Լուսավորում էր վառ արևը ։ Սոճու տակ, գետի մոտ կար մի գորշուկի փոս։ Մոտակայում նստած էր գորշուկը ։ Ահա կոնդանին հանում էր թոյլ ձայն։ Մութ փոսից սկսեցին դուրս գալ փոքրիկ գորշուկներ։ Փոքրիկները պ,ուճուր եին և գիրուկ։ Գորշուկները սկսեցին խաղալ։ Նրանք գլորվում էին մի կողմից մյուս կողմ խոնավ հողի վրայով։ Փոքրիկ գորշուկը ամենա ուրախն էր։
1 Ինչպիսի՞ն է Սֆագնումի կառուցվածք
Սֆագնումը շատ է տարածված տորֆաճահիճներում: Ճյուղավորված ցողունը խիտ պատված է տերևներով և ունի թույլ կանաչ գունավորում: Սֆագնումը աճում է գագաթով, իսկ ստորին բջիջները մնում են ճահճային միջավայրում: Արդյունքում նրա ցողունի ստորին մասը կազմվում է մեռած խոշոր բջիջներից:
2 Արտաքին կառուցվածքով ինչո՞վ են իրարից տարբերվում պտերները, ձիաձետները։ ի՞նչն է դրանց մոտ ընդհանուր։
3 Ի՞նչն է բնորոշ բոլոր պտերներին
Կատարելության հասած պտերանմանների որոշ ձևեր ոչնչացել են և առաջացրել բնական վառելանյութի ժամանակակից պաշարներ (տորֆ, քարածուխ, նաֆթ, գազ):
4 Ի՞նչ բույսեր են աճել Երկրի վրա 300 մլն տարի առաջ։
Մոտ 300−350 մլն. տարի առաջ Երկրի կլիման այդպիսին էր, տեղում էին տաք անձրևներ, մառախլապատ էր, կուտակվել էր շատ ջուր և առաջացել էին լճեր ու ճահիճներ: Այդ պայմաններում պտերանմանները հասան կատարելության, և երկրագնդում գերիշխում էին 40 մ բարձրության ծառանման պտերանմանները:
Առաջադրանքներ․
1)Բացե՛ք փակագծերը և բերե՛ք կատարյալ տեսքի.
ա) x(2x − 1),=2x²-x
բ) 2x(3x + 1),=6x²+2x
գ) 7(2x + 1),=14x+7
դ) 5(x + 3z + y²),=5x+15z+5y²
զ) a(a + b):=a²+ab
2)Արտադրյալը գրե՛ք կատարյալ բազմանդամի տեսքով.
ա) 4x( y² − 1)=4xy²-4x
բ) a²(−2b + 4a²)=-2a²b+4a⁴
գ) −2ax(3x − 5a)=-6ax²+10a²x
դ) xy²( x²y − x + 2y)=x³y³-x²y²+2xy³
3)Ընդհանուր արտադրիչը դուրս բերեք փակագծերից.
ա) 3a+ 3b=3(a+b)
բ) 2x-2y=2(x-y)
գ) 5a+10=5(a+2)
դ) 14-7y=7(2-y)
ե) 12x+6y=6(2x+y)
Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․
1)Արտադրյալը գրե՛ք կատարյալ բազմանդամի տեսքով.
ա) ax(x + 5)=ax²+5ax
բ) x²(5 − x + y)=5x²-x³+x²y
գ) a²(a + b + 1)=a³+a²b+a²
դ) 3a( x² − 5x)=3ax²-15ax
ե) (2x³ − 7x) ⋅ 2a²=4a²x³-14a²x
2)Ընդհանուր արտադրիչը դուրս բերեք փակագծերից.
ա) 4-4a=4(1-a)
բ) ab-bc=b(a-c)
գ)3a-9b=3(a-3b)
դ)5x+5=5(x+1)
ե)18+36x=18(1+2x)
զ)12abx+15a=3a(4bx+5)
1. . Ընդգծված բարդ բառերի իմաստներն արտահայտի՛ր բառակապակցություններով:
Ալպինիզմ մարձաձևն (մարզմական) իր անունն ստացել է եվրոպական(Եվրոպայում եղող)հայտնի լեռնազանգվածից (լեռների զանգվածից): 1786 թվականին շվեյցարացի (Շվեյցարացի բնիկ) երկու ճանապարհորդներ բարձրացան նրա ամենաբարձր (ամենից բարձր) գագաթներից մեկը՝ Մոնբլանը: Այդ թվականն էլ համարվում է լեռնային (լեռներում գտնվող) այդ սպորտի ծննդյան տարին:
Ճապոնացի (Ճապոնիայում ապրող) լեռնագնաց(լեռներ գնացող) Նաոմ Ուեմուրը բոլոր լեռնագագաթները( լեռների գագաթները) հաղթահարում է մենակ՝ անընկեր (առանց ընկոր):
Անգլիայում արտադրվում է սարք, որը հնարավորություն է տալիս արագ գտնելու այն դահուկորդներին (դահուկով սահողներին), զբոսաշրջիկներին ու լեռնագնացներին (լեռներով գնացողներին), որոնք լեռներում ընկել են ձյունահյուսքերի(ձյան հյուսքեր ի) մեջ կամ ինչ-որ այլ վտանգի են ենթարկվել:
2. Կարդա՛
Բառակազմական միավորները արմատներն ու ածանցներն են: Բառեր կազմվում են հնչյունափոխված և անհնչյունափոխ արմատներից:
Բառակապակցություններից առաջացած բարդ բառերը (օրինակ՝ տանտեր, հորեղբայր, այրուձի) բառային մի շեշտ և մեկ իմաստ ունեն, նրանց բաղադրիչների մեջ այլ բառ չի կարող մտնել: Նրանք հենց դրանով են տարբերվում հիմք դարձած բառակապակցություններից, որոնց մեջ մտնող բառերն առանձին բառային շեշտեր ունեն, պահպանում են իրենց բառային իմաստները:
Խոսքում բաղադրյալ բառերը կարող են փոխարինվել հոմանիշ բառակապակցություններով և հակառակը: Դա հարստացնում ու ոճավորում է խոսքը:
Բառի դերը
Բառերի ուղիղ և փոխաբերական տարբեր իմաստների, նրանց ձևաիմաստային խմբերի (հոմանիշներ, հականիշներ, նույնանուններ) գործածությունը գեղեցկացնում ու հարստացնում է խոսքը: Քանի որ խոսքի ոճավորումը կատարվում է բառերով, խոսքում շատ կարևոր է բառընտրությունը (բառի ընտրությունը):
Բարդ բառեր
Բառակապակցություններից առաջացած բարդ բառերը (օրինակ` տանտեր, հորեղբայր, այրուձի) բառային մի շեշտ և մեկ իմաստ ունեն: Նրանք տարբերվում են հիմք դարձած բառակապակցություններից, որոնց մեջ մտնող բառերն առանձին շեշտ ունեն, պահպանում են իրենց բառային իմաստները:
3.Տրված կապերով կազմի՛ր նախադասություններ: Ո՞ր հարցին են պատասխանում դրանց հետ գործածվող գոյականները:
Պես, հետ, առանց, վրա, համար:
Արմենի պես դասից չփաղչել, Անիի հետ դաս գրել, առանց շաքարավազի թեյ, գրքի վրա դրված է շիշ, մայրիկի համար եփել եմ ճաշ
4. Պարզի՛ր, թե ընդգծված շաղկապներով նախադասության ո՞ր մասերն են կապվում:
Ուզո՞ւմ եք տեսնել, թե մարդկանց ստեղծած սարքավորումներն ու մեքենաներն ինչպե՛ս են փոխվելու: Նստենք ժամանակի մեր մեքենան, երկու կամ երեք դար առաջ գնանք: Ահա մեր առջև գեղեցիկ ու լայն մի փողոց է: Փողոցի կողքի թմբերը ծածկված են գույնզգույն ծաղիկներով կամ գորգով: Երկնքում պայծառ ու լուսավոր մի ամպ է թրթռում: Պարզում ենք, որ դա արհեստկան արև է: Մարդիկ դրանով կարգավորում են Երկրի կլիման, որպեսզի իրենց կյանքը կախված չլինի բնության քմահաճությունից:
Առաջադրանքներ․
1)Գտեք միանդամի և բազմանդամի արտադրյալին հավասար բազմանդամը․
3 և (a+b)=3a+3b
x և (a-b)=xa-xb
(x+1) և 5=5x+5
(a-b) և x=xa-xb
2)Գտեք միանդամի և բազմանդամի արտադրյալին հավասար բազմանդամը․
(-2)(x+y)=-2x-2y
(7+3y-x2y)(-2xy)= -14xy-6xy2+3x3y2
(-abc)(ab+ac+bc)=-a²b²c-a²bc²-ab²c²
-ac(a+2c)=-a²c-2ac²
3)Ձևափոխեք արտահայտությունը կատարյալ տեսքի բազմանդամի․
2(a+b)+4(a+b)=2a+2b+4a+4b=6a+6b
4(x-y)+7(x-y)=4x-4y+7x-7y=11x-11y
4-2(x+1)=-2x-2+4=
2ab(a+2b)-3ab2 (a-4)=2a²b+4ab²-6
Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․
1)Գտեք միանդամի և բազմանդամի արտադրյալին հավասար բազմանդամը․
(a+3)7=7a+21
(x-y)10=10x-10y
a(x-y)=ax-ay
a(a+b)=a²+ab
(a+b-c)2=2a+2b-2c
(a-b)(-6)=-6a+6b
x(x-y+c)=x²-xy+xc
(a-b)5a=5a²-5ab
2)Գտեք միանդամի և բազմանդամի արտադրյալին հավասար բազմանդամը․
3ab(a2-2a+1)=3a³b-6a²b+3ab
2a(x+y)=2ax+2ay
(x2 +2xy+y2)(-12xy3)=-12x²y³-22x²y⁴-12xy⁵
21a2b5 (a3 -4ab2 -b2)=21a⁵b⁵-84a²b⁷-21a²b⁷
3)Ձևափոխեք արտահայտությունը կատարյալ տեսքի բազմանդամի․
2a-3(b-a)=2a-3b+3a=a-3b
2(a-b)-3(a+b)=2a-2b-3a-3b=-a-5b
a(x-y)-b(x+y)=ax+ay-bx-by
3a2-a(3a-4b)-2(b-4a)=3a²-3a²+4ab-2b+8a=4ab-2b+8b
Պատ’ 45
Ըստ. եռ. հավ. 1-ին հայտ. ∆ ADC=∆ADC AB=AC
Դալլաքյան Մարիամ👼 