Category: Դասեր

ԻՄ ԿԱՐԾԻՔԸ, ՏՊԱՎՈՐՈւԹՅՈւՆՆԵՐԸ

Բառերով դժվար է արտահայտել, թե որքան ուժեղ ազդեցություն ունեցավ այս պատմվածքը ինձ վրա։ Այն շատ խորն էր և հուզիչ։ Պատմվածքը պատմում է 50 տարեկան մարդու մասին, ով մտածում է իր կյանքի, չկատարված երազանքների և զղջումների մասին։ Նրա մտքերը ցավոտ են, բայց միևնույն ժամանակ շատ իրական։ Կարծես նա պատմում է ոչ միայն իր, այլ նաև բոլորիս պատմությունը՝ այն պահերի մասին, երբ չենք հասցնում ապրել կամ գնահատել ունեցածը։ Պատմվածքը հիշեցնում է, որ ժամանակը արագ է անցնում, և պետք է սովորենք ապրել այսօրվա մեջ՝ չվախենալով սխալվելուց։ Ես շատ տպավորվեցի հատկապես այն հատվածներով, որոնք խոսում էին անցած կյանքի մասին։ Դրանք ինձ ստիպեցին մտածել իմ սեփական անցյալի, սխալների ու երազանքների մասին։ Այս պատմվածքը կարծես հայելի լիներ, որտեղ տեսա ինքս ինձ։ Այն նաև ցույց է տալիս, որ նույնիսկ ցավոտ փորձառությունները կարող են մեզ ուժ տալ և սովորեցնել ապրել ավելի իմաստուն ձևով։ Կյանքը շարունակվում է, և ամեն պահը արժեքավոր է։ Պետք է պարզապես կարողանալ տեսնել այդ արժեքը ու վայելել այն, ինչ ունենք հիմա։ Այս պատմվածքը ինձ համար ոչ թե պարզապես պատմություն էր, այլ կյանքի մասին խոր դաս՝ լի զգացմունքով, մտքերով և անկեղծությամբ։

ԿԱՐԵՎՈՐ ՀԱՏՎԱԾՆԵՐԻ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈւՄ

«Երբ մարդը ժամանակ ունեցավ ու ետ նայեց, տեսավ, որ անցյալը սուզվում է մոռացության մեջ։ «Չի կարող պատահել»,-եղավ առաջին միտքը։ Ամեն անգամ, երբ հընթացս մի հայացք էր ձգել անցյալին եւ շտապ վերադարձել առօրյային, տպավորվել էր, թե այնտեղ ամեն ինչ կարգին է։ Որ այնտեղ, հիշողության դարանում օրերի ընթացքը տպված է անկորուստ, եւ միայն ժամանակ է պետք՝ պատկերաշարքը մտովի շարժման մեջ դնելու համար։ Բայց ահա ժամանակ ունեցավ եւ տեսավ, որ կյանքը իր հետքերը մի ծայրից ջնջում է»։

Այնքանով եմ համամիտ այս հատվածի հետ, որ ամեն անգամ ետ նայելիս թվում է, թե անցյալը ավելի քաղցր էր և անհոգ։ Եվ բոլոր իրադարձությունները կինոժապավենի նման կարող են աչքերիդ առջև երևան։ Սակայն ժամանակի ընթացքում իրադարձությունների գերքանակից ստիպված ես լինում դեն շպրտել հին օգտագործված կինոժապավենը, որը անիմաստ տեղ է զբաղեցնում հիշողությանդ մեջ, և անկախ քեզնից՝ բոլորը մոռանում ես։

«Բայց դա, երեւի, անխուսափելի էր, որովհետեւ խաշը ոչ միայն հնարավորություն էր տալիս կիրակի առավոտ վաղ հավաքվել ընկերներով, այլեւ արարողություններից զուրկ հայ կյանքում խաշ ուտելը միակ ամբողջական արարողությունն է, որ կապված չէ հուղարկավորության, ցեղասպանության եւ այլ արհավիրքների հետ»։

Սա էլ տիպիկ հայկական ավանդույթն է ներկայացնում՝ հուղարկավորության և այլ արհավիրքների ժամանակ սեղանի շուրջ նստելը, իսկ խաշը բացառություն է այս դեպքում։

«Այդպես շփոթված է լինում դպրոցականը ամառային արձակուրդներից հետո։ Թե՛ գրիչը չի նստում ձեռքին, թե՛ չի կենտրոնանում թելադրության վրա։ Իսկ դասատուն բութ է ու չի հասկանում, որ թելադրության փոխարեն երեխային պետք է շարադրությունով աստիճանաբար ամռան օրերից ետ բերել դասարան»։

Ամառը այն ժամակահատվածներից է, երբ կյանքը անհոգ և խաղաղ է թվում, այդ իսկ պատճառով մենք չենք ուզում, որ այն վերջանա։ Եվ սեպտեմբերի սկզբին շարադրության միջոցով էմոցիաները թղթին հաղորդելը կարող էր թեթևացնել երեխայի հոգեկան ներաշխարհը, դատարկել ներսի պարունակությունը և պատրաստել տառապանքներով լի նոր ուսումնական տարվան:

1)Տրված է y = x² ֆունկցիայի գրաֆիկը: Այն y-ների առանցքի երկայնքով ձգեցին a անգամ, այնուհետև տեղաշարժեցին b միավորով ձախ և c միավորով ներքև։ Արդյունքում ստացվեց y = 5 * (x + 4)² — 2 ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գտե՛ք a-ն, b-ն ու c-ն: 

a=5

b=4

c=2

2)Տրված է y = — x² ֆունկցիայի գրաֆիկը: Այն y-ների առանցքի երկայնքով ձգեցին 3 անգամ, այնուհետև 5 միավորով աջ և 7 միավորով վերև։ Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը ստացվեց:

y=3*(x-5)+7

3)Տրված է y = x² ֆունկցիայի գրաֆիկը։ Այն սեղմեցին a անգամ, այնուհետև տեղաշարժեցին 4 միավորով ներքև։ Արդյունքում ստացվեց y = 1/8 * x² — 4 ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գտե՛ք a-ն: 

a=8

4)Պատկերե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկը.
ա) y = (x + 1)² + 3

բ) y = 3 * (x — 2)² — 1 ,

գ) y = — 2 * (x + 7)² + 1

5)Գտե՛ք հետևյալ պարաբոլի գագաթի կոորդինատները.
ա) y = 2(x — 4)²

x=4 y=0
բ) y = — (x + 2)² — 5

x=-2 y=-5
գ) y = x² + 5

x=0 y=5
դ) y = 8 * (x — 11)² + 20

x=11 y=20
ե) y = — 5/9 * (x + 3)² + 1

x=3 y=1
զ) y = 4 * (x — 3)² — 12

x=3 y=-12

6)Պարզե՛ք պարաբոլի ճյուղերի ուղղությունը: Դրանք հատվո՞ւմ են աբսցիսների առանցքի հետ.
ա) y = (x — 1)² + 3

Ճյուղերը վերև են, ունի հատում x-երի հետ:
բ) y = — 2 * (x — 5)² + 6

Ճյուղերը ներքև են, ունի հատում x-երի հետ:
գ) y = — 7 * (x — 8)² — 14

Ճյուղերը ներքև են, հատում չունի
դ) y = 4x² — 16

Ճյուղերը վերև են, ունի հատում x-երի հետ:
ե) y = — 3 * (x + 4)² — 15

Ճյուղերը ներքև են, հատում չունի

Ընթերցե՛ք Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը և առանձնացրեք կրթությանը վերաբերող հոդվածները։

Հոդված 26.

1. Յուրաքանչյուր ոք ունի կրթության իրավունք: Առնվազն տարրական և ընդհանուր կրթությունը պետք է լինի անվճար: Տարրական կրթությունը պիտի լինի պարտադիր: Տեխնիկական և մասնագիտական կրթությունը պետք է հանրամատչելի լինի, և բարձրագույն կրթությունը` հավասարապես մատչելի բոլորի համար` յուրաքանչյուրի ընդունակությունների հիմունքով: 

2. Կրթությունը պետք է ուղղված լինի մարդկային անհատականության լիակատար զարգացմանը և մարդու իրավունքների ու հիմնական ազատությունների նկատմամբ հարգանքի մեծացմանը: Կրթությունը պետք է նպաստի փոխըմբռնմանը, հանդուրժողականությանը և բոլոր ժողովուրդների, ռասայական և կրոնական խմբերի միջև բարեկամությանը և պիտի նպաստի Միավորված ազգերի` խաղաղության պահպանմանն ուղղված գործունեությանը: 

3. Ծնողներն իրենց մանկահասակ երեխաների համար կրթատեսակ ընտրելու գործում ունեն առաջնության իրավունք:

Հոդված 27.

1. Յուրաքանչյուր ոք ունի հասարակության մշակութային կյանքին մասնակցելու, արվեստից բավականություն ստանալու, գիտական առաջընթացին մասնակցելու և նրա բարիքներից օգտվելու իրավունք: 

2. Յուրաքանչյուր ոք ունի հեղինակած գիտական, գրական կամ գեղարվեստական աշխատանքի արդյունքը հանդիսացող իր բարոյական և նյութական շահերի պաշտպանության իրավունք:

• Գրիր աղաթթվի քիմիական բանաձևը։
• HCl
• Նշիր՝ որ տարրերն են կազմում ծծմբական թթուն (H₂SO₄)։
• 2 ջրածին, ծծումբ և 4 թթվածին:
• Թթուների բաղադրության մեջ պարտադիր ի՞նչ տարր կա։
• Ջրածին(H)
• Ինչ իոն է տալիս թթուն ջրում լուծվելիս
• Ջջրածնի իոն՝ H⁺ 
• Նշիր՝ ուժեղ թե թույլ թթու է․
  ա) HCl ուժեղ
  բ) H₂CO₃ թույլ
• Ընտրիր՝ որ նյութն է թթու.
  ա) NaOH
  բ) H₂SO₄
  գ) CaO
• Նշիր՝ որ նյութերն են ստացվում թթվի և հիմքի փոխազդեցության արդյունքում։
• Աղ և ջուր
• Գրի՛ր ազոտական թթվի բանաձևը և ասա դա միատոմյա՞, թե բազմատոմյա թթու է։
• HNO3, միատոմյա
• Գրի՛ր թթվի անվանումները.
  ա) H₂SO₄ →ծծմբաթթու
  բ) HNO₃ →ազոտական թթու
  գ) H₂CO₃ →ածխաթթու
• Նշիր, թե որ թթուներն են ուժեղ, իսկ որոնք՝ թույլ․
  HCl, H₂SO₄, H₂CO₃, H₂S
• Ուժեղ-HCl, H2SO4
• Թույլ-H2CO3, H2S
• Գրիր թթվի և հիմքի փոխազդեցության հավասարումը․
  
  NaOH + HCl → NaCL + H2O
• Գրիր մետաղի և թթվի փոխազդեցության հավասարումը․
  
  Zn + H₂SO₄ → ZnSO4+H2
• Գրիր մետաղական օքսիդի և թթվի փոխազդեցությունը․
  
  CuO + H₂SO₄ → CuSO4+H2O
• Հաշվիր՝ քանի գրամ աղաթթու է անհրաժեշտ 5 գ կալցիումի օքսիդը չեզոքացնելու համար։   CaO+2HCl→CaCl2 +H2 O

1. Приём «говорящие имена и фамилии». Как живётся герою с таким именем?

Имя Акакий Акакиевич звучит смешно и нелепо, подчёркивая его незначительность и беззащитность. С таким именем герою трудно жить — его постоянно высмеивают.

2. Как к Акакию Акакиевичу Башмачкину относятся сослуживцы?

Коллеги издеваются над ним, смеются, не уважают. Он для них — посмешище, «маленький человек».

3. Каково авторское отношение к герою?

C сочувствием и жалостью относится к Башмачкину, показывает его простоту, доброту и беспомощность.

4. На какие жертвы идёт герой ради приобретения новой шинели?

Он отказывает себе во всём: меньше ест, экономит на свече, не топит комнату — только чтобы собрать деньги на шинель.

5. Какие перемены в жизнь героя вносит новая шинель?

Шинель приносит ему радость и уверенность. Его замечают сослуживцы, приглашают на вечеринку — жизнь вроде бы становится светлее.

6. Опишите петербургскую площадь, на которой ограбили Акакия Акакиевича. В чем драматизм ситуации?

Площадь тёмная, пустая, холодная. Драматизм в том, что именно в момент счастья героя у него отнимают единственное счастье — шинель.

7. Как в повести нарисован групповой портрет петербургского чиновничества?

Это равнодушные, жестокие, мелочные люди, занятые только карьерой и внешним видом, без сострадания к «маленькому человеку».

8. К кому обращается Акакий Акакиевич за помощью? Почему чиновники не спешат помочь Башмачкину?

Он обращается к «значительному лицу», но тот грубо его отчитывает. Чиновники бездушны и равнодушны к беде простого человека.

9. Каким же вы увидели «значительное лицо»?

Гордым, высокомерным, пустым человеком, для которого важнее звание и чин, чем человечность.

10. Финал повести. Кого «наказывает» призрак Башмачкина? Почему?

Призрак отнимает шинели у чиновников, в том числе у «значительного лица», мстя за своё унижение и смерть.

11. Зачем автор в реалистическом произведении использует элементы фантастики?

Фантастика усиливает идею возмездия, показывает внутренний крик несправедливо обиженного человека и придаёт произведению символизм.

12. Какие чувства у читателя вызывает герой? Когда вы смеялись, а когда сочувствовали ему?

Сначала герой кажется смешным и нелепым, но потом вызывает глубокое сострадание — особенно после потери шинели и смерти.

1)Գծե՛ք f(x) = x² պարաբոլը: Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը կստացվի, եթե f(x)-ի գրաֆիկը տեղափոխենք ա) 2 միավորով աջ, բ) 5 միավորով ձախ:

f(x)=(x-2)2

f(x)=(x+5)

2)Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը կստացվի, եթե f(x) = 3x²ֆունկցիայի գրաֆիկը տեղափոխենք ա) 4 միավորով ձախ, բ) 1 միավորով աջ: 

f(x)=3*(x+4)2

f(x)=3*(x-1)2

3)Գծե՛ք f(x) = 4x² ֆունկցիայի գրաֆիկը: Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը կստացվի, եթե այն տեղափոխենք ա) 7 միավորով ձախ, բ) 3 միավորով աջ:

f(x)=4*(x+7)2

f(x)=4*(x-3)2

4)Հայտնի է, որ f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը տեղաշարժելով ա) 5 միավորով աջ, բ)12 միավորով ձախ՝ ստացվել է y = x²պարաբոլը: Գտե՛ք f(x) ֆունկցիայի բանաձևը: 

f(x)=(x+5)2

f(x)=(x-12)2

5)Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը կստացվի, եթե f(x) = x² պարաբոլը տեղափոխենք.
ա) 2 միավորով աջ և 4 միավորով ներքև,

f(x)=(x-2)2-4
բ) 5 միավորով ձախ և 1 միավորով վերև,

f(x)=(x+5)2+1
գ) 2 միավորով ներքև և 1 միավորով աջ,

f(x)=(x-1)2-2
դ) 3 միավորով ձախ և 5 միավորով ներքև։

f(x)=(x+3)2-5

6)Պատկերե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկը.
ա) y = (x + 4)²
բ) y = (x — 1)² — 3
գ) y = (x + 6)² + 8
դ) y = (x — 4)² + 7
ե) y = (x — 2.5)² — 6.25
զ) y = (x — 4/5)² + 1 

1. Ի՞նչ է վիրուսը։
ա) Միաբջիջ օրգանիզմ
բ) Բազմաբջիջ օրգանիզմ
գ) Ոչ բջջային ձև՝ ժառանգական նյութով և սպիտակուցային պատյանով 
դ) Մոլեկուլային միացություն

2․Վիրուսները ունեն․
ա) Միայն ԴՆԹ
բ) Միայն ՌՆԹ
գ) ԴՆԹ կամ ՌՆԹ 
դ) ԴՆԹ և ՌՆԹ միասին

3․Ինչո՞ւ են վիրուսները համարվում ոչ բջջային ձևեր։
ա) Որովհետև չունեն բջջային կառուցվածք 
բ) Որովհետև չեն բազմանում
գ) Որովհետև չունեն ժառանգական նյութ
դ) Որովհետև չեն կարող առաջացնել հիվանդություն

4,Որտե՞ղ են վիրուսները բազմանում։
ա) Ջրում
բ) Արտաքին միջավայրում
գ) Միայն կենդանի բջջի ներսում 
դ) Ինքնուրույն՝ առանց բջջի

5. Ինչո՞վ է կազմված վիրուսի մարմինը։
ա) Միայն սպիտակուցներից
բ) Նուկլեինաթթվից և սպիտակուցային պատյանից 
գ) Ցիտոպլազմայից և միջուկից
դ) Սպիտակուցից և ածխաջրերի

6. Ո՞ր վիրուսն է առաջացնում ՁԻԱՀ հիվանդությունը։
ա) Գրիպի վիրուսը
բ) Կորոնավիրուսը
գ) ՄԻԱՎ-ը 
դ) Հերպես վիրուսը

7. Ինչպե՞ս է վիրուսը վնասում օրգանիզմին։
ա) Բջիջների սնունդը խլելով
բ) Բջիջների ներսում բազմացմամբ և դրանք ոչնչացնելով 
գ) Արյան մեջ թունավոր նյութեր արտազատելով
դ) Օրգանիզմի ջերմաստիճանը բարձրացնելով