Category: Գրականություն 9

Բնությունը շատ կարևոր դեր է խաղում Սահյանի բանաստեղծություններում, քանի որ նրա բանաստեղծությունների մեծամասնությունը հիմնված է հենց բնության վրա: Սահյանը այնքա՜ն սիրուն է նկարագրում բնությունը իր պոեզիայում, որ թվում է , թե դու ինքդ ես հայտնվել այնտեղ: Օրինակ` “ԱՅՍ ԻՄ ՀՐԱՇՔ ԱՇԽԱՐՀՆ Է” բանաստեղծության մեջ Սահյանը նկարագրում է մի հրաշք աշխարհ, որտեղ բնությունը անսովոր և ֆանտաստիկ ձևով կենդանանում է՝ ցույց տալով կյանքի գեղեցկությունը:

Հաճախաբար Սահյանը օգտագործում է բնությունը նաև որպես զգացմունքների արտահայտման միջոց։  Օրինակ` “ՔԱՐԱՓԻ ՎՐԱ” բանաստեղծության մեջ Սահյանը նկարագրում է իր զգացմունքները: Այս բանաստեղծության մեջ Սահյանը նկարագնրում էր իր զգացմունքները քարափի միջոցով:

Այսպիսով հասկացանք, որ Սահյանը շատ է սիրում նկարագրել իր զգացմունքերը բնության միփջոցով և թափանցել նրա ներքին աշխարհը:

1. Ինչպիսին էր օձը։ 

Ինչպես բավականին հաճախ շեշտում էր հեղինակը, օձը սրճագույն էր։ Սիրուն օձ էր՝ մաքուր ու նրբագեղ, ճշգրիտ, նաև վախեցած և անմեղ:

2. Մեկնաբանի՛ր  հատվածները՝

Ա․ Իրեն հանցավոր էր զգում, որ օձին հետապնդելով խախտում է այգու այս կամ այն կանոնը և մի ասելիք էր պատրաստում, եթե որևէ մեկը հայտնաբերեր իրեն: Գուցե ասի՝ «Ես ժամանակակից բարոյականությունն եմ և ուսումնասիրում եմ սողունների կառուցվածքը»:

Ահա կետադրված տարբերակը․

Նա իրեն հանցավոր էր զգում, քանի որ ընկել էր օձի ետևից և տարբեր խոսքեր էր հորինում, թե ինչ է ասելու, եթե իրան բռնացրեն:

Բ․  Ձեռք տալ օձին՝ նշանակում է ձեռք տալ մարդու մտքում թաքնված չգիտես ինչ բանի, մի բան, որ չպետք է երբեք ի լույս բերվի: 

Ուզում է ասել, որ օձին ձեռք տալը խորհրդանշում է մարդու ներսում թաքնված վտանգավոր ու արգելված կողմերին դիպչելը, որոնք չպետք է բացվեին։

Կարդացե՛ք ստեղծագործությունը և կատարե՛ք ա  և բ  առաջադրանքները.

ա) Մեկնաբանե՛ք հետևյալ մտքերը.

• Պետք է ջանալ մարդուն կարողությունները հասցնել իրենց բարձրագույն կատարելության։
• 
  Այս միտքը ուզում է ասել, որ մարդը պետք է ինչքան կարող է զարգացնի իր կարողությունները, որ դառնա ավելի լավը ու ավելի ուժեղ։
• Ավելի լավ է ըլլալ միամիտ, պարզ, ուրիշներու վստահող, զոհաբերող և ստեղծագործ, քան ըլլալ «իմաստուն», ամեն բանի մեջ ետինը մտածել, ամեն բանի մեջ «իմաստության» ուժով հեռատեսնել դժբախտություն, ինտրիգ, մթություն։
  
  
  Այս միտքը ասում է, որ ավելի լավ է լինել պարզ ու բարի, քան կեղծ իմաստուն ու միշտ վատը տեսնող։
• Մի՛ սիրեք Սահմանը։ Եթե ըսեին ինձ, թե քու սահմանդ պիտի ըլլա մինչև անտեսանելի հորիզոնը՝ պիտի բողոքեի այդ անողոք կարգադրության հանդեպ։ Անսահմանության ըղձանքը անհագություն չէ։ Անհագությունը ծնունդ կառնե «Ես»֊ի փառամոլութենեն։ Անսահմանության ըղձանքը աստ­վածային Սաղմն է մարդոց մեջ։
• 
  Այս միտքը նշանակում է, որ մարդը չպետք է սահմանափակվի։ Մեր ներսում կա անսահման կարողություններ ու ստեղծելու ցանկություն, որը բնական է։ Սահմանները խանգարում են այդ ազատությանը։

բ) Ձեր ընտրությամբ մեկնաբանե՛ք երկու միտք:

Հոգեկան ուժն ալ, կյանքի զառիթափեն դարվար, կը կազմվի փոքրիկ կաթիլներով։Արհամարհել փոքր բաները, կը նշանակե գաղափար չու­նենալ մեծությանց կառուցման մասին։ 

Մեկնաբանում

Այս միտքը ասում է, որ մեծ ուժը ու հաջողությունը ծնվում են փոքր քայլերից ու փորձերից։

Սափոր մը ջուրը ալիք չի կրնար կազմել և փրփուր չունի, ո՛չ ալ խաղաղ ծովերու աստվածային վեհությունը։

Մեկնաբանում

Այս միտքը ասում է, որ փոքր բաները մեծ արդյունք չեն կարող տալ։ Մեծ բաները միայն մեծից են ծնվում, ինչպես փոքր ջուրն մեծ ալիք ու փրփուր չի ստեղծում։

Դուք չեք կարող այլ բան լինել: Դուք պիտի լինեք հենց այնպիսին, ինչպիսին կաք: Գոյին դուք հենց այդպիսին եք պետք:

Մի անգամ արքան մտնում է այգի և տեսնում տհաճ հոտ արձակող և մեռնող ծառեր, ծաղիկներ, թփեր: Կաղնին ասում է, որ մեռնում է այն ցավից, որ չի կարող այնքան սլացիկ լինել, ինչքան սոճին: Սոճին ասում է, որ իր մահվան պատճառն այն է, որ ինքը չի տալիս այնպիսի բերք, ինչ տալիս է խաղողի որթը: Իսկ խաղողի որթը մեռնում էր այն վշտից, որ չի ծաղկում վարդենու պես: Շուտով արքան գտնում է մի բույս, որը ուրախություն էր պարգևում իր ծաղիկներով և թարմությամբ: Հարցուփորձից հետո, արքան ստանում է բույսի հետևյալ պատասխանը.
— Ես այս ամենը ինքնին շնորհ եմ համարում: Չէ՞ որ երբ դու ինձ տնկեցիր, դու ուզում էիր, որ ես ուրախություն պարգևեմ քեզ: Եթե դու կաղնի, խաղող կամ վարդ ուզեիր, դու հենց դրանցից էլ կտնկեիր: Այդ պատճառով էլ ես մտածում եմ, որ ես չեմ կարող լինել այլ բան, բացի նրանից, ինչ որ եմ: Եվ ես աշխատում եմ զարգացնել իմ ունեցած լավագույն որակները:

Դու այստեղ ես, որովհետև Գոյը հենց քո կարիքն ուներ, կարիքն ուներ հենց նրա, ինչպիսին դու ես: Հակառակ դեպքում՝ մեկ ուրիշը կլիներ այստեղ: Դու մարմնավորում ես ինչ-որ յուրահատուկ, էական, ինչ-որ շատ կարևոր բան: Քո ինչի՞ն է պետք Բուդդա լինել: Եթե Աստված մի ուրիշ Բուդդայի կարիք ունենար, նա կստեղծեր այնքան Բուդդա, որքան ցանկանար:Բայց նա մեկ Բուդդա է ստեղծել: Եվ դա բավական է: Մինչև հիմա նա չի ստեղծել այլ Բուդդա կամ Քրիստոս: Դրա փոխարեն նա ստեղծել է Քեզ: Հիմա հասկացա՞ր, թե Տիեզերքն ինչպիսի ուշադրության է արժանացրել հատկապես քեզ:
Դու ես Ընտրյալը, ոչ թե Բուդդան, Քրիստոսը կամ Կրիշնան:Նրանք իրենց գործն արեցին: Նրանք իրենց ներդրումն ունեցան Գոյի մեջ: Հիմա Դու այստեղ ես, որպեսզի բերես քո ավանդը: Նայիր ինքդ քեզ: Դու կարող ես լինել միայն այն, ինչ որ ես… հնարավոր չէ, որ դու ուրիշ մեկը դառնաս: Դու կարող ես կամ ուրախանալ և ծաղկել, կամ թոշնել՝ չընդունելով քեզ այնպիսին, ինչպիսին կաս:

Առաջադրանքներ

1․ Ո՞ր մտքերն են համապատասխանում առակին: Հիմնավորե’ք:

Չպետք է ավելիին ձգտել, պետք է բավարարվել ունեցածով:

Պետք է զարգացնել քո լավագույն որակները:

Մի’ ձգտիր նմանվել ուրիշներին:

Քեզ Աստված ստեղծել է այնպիսին, ինչպիսին ցանկացել է, որ դու լինես:

Ընդունի’ր քեզ այնպիսին, ինչպիսին կաս:

Դու փորձիր Քրիստոս, Բուդդա կամ Կրիշնա դառնալ:

Առակի ասելիքն այն էր, որ պետք է բավարարվել քո ունեցածով և չձգտել նմանվել ուրիշներին:

2․ Համաձա՞յն եք հետևյալ մտքի հետ: Պատասխանը հիմնավորե’ք.
«Դու ես Ընտրյալը, ոչ թե Բուդդան, Քրիստոսը կամ Կրիշնան…»:

Այո քանի որ, բոլոր մարդիկ չեն կարող ունենալ նույն պահվացքը կամ տեսքը:

Հեքիաթները պատմում են, թե ինչպես է ժողովուրդը տեսել աշխարհը։ Դրանք ոչ միայն ուրախացնում են, այլ նաև սովորեցնում, թե որն է լավը և որն է վատը, ինչպես պետք է մարդ ապրի, որ արժանանա հարգանքի։

Հեքիաթներում միշտ պայքար է առաջանում բարիի և չարի միջև։ Բարի կերպարներն են՝ ազնիվ, աշխատասեր մարդիկ, կախարդական ուժեր ունեցող հերոսները։ Նրանք սովորաբար համեստ են, խիզախ և արդար։ Իսկ չար կերպարներն են՝ ագահները, ստախոսները, կախարդները կամ իշխանները։

Հայկական հեքիաթներում բարինմիշտ հաղթում է չարին։ Սա պատահական չէ: Ժողովուրդը հավատացել է, որ արդարությունը միշտ վեր է կանգնելու և բարի մարդը վերջի վերջո կպարգևատրվի։ Օրինակ՝ այն հերոսը, ով ճանապարհին մեկին օգնում է, վերջում ստանում է կախարդական օգնություն։ Իսկ ագահը կամ դաժանը ստանում է իր արժանի պատիժը։

Այսպիսով, հեքիաթների միջոցով փոխանցվել է կարևոր ճշմարտություն: Կյանքում ամենակարևորը բարի սիրտն ու արդար գործերն են։ Չարը կարող է ժամանակավոր հաղթանակ ունենալ, բայց միշտ հաղթում է բարին։

Առաջադրանքներ

1.Գրի՛ր բառերի բացատրությունը:

Խոնջացած-հոգնած, տկարանալ-թուլանալ, որոգայթթակարդ: Դուրս գրի՛ր այլ անհասկանալի բառեր և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:

2.Բառերը բաժանի՛ր մասերի գրի՛ր կազմությունը՝ խստապիրկ, ահուդող, համառությունը, դերասանություն: 

Խստ-պիրկ, ահ-ու-դող, հանառ-ություն, դերասան-ություն:

3.Գրավոր բացատրի՛ր այս միտքը՝ Ի՞նչ իրավունքով էին ուզում ստիպել իրեն, որ իր մեջ քանդեր մի անմեղ բան: 

Բենին ստիպում թին կեղծ ծիծաղել: Բայց Բենի համար ծիծաղը դա ընդհամենը մի անմեղ զգացողություն էր և նա չեր ուզում այն կեղծել:

4.Մեկնաբանի՛ր միտքը, համաձա՞յն ես արդյոք ասվածի հետ: Մարդիկ մի բան ուզում եւ այլ բան ստանում են, ինչոր բան են ուզում տալ եւ 
ուրիշ բան են տալիս: 

Այս միտքը նշանակում է, որ մարդկանց ցանկությունները միշտ չեն համապատասխանում իրականությանը:

Ես համաձայն եմ քանի որ միշտ չի, որ մենք ստամում ենք այն ինչ ուզում ենք:

5. Դո՛ւրս գրիր կեղծիքի և ծիծաղելի երևույթների մասին մտորումները։ 

6.  Բացատրի՛ր վերնագիրը:

«Ծիծաղ» վերնագիրը, ցույց է տալիս, որ պատմվածքը ծիծաղի մասին է, մարդկային զգացմունքների ու վեճերի՝ թե երբ է ծիծաղը իրական իսկ երբ կեղծ։

7.  Բնութագրի՛ր Բենին:

Բենը շատ անկեղծ, մաքուր և անմեղ տղա էր: Նաև Բենը չեր սիրում կեղծիք: Նա միշտ զգայուն է եղել եվ խիղճ ունեցող:

8.  Ի՞նչ ես մտածում պատմվածքում ներկայացված իրադարձության մասին:

Կարծում եմ, պատմվածքը ցույց է տալիս, որ կեղծիքը ցավ է բերում: Բենը չէր ուզում կեղծ ծիծաղել, դրա համար էլ նրա ծիծաղը վերածվեց լացի։

9.  Բենն ինչո՞ւ լաց եղավ:

Բենը լաց եղավ, որովհետև ստիպված էր ծիծաղել առանց պատճառի, հետո զգաց մեղավորություն ու տխրություն օրիորդ ուսուցչուհու հանդեպ, ում նա ուզում էր ընկեր լինել, և մենակ մնալն ու շփոթը նրան շատ ճնշեցին:

Աշխատանք դասարանում 

Շունն ու սրվակը

Իմ սիրելի շուն, բարի շուն, իմ սիրելի շնիկ, մոտ եկ, հոտ քաշիր այս անուշահոտ ջրից, որը քաղաքիս ամենապատվական պարֆյումերից եմ գնել: Եվ շունը պոչը թափ տալով, որ, ըստ իս, այդ թշվառ արարածների ծիծաղի կամ ժպիտի նշանն է, մոտեցավ ու իր խոնավ դունչը հետաքրքրությամբ հպեց սրվակի բերանին, ապա հանկարծ ահով ետ-ետ քաշվեց ու սկսեց վրաս հաչել, ասես թե կշտամբելիս լիներ ինձ: Ա~հ, թշվառ շուն, եթե ես ձեզ մի կույտ աղբ առաջարկեի, դուք հաճույքով պիտի հոտոտեիք այն, անգամ գուցե խժռեիք այն: Այդպես է, իմ տխուր կյանքի անարժան ուղեկից, դուք նման եք հասարակության, որին չպետք է բնավ նուրբ անուշահոտություն առաջարկել (դա նրան նեղացնում է),այլ պետք է տալ լոկ խնամքով հավաքած աղտեղություններ:

Հեղինակ՝ Գիյոմ Ապոլիներ

1. Բացատրի՛ր բառերը՝ ամենապատվական-ամենահարգված, պարֆյումեր-օծանելիքներ սարքող, սրվակ- փոքրիկ ապակյա անոթ, կշտամբել-մեղադրել, բնավ-լիովին։ 

2. Ի՞նչի հետ է համեմատում շան արձագանքը։ 

Հեղինակը համեմատում է այն ամեն ինչից անգոհ հասարակության հետ

3. Ո՞ր հատվածում է արտահայտված ստեղծագործության ասելիքը։ 

Ա~հ, թշվառ շուն, եթե ես ձեզ մի կույտ աղբ առաջարկեի, դուք հաճույքով պիտի հոտոտեիք այն, անգամ գուցե խժռեիք այն: Այդպես է, իմ տխուր կյանքի անարժան ուղեկից, դուք նման եք հասարակության, որին չպետք է բնավ նուրբ անուշահոտություն առաջարկել (դա նրան նեղացնում է),այլ պետք է տալ լոկ խնամքով հավաքած աղտեղություններ:

4. Ո՞րն է ստղծագործության ասելիքը, ներկայացրո՛ւ և շարադրի՛ր քո կարծիքը գաղափարի վերաբերյալ։ 

Ստեղծագործության ասելիքն այն է, որ մարդիկ հաճախ ձգտում են այն բաներին, որոնք իրենց դուր են գալիս, բայց իրականում վտանգ են սպառնում նրանց համար, իսկ իրականուրախությունը թաքնված է նրանում, ինչ նրանց իսկապես պետք է

5. Ի՞նչ նկատի ունի հեղինակը, երբ ասում է ,,խնամքով հավաքված աղտեղություն,, ։ Ինչպես ես հասկանում ,,աղտեղություն,, բառը։ 

Ես հասկանում եմ աղտեղություն բառը որպես վատ վերաբերմունք հասարակության կողմից:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Կարդա՛ Վ․ Սարոյանի ,,Հանճարը,, ստեղծագործությունը և գրավոր պատասխանի՛ր հարցերին։ 

Առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ է նշանակում ,,հանճար,, բառը։ Ո՞ր դեպքում կօգտագործես այդ բառը։ 

«Հանճար» բառը նշանակում է բացառիկ տաղանդ ունեցող մարդ, որի ստեղծագործական, մտավոր կամ գործնական ունակոությոունները զարգացած են ավելի շատ քանց թե սովորական մարդկանցը:

Ես կօգտագործեի «հանճար» բառը, եթե, օրինակ տեսնեի մի խելացի մարդու, մարդու ով ունի յուրահատուկ ունակություններ կամ եթե տեսնեի գրողների, ֆիլմերի սցենարիստների:

2. Ի՞նչ իմաստով է այստեղ ,,հանճար,, բառն օգտագործում Սարոյանը։ 

Այնտեղի հանճար բառն օգտագործված է ոչ թե բառացի իմաստով, այլ հեգնանքով: Սարոյանը երիտասարդին ներկայացնում է որպես այնպիսի մեկի, ով իրեն մեծ պատմություններ գիտեցող ու ապագա փառահեղ գրող է համարում, բայց իրականում ոչինչ չի գրել: Այսինքն’ Հաանճար ասելով’ հեղինակը մի քիչ ծաղրում է նրան:

3. Բնութագրի՛ր երիտասարդ հանճարին։ 

Հեղինակը բնութագրում է երիտասարդ հանճարին որպես երազող և ինքնավստահ մարդ: Իրականում երիտասարդը գիտի շատ հետաքրքիր պատմություններ բայց կամ ծուլիկանում է այն գրել, կամ չի ուզում:

4. Ըստ այս ստեղծագործության բնութագրի՛ր հեղինակին։ 

Սարոյանը ներկայացվում է որպես փորձառու գրող, որին պատմությունների թափանցիկությունն միանգամից երևում է: Նա խորաթափանց է, հեգնոտ, մի քիչ հիասթափված գրելուց, որովհետև հոգնել է անընդհատ նույն թեմաներից: Բայց միևնույն ժամանակ’ բարի է, փորձում է երիտասարդին խրախուսելու ցույց տալ, որ ամենակարևորն է’ սկսել գրել:

5. Ի՞նչ կարծիքի ես երիտասարդի սցենարի վերաբերյալ։ 

Իրականում ինձ այդքան էլ դուր չեկավ երիտասաևդի սցենարը: Իմ համար այն մի փոքր ձանձրալի էր: Ես կավելացնեի մի փոքր էկշն, որպեսզի ֆիլմ դիտելը լինի ավելի հետաքրքիր նայելու համար:

6. Ի՞նչ է ասում Սարոյանը ֆիլմերի մասին, գրի՛ր քո կարծիքը ժամանակակից ֆիլմերի մասին՝ կարևորելով սցենարային առանձնահատկությունները։ 

7. Ո՞րն է հեղինակի ասելիքը։ 

Հեղինակի ասելիքն այն է, որ իրական կյանքի պատմությունները շատ ավելի արժեքավոր և հետաքրքիր են, քան հորինված սցենարները: