Category: Գրականություն 9

Վերլուծություն

Ես համաձայն եմ ստեղծագործության մտքի հետ, որովհետև մարդուն երբեք չի կարելի իզուր նեղացնել։ Նեղացնել կարելի է ոչ միայն ուժով, այլև բառերով, որոնք հաճախ ավելի խոր վերք են թողնում։ Կյանքը բումերանգ է․ եթե նեղացնես քեզնից թույլին, մի օր քեզնից ուժեղը քեզ կհասցնի նույնը։ Մարդուն ցավ պատճառելը անընդունելի է, որովհետև նա կարող է ընկճվել, փակվել իր մեջ և կորցնել հավատը մարդկանց նկատմամբ։ Այդ ամենը կարող է բացասաբար ազդել նրա հոգեկան աշխարհի և ապագայի վրա՝ հեռացնելով նրան իր բարի մտքերից ու նպատակներից։

1. Դո՛ւրս  բերեք կարևոր միտք արտահայտող տողերը և մեկնաբանեք։ 

Մարդն այնքան շատ է խաբում և՛ ինքն իրեն, և՛ ուրիշներին, որ դադարում է դա նկատելուց. Բայց և այնպես ստին անհրաժեշտ է հաղթել: 

Ես ընտրել եմ այս փոքրիկ տողը որովհետև համարում եմ այն շատ քարևոր: Իմ կարծիքով ամենավատ բանը, որը կարող է մարդուն խանգարել հասնել նրա նպատակին, դա խաբկանքն է: Ինչքան շատ մարդը խաբի, այնքան վատ:

Մարդը սովորաբար ունենում է ոչ պետքական, երևակայական բազում վախեր: Սուտ և վախեր. ահա այն միջավայրը, որտեղ ապրում է սովորական մարդը: 

Այս հատվածը ես նույնպես համարում եմ կարևոր, քանի որ մարդու երևակայած, նույնիսկ ամենափոքրիկ վախերը կարող են խանգարել նրան նորմալ ապրել: Նույնն էլ առորյա կյանքում, եթե ամեն ինչից վախենաս, ապա չես կարանանա նորմալ կյանք ապրել:

Ինչպես ստի նկատմամբ հաղթանակը, այնպես էլ վախի նկատմամբ հաղթանակը անհատական պիտի լինի: 

Ես կարծում եմ, որ այս հատվածը կարևոր է, քանի որ ստի ու վախի նկատմամբ հաղթանակը ամեն մեկը պետք է տանի ինքնուրույն, որովհետև դրանք անձնական են: Մարդը պետք է իր մեջ ճանաչի և հաղթի իր ստերն ու վախերը, դառնալով անկեղծ ու ազատ։

Առաջադրանքներ՝

1. Դուք համաձա՞յն եք պատմողի վարվելակերպի հետ։ Ինչու՞ այո, կամ ինչու՞ ոչ։

Ոչ, քանի որ պատմողը շատ դաժան վարվեց ծերուկ մուրածկանի հետ, բայց հետո ստացավ իր ծեծի բաժինը ծերուկի կողմից:

2. Եթե դուք լինեիք այդ մուրացկանի տեղը, ինչպե՞ս կարձագանքեիք։

Ես կփորձեի ինչքան կարող էի դիմադրել և պաշտպանվեի, որպեսզի նա չկարանար ինձ շատ պատճառի:

3. Այս պատմության մեջ ո՞րն է հեղինակի ուղերձը՝ ըստ ձեզ։

Հեղինակը ուզում է ասել, որ երբ որ քո կյանքին վտանգ է սպառնում, դու սկսում ես պայքարել:

4. Կարո՞ղ ենք այս պատմությունը ընկալել որպես փիլիսոփայական հեգնանք։ Ինչո՞ւ։

Այո, քանի որ նա հեգնանքով էր վերաբերվում այն մարդկանց, ովքեր ազատության ու հավասարության մասին են խոսում, բայց իրականում դրանք չեն հարգում։

5. Ի՞նչ է նշանակում «ազատությունը պետք է նվաճել» արտահայտությունը այս տեքստի համատեքստում։

“Ազատությունը պետք է նվաճել” նախադասությունը նշատակում է ,որ ազատությունը չի տրվում հենց այդպես և մարդը պետք է պայքարի դրա համար։ Բայց պատմության մեջ դա ցույց է տրվում ծուռ ձևով:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Կարադա՛ Կոմիտասի բանաստեղծությունները։ 

2. Ընտրի՛ր երեք բանաստեղծություն, վերլուծի՛ր բլոգումդ։ 

Մտի՛ր խորը,
Գտիր՝ նորը.
Վանե՛ հինը,
Բանե՛ մինը։

Բանաստեղծությունը ասում է՝ մտածիր քո մասին, գտիր նոր բաներ, թող հինն անցնի և ստեղծիր քո նոր կյանքը։

Ջեռավ ամառն ու ջեռավ,
Բերավ կատարն ու բերավ,
Ցայտեց ցորեն
Արտեն, ձորեն։

Ճամփաներում՝
Կյանք է եռում՝
Դաշտեն կալեր կիզվելով,
Հասկեն շարեր դիզվելով։

Երգ ու տաղով
Ոսկի սայլեր ու որան.
Հերկ ու բաղով
Պղինձ-քայլեր շորորան։

Երգ ու տաղեր՝
Ոսկի սայլեր օրորում,
Հերկ ու բաղեր՝
Պղինձ քայլեր շորորում։

Բանաստեղծությունը նկարագրում է ամառվա շոգը, բերքի հասունությունը և գյուղական կյանքի աշխուժությունը։ Դաշտերում մարդիկ աշխատում են, ցորենը ցայտում է, երգն ու տաղերն էլ լրացնում են ուրախ մթնոլորտը։

Իմ երազում

Եվ ա՛յս գիշեր, իմ երազում, քեզ հետ մետկեղ պարեցինք,
Սեր-ոգիներ սուրբ սեղանում մեղրամոմեր շարեցին։
Ոսկի-արծաթ ամպի ծալեն նուրբ ու բարակ քող ճարեցինք,
Ինծի-քեզի կարմիր-կանաչ սիրո շապիկ կարեցին։

Բանաստեղծությունը նկարագրում է սիրով լի մի երազ։ Մեղրամոմերը, ոսկի-արծաթ ամպերը և կարմիր-կանաչ սիրո շապիկը ցույց են տալիս սիրո ջերմությունն ու գեղեցկությունը։ Երազը ցույց է տալիս սիրո զգացմունքներով լցված աշխարհ։

3. Մեկ բանաստեղծություն ձայնագրի՛ր կամ տեսագրի՛ր և տեղադրի՛ր բլոգումդ։ 

Ձայնագրություն

4. Մեկ բանաստեղծություն սովորի՛ր անգիր։ 

Կոմկտաս` Աստվա՜ծ իմ

Բնությունը շատ կարևոր դեր է խաղում Սահյանի բանաստեղծություններում, քանի որ նրա բանաստեղծությունների մեծամասնությունը հիմնված է հենց բնության վրա: Սահյանը այնքա՜ն սիրուն է նկարագրում բնությունը իր պոեզիայում, որ թվում է , թե դու ինքդ ես հայտնվել այնտեղ: Օրինակ` “ԱՅՍ ԻՄ ՀՐԱՇՔ ԱՇԽԱՐՀՆ Է” բանաստեղծության մեջ Սահյանը նկարագրում է մի հրաշք աշխարհ, որտեղ բնությունը անսովոր և ֆանտաստիկ ձևով կենդանանում է՝ ցույց տալով կյանքի գեղեցկությունը:

Հաճախաբար Սահյանը օգտագործում է բնությունը նաև որպես զգացմունքների արտահայտման միջոց։  Օրինակ` “ՔԱՐԱՓԻ ՎՐԱ” բանաստեղծության մեջ Սահյանը նկարագրում է իր զգացմունքները: Այս բանաստեղծության մեջ Սահյանը նկարագնրում էր իր զգացմունքները քարափի միջոցով:

Այսպիսով հասկացանք, որ Սահյանը շատ է սիրում նկարագրել իր զգացմունքերը բնության միփջոցով և թափանցել նրա ներքին աշխարհը:

1. Ինչպիսին էր օձը։ 

Ինչպես բավականին հաճախ շեշտում էր հեղինակը, օձը սրճագույն էր։ Սիրուն օձ էր՝ մաքուր ու նրբագեղ, ճշգրիտ, նաև վախեցած և անմեղ:

2. Մեկնաբանի՛ր  հատվածները՝

Ա․ Իրեն հանցավոր էր զգում, որ օձին հետապնդելով խախտում է այգու այս կամ այն կանոնը և մի ասելիք էր պատրաստում, եթե որևէ մեկը հայտնաբերեր իրեն: Գուցե ասի՝ «Ես ժամանակակից բարոյականությունն եմ և ուսումնասիրում եմ սողունների կառուցվածքը»:

Ահա կետադրված տարբերակը․

Նա իրեն հանցավոր էր զգում, քանի որ ընկել էր օձի ետևից և տարբեր խոսքեր էր հորինում, թե ինչ է ասելու, եթե իրան բռնացրեն:

Բ․  Ձեռք տալ օձին՝ նշանակում է ձեռք տալ մարդու մտքում թաքնված չգիտես ինչ բանի, մի բան, որ չպետք է երբեք ի լույս բերվի: 

Ուզում է ասել, որ օձին ձեռք տալը խորհրդանշում է մարդու ներսում թաքնված վտանգավոր ու արգելված կողմերին դիպչելը, որոնք չպետք է բացվեին։

Կարդացե՛ք ստեղծագործությունը և կատարե՛ք ա  և բ  առաջադրանքները.

ա) Մեկնաբանե՛ք հետևյալ մտքերը.

• Պետք է ջանալ մարդուն կարողությունները հասցնել իրենց բարձրագույն կատարելության։
• 
  Այս միտքը ուզում է ասել, որ մարդը պետք է ինչքան կարող է զարգացնի իր կարողությունները, որ դառնա ավելի լավը ու ավելի ուժեղ։
• Ավելի լավ է ըլլալ միամիտ, պարզ, ուրիշներու վստահող, զոհաբերող և ստեղծագործ, քան ըլլալ «իմաստուն», ամեն բանի մեջ ետինը մտածել, ամեն բանի մեջ «իմաստության» ուժով հեռատեսնել դժբախտություն, ինտրիգ, մթություն։
  
  
  Այս միտքը ասում է, որ ավելի լավ է լինել պարզ ու բարի, քան կեղծ իմաստուն ու միշտ վատը տեսնող։
• Մի՛ սիրեք Սահմանը։ Եթե ըսեին ինձ, թե քու սահմանդ պիտի ըլլա մինչև անտեսանելի հորիզոնը՝ պիտի բողոքեի այդ անողոք կարգադրության հանդեպ։ Անսահմանության ըղձանքը անհագություն չէ։ Անհագությունը ծնունդ կառնե «Ես»֊ի փառամոլութենեն։ Անսահմանության ըղձանքը աստ­վածային Սաղմն է մարդոց մեջ։
• 
  Այս միտքը նշանակում է, որ մարդը չպետք է սահմանափակվի։ Մեր ներսում կա անսահման կարողություններ ու ստեղծելու ցանկություն, որը բնական է։ Սահմանները խանգարում են այդ ազատությանը։

բ) Ձեր ընտրությամբ մեկնաբանե՛ք երկու միտք:

Հոգեկան ուժն ալ, կյանքի զառիթափեն դարվար, կը կազմվի փոքրիկ կաթիլներով։Արհամարհել փոքր բաները, կը նշանակե գաղափար չու­նենալ մեծությանց կառուցման մասին։ 

Մեկնաբանում

Այս միտքը ասում է, որ մեծ ուժը ու հաջողությունը ծնվում են փոքր քայլերից ու փորձերից։

Սափոր մը ջուրը ալիք չի կրնար կազմել և փրփուր չունի, ո՛չ ալ խաղաղ ծովերու աստվածային վեհությունը։

Մեկնաբանում

Այս միտքը ասում է, որ փոքր բաները մեծ արդյունք չեն կարող տալ։ Մեծ բաները միայն մեծից են ծնվում, ինչպես փոքր ջուրն մեծ ալիք ու փրփուր չի ստեղծում։