քնել, սովորե՞լ, թե՞ հետաձգել, ներե՞լ, թե՞ նեղանալ։ Սկզբում թվում է, թե փոքր ընտրությունները կարևոր չեն, սակայն հենց դրանք են աստիճանաբար ձևավորում մարդու բնավորությունը և ապագան։ Երբ մարդը սովորում է պատասխանատվություն վերցնել իր որոշումների համար, նա սկսում է հասկանալ, որ իր կյանքը պատահականությունների շարք չէ, այլ իր իսկ ստեղծած ճանապարհը։

Շատերը սպասում են «հարմար պահին», որպեսզի սկսեն փոխել ինչ-որ բան իրենց կյանքում։ Սակայն իրականում իդեալական պահ գոյություն չունի։ Ամեն փոփոխություն սկսվում է հենց այն վայրկյանից, երբ մարդը որոշում է գործել։ Երբեմն սխալ ընտրություններ էլ ենք անում, բայց հենց սխալներն են մեզ սովորեցնում մտածել, վերլուծել և ավելի իմաստուն դառնալ։ Կարևոր չէ, թե քանի անգամ ես ընկնում, կարևոր է՝ արդյոք կարողանում ես վեր կենալ և շարունակել քայլել։

Վերջիվերջո մարդուն հիշում են ոչ թե նրա խոսքերի, այլ նրա կատարած ընտրությունների համար։ Այդ ընտրություններն են որոշում՝ նա կդառնա՞ ուժեղ, բարի ու նպատակասլաց մարդ, թե՞ կկորցնի իր հնարավորությունները։ Այդ պատճառով յուրաքանչյուր օր նոր հնարավորություն է՝ ընտրել ավելի լավ տարբերակը։