Ուրվագծային քարտեզի վրա նշել հարավ-արևմտյան Ասիայի երկրները և այդ երկրների ափերը ողողող ջրային ավազանները:
Ինչպիսին է Հարավ-արևմտյան Ասիայի աշխարհագրական դիրքը
Հարավարևմտյան Ասիան շրջապատված է Միջերկրական, Արաբական, Կարմիր, Սև և Կասպից ծովերով, ինչպես նաև Ադենի, Օմանի և Պարսից ծոցերով։ Այն ներառում է Փոքրասիական և Արաբական թերակղզիները, Հայկական լեռնաշխարհը և Իրանական բարձրավանդակը։ Պատմաաշխարհագրական առումով այս տարածաշրջանին դասվում են նաև Կովկասի պետությունները։ Այստեղ է գտնվում նաև հայ ժողովրդի բնօրանը՝ Հայաստանը։
Որոնք են հարավ-արևմտյան Ասիայի տնտեսական զարգացման խոչընդոտներն ու խթանիչները
Հարավարևմտյան Ասիայի զարգացման նախադրյալներն են հարուստ բնական ռեսուրսները, ջրային ավազանները և բարենպաստ աշխարհագրական դիրքը։ Սակայն տարածաշրջանի առաջընթացին խոչընդոտում են շարունակական կոնֆլիկտները և որոշ չափով կլիմայական պայմանները։ Ինչով է պայմանավորված հարավ-արևմտյան Ասիայի մի շարք երկրներում տղամարդկանց մեծ թիվը
Տարածաշրջանի բնակչության սեռային կազմում գերակշռում են տղամարդիկ, բացառությամբ Հարավային Կովկասի երեք երկրների՝ Հայաստանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի։ Տղամարդկանց գերակշռությունը նկատելի է ոչ միայն Հարավարևմտյան Ասիայում, այլև ամբողջ աշխարհում, հատկապես Քաթարում, Քուվեյթում և ԱՄԷ-ում։ Ինչ դեր ունի հարավ-արևմտյան Ասիան ամողջ աշխարհում
Հարավարևմտյան Ասիան արտահանում է նավթ, գազ, օգտակար հանածոներ, բուսաբուծական և անասնապահական արտադրանք, գործվածքներ և տնային արտադրանք։ Այն ունի լայն տնտեսական կապեր այլ երկրների հետ։ Տարածաշրջանը հարուստ է նավթով, գազով և ջրային ավազաններով, ինչը նրան կարևոր դեր է տալիս համաշխարհային տնտեսությունում։
Մայրս այս պտուղները սիրում է: Նշանաբառը բոլորը գիտեն: Պարտեզում գեղեցիկ վարդ էր բացվել: Ես վաղուց փնտրում էի այս իրը: Մի քանի երեխաներ խաղում էին բակում: Ջրաղացը հին օրերի երգն էր երգում: Կաթի ամբողջ սերը պահել էր միջնեկ որդուն:
3. Եռանկյանը ներգծված է շրջանագիծ: Հաշվիր <COA, <AOB, <COB եթե ∢OMN=32° և ∢ONL=37°
4.Ներգծյալ շրջանագծի շոշափման կետում հավասարասրուն եռանկյան սրունքը տրոհվում է 3սմ և 4սմ երկարությամբ հատվածների՝ հաշված հիմքից։ Գտեք այդ եռանկյան պարագիծը։
5.Գտեք 6 սմ և 8 սմ էջերով և 10 սմ ներքնաձիգով ուղղանկյուն եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը։
I. Այն էներգիան, որով մարմինը օժտված է իր շարժման հետևանքով անվանվում է կինետիկ էներգիա։
Պատ՝․ 1
II. Սեղմված զսպանակի էներգիան պոտենցիալ էներգիայի օրինակ է։
Պատ՝․ 2
III. Գիրքը դրված է սեղանին։ Հատակի նկատմամբ այն օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։
Պատ՝․ 2
IV. Բրատսկի ՀԷԿ-ում ամբարտակից առաջ և նրանից հետո ջրի մակարդակների տարբերությունը 100մ է։ Ի՞նչ էներգիայով է օժտված ամբարտակում գտնվող ջուրը։
h1-h2=100մ։
Ամբարտակում գտնվող ջուրը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։
Պատ՝ 2 պոտենցիալ
V. Հաշվեք ի՞նչ էներգիայով է օժտված ամբարտակում ջրի մակերևույթին մոտ գտնվող յուրաքանչյուր խորանարդ մետր ջուրը․
h=100մ
g=9,8Ն/կգ
——————
E=?
E=hg=100•9,8=980կՋ
Պատ՝․ 4, 980 կՋ
VI. Ընտրեք հարցի առավել ճշգրիտ պատասխանը։
Պատ՝․ 3 պոտենցիալ և կինետիկ
VII. Ընտրեք հարցի առավել ճշգրիտ պատասխանը։
Ինչի՞ց է կախված մարմնի կինետիկ էներգիան․
Մարմնի կինետիկ էներգիան կախբած է մարմնի զանգվածից և շարժման արագությունից։
Պատ՝․ 3 մարմնի զանգվածից և նրա շարժման արագությունից
VIII. Միատեսակ չափսերով կապարե և փայտե գնդերը գետնին ընկնելու պահին ունին նույն արագությունները։ Այդ պահին նրանք օժտվա՞ծ էին արդյոք նույն էներգիաներով։
Պատ՝․ 1 ավելի մեծ էներգիա ուներ կապարե գունդը
IX. Հավասար զանգվածներով Ա և Բ չորսուները դրված են տարբեր բարձրություններ ունեցող թեք հարթությունների վրա։ Նու՞յնն են արդյոք թեք հարթությունների հիմքերի նկատմամբ չորսուների ունեցած էներգիաները։
Պատ՝․ 1 Ա չորսուի էներգիան ավելի մեծ է, քան Բ չորսուի էներգիան
X. Մարմնի անկման ժամանակ պոտենցիալ էներգիան փոխակերպվում է կինետիկի։
Պատ՝․ 1
2 տարբերակ
I. Այն էներգիան, որը որոշվում է փոխազդող մարմինների կամ միևնույն մարմնի մասերի փոխադարձ դիրքով, կոչվում է պոտենցիալ էներգիա։
Պատ՝․ 2
II. Ճանապարհով շարժվող ավտոմեքենան իր շարժման հետևանքով օժտված է կինետիկ էներգիայով։
Պատ՝․ 1
III. Քամուց թեքված ծառի ճյուղը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։
Պատ՝. 2
IV. Ի՞նչ միավորներով են չափում էներգիան։
Պատ՝․ 2 /Ջ,կՋ/
V. 250կգ զանգված ունեցող ցցահար մուրճը ցցի նկատմամբ բարձրացված է 5մ բարձրության վրա։ Ի՞նչ էներգիայով է օժտված ցցահար մուրճը ցցի նկատմամբ։
Ցցահար մուրճը ցցի նկատմամբ օժտված է կինետիկ էներգիայով։
Պատ՝․ 2 /կինետիկ/
VI.
m=250կգ
h=5մ
g=9,8 Ն/կգ
_________
E/Ջ/=?
E=mgh=250կգ•5մ•9,8Ն/կգ=12250 Ջ
Պատ՝․ 2
VII. Ի՞նչ էներգիայով է օժտված ցցահար մուրճը անկման ժամանակ․
Պատ՝․ 3 /պոտենցիալ և կինետիկ/
VIII. Կապարե և փայտե՝ նույն չափսեր ունեցող երկու գնդեր բարձրացված են նույն բարձրության վրա։ Արդյո՞ք նրանք ունեն նույն էներգիաները․
Պատ՝․ 1 ավելի մեծ էներգիայով օժտված է կապարե գունդը, քանի որ նրա զանգվածը մեծ է
IX. Ընտրիր առավել լրիվ պատասխանի համարը։
Ա և Բ հավասար զանգվածներով ինքնաթիռներով թռչում են նույն արագությամբ, բայց Ա-ն ավելի մեծ բարձրության վրա, քան Բ-ն։ Հավասա՞ր են արդյոք ինքնաիթռների կինետիկ էներգիաները․
Պատ՝․ 3 /ինքնաթիռների կինետիկ էներգիաները հավասար են, քանի որ նրանք ունեն նույն զանգվածը և նույն արագությունները/
X. Այդ սարքում բեռի պոտենցիալ էներգիան փոխակերպվում է սայլակի կինետիկ էներգիայի։
Պատ՝․ 1 /Պոտենցիալ, կինետիկ/
3 տարբերակ
I. Ի՞նչ տեսակի էներգիայով է օժտված ձգված կամ սեղմված զսպանակը․
Սեղմված զսպանակը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։
Պատ՝․ 2 պոտենցիալ
II. Ընկնող քարը գետնին հարվածելու պահին օժտված է կինետիկ էներգիայով։
Պատ՝․ 1 կինետիկ/
III. Լարված ժամացույցի զսպանակը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։
Պատ՝․ 2 պոտենցիալ
IV. Վոլգա-Դոն ջրանցքի ամենաբարձր տեղամասում ջրի մակերևույթը 44մ-ով բարձր է Դոն գետի մակարդակից։ Ի՞նչ էներգիայով է օժտված ջուրը ջրանցքում՝ գետի ջրի մակարդակի նկատմամբ․
Ջրանցքում ջուրը՝ գետի ջրի մակարդակի նկատմամբ օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։
Պատ՝․ 2 /պոտենցիալ/
V. Հաշվեք այն էներգիան, որով օժտված է նախորդ խնդրում նշված բարձրության վրա գտնվող 1մ3 ծավալով ջուրը․
h=44մ
g=9,8Ն/կջ
—————
E=?
E=hg=44•9,8=431կՋ
Պատ՝․ 1 /=431 կՋ/
VI. Երկրի նկատմամբ ի՞նչ տեսակի էներգիայով է օժտված թռչող ինքնաթիռը։ Ընտրիր առավել լրիվ պատասխանը։
Թռչող ինքնաթիռը Երկրի նկատմամբ օժտված է պոտենցիալ և կինետիկ էներգիաներով։
Պատ՝․ 3 /պոտենցիալ և կինետիկ/
VII. Ինչի՞ց է կախված Երկրի մակերևույթի նկատմամբ բարձրացված մարմնի պոտենցիալ էներգիան․ Ընտրիր առավել լրիվ պատասխանը։
Երկրի մակերևույթի նկատմամբ բարձրացված մարմնի պոտենցիալ էներգիան կախված է մարմնի՝ Երկրի մակերևույթից ունեցած բարձրության և զանգվածից։
Պատ՝․ 2 /մարմնի՝ Երկրի մակերևույթից ունեցած բարձրությունից և զանգվածից/
VIII. Ի՞նչ պայմանների դեպքում երկու միևնույն զանգվածով մարմինները կարող են ունենալ հավասար կինետիկ էներգիաներ․
Երկու միևնույն զանգվածով մարմինները կարող են ունենալ հավասար կինետիկ էներգիաներ, եթե շարժման արագությունները հավասար են։
Պատ՝․ 1 /շարժման արագությունները հավասար են/
IX. Երկրի մակերևույթի նկատմամբ նու՞յն պոտենցիալ էներգիայով են օժտված մարմինները․
Պատ՝․ 2 /Ա մարմինը ունի ավելի փոքր էներգիա, քան Բ մարմինը/
X. Երբ քամու ազդեցությամբ ծառի ճյուղը կորանում է, օդի կինետիկ էներգիան փոխակերպվում է ճյուղի պոտենցիալ էներգիայի։
Պատ՝․ 2 /կինետիկ, պոտենցիալ/
4 տարբերակ
I. Օդի ո՞ր էներգիան է օգտագործվում հողմաէլեկտրակայաններում․
Հողմաէլեկտրակայաններում օգտագործվում է օդի կինետիկ էներգիան։
Պատ՝․ 1 /կինետիկ/
II. Բալոնում սեղմված գազը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։
Պատ՝․ 2 /պոտենցիալ/
III. Ո՞ր էներգիայի հաշվին են շարժվում ձեռքի մեխանիկական ժամացույցի սլաքները․
Ձեռքի մեխանիկական ժամացույցի սլաքները շարժվում են զսպանակի պոտենցիալ էներգիայի հաշվին
Պատ՝․ 2 /զսպանակի պոտենցիալ էներգիայով/
IV. 2500 կգ զանգվածով մուրճը բարձացված է 1,5 մ բարձրության վրա։ Ի”նչ տեսակի էներգիայով է օժտված բարձրացված մուրճը․
Մուրճը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով
Պատ՝․ 2 /պոտենցիալ/
V. Օգտվելով նախորդ խնդրի պայմաններից՝ հաշվեք բարձրացված մուրճը էներգիան․
m=2500կգ
h=1,5մ
g=9,8Ն/կգ
_______
Eպ(Ջ)=?
Eպ=mgh=2500կգ•1,5մ•9,8Ն/կգ=36750 Ջ
Պատ՝․ 3
VI. Ընկնելու ժամանակ մուրճը ի՞նչ էներգիայով է օժտված։ Ընտրիր առավել լրիվ պատասխանը։
Ընկնելու ժամանակ մուրճը օժտված է կինետիկ և պոտենցիալ էներգիաներով։
Պատ՝․ 3 /կինետիկ և պոտենցիալ/
VII. Փոխվու՞մ է արդյոք մարմնի էներգիան, երբ այն կատարում է աշխատանք․
Մարմնի էներգիան նվազում է, երբ այն կատարում է աշխատանք։
Պատ՝․ 3 /նվազում է/
VIII. Ի՞նչ պայմանի դեպքում նույն արագությամբ շարժվող երկու մարմիններ կունենան հավասար կինետիկ էներգիաներ․
Նույն արագությամբ շարժվող երկու մարմինները կունենան հավասար կինետիկ էներգիաներ, եթե մարմինների զանգվածները հավասար են։
Պատ՝․ 2 մարմինների զանգվածները հավասար են
IX. Հավասա՞ր են արդյոք միանման աղյուսների՝ Երկրի նկատմամբ ունեցած պոտենցիալ էներգիաները․
Պատ՝․ 2 Բ-ն ունի ավելի մեծ էներգիա
X. Երբ սահնակը սահում է սարից, ապա պոտենցիալ էներգիան փոխակերպվում է կինետիկ էներգիայի․
1. Կարդա՛, ցույց տուր, թե որ բառերին են լրացնում ընդգծված մակբայները, , որոշի՛ր, թե գործողության ինչն են ցույց տալիս դրանք:
Ծերունին տխուր մտահոգության մեջ վեր կացավ, վրանի վարագույրները ցած թողեց և իսկույն-ձև դուրս գնաց: Սամվելը մի քանի րոպե մնաց լռության մեջ: Մի քանի անգամ-քանակ վեր առավ մագաղաթի թերթերը, կամենում էր գրել, բայց դարձյալ-չափ ցած
դրեց: Նա վեր կացավ, արագ-ձև ետ քաշեց վարագույրի մի եզրը, նստեց, կրկին-չափ առավ մագաղաթյա թերթը և սկսեց դանդաղ-ձև գրել:
Տեղի մակբայ
Նախադասության մեջ լինում են տեղի պարագա և պատասխանում են որտե՞ղ,
ո՞ւր հարցերին: Օրինակ՝ Երկրերկիր տարածվեց քաջ ասպետի համբավը:
Տեղի մակբայներեն են՝ ամենուր, ամենուրեք, այլուր, բերնեբերան, բերնից բերան, դեմ առ դեմ, դեմ դիմաց, դեմուդեմ, դեսուդեն, դեմ հանդիման, դռնեդուռ, գյուղեգյուղ, երկրեերկիր,հետ կամ ետ, ընդառաջ, հեռու, մեջտեղ, պատն ի վեր, սարն ի վեր, վար, վեր, տեղ-տեղ:
2. Գտի՛ր մակբայները:
Նրանք գյուղեգյուղ փնտրում էին սարերում հայտնված մարդուն:
Հորիզոնը տեղ-տեղ շատ բարձր էր:
Քամին գույնզգույն տերևները դեսուդեն էր քշում:
Վայրի գազանները քարեքար ընկան, իրենց բներից փախան:
3. Երգել, խաղալ, ապրել բայերի հետ գործածի՛ր համապատասխան տեղի
մակբայներ:
ծտերը դեմ դիամաց երգում են, երեխաները այգու մեջտեղը խաղում են, իմ ընկերը հեռու է ապրում։
Ժամանակի մակբայ
Ցույց է տալիս գործողության կատարման ժամանակը։ Պատասխանում են ե՞րբ հարցին։
Ընդգծիր ժամանակի մակբայները։
Այժմ փորձում եմ լինել ավելի խոհեմ։
Ժամ առ ժամ փոխվում են իրադարձությունները։
Չնայած չգիտեր, բայց նախապապես վերցրել էր իր ընդմիջումը։
Ընկերներն ասել էին՝ մշտապես չես կարող այդ աշխատանքով զբաղվել։
Օրը պայծառ էր, արդեն բացվել էր գարնանային առավոտը։
Ձևի մակբայ
Ցույց են տալիս գործողության կատարման ձևը, պատասխանում են ինչպե՞ս հարցին։
Ընդգծի՛ր ձևի մակբայները։
Իսկույն վազեց մայրիկի մոտ։
Նա լսեց ցածր ձայն, հանկարծ դուրս թռավ մի եղնիկ և զարմացած նայեց իրեն։
Զինվորները քաջաբար կռվեցին մինչև վերջ։
Փոքրիկ աղջիկը շարունակ պատմում էր իր արկածները ։
Երիտասարդները կողք կողքի զրուցում էին՝ ուշադրություն չդարձնելով կաթկթող անձրևին։
Ներկաները միաձայն հաստատեցին իրենց որոշումը։
Ցած թռավ ձիուց և սկսեց արագորեն հավաքել թափված մետաղադրամները։
Չափ ու քանակի մակբայներ
Ցույց են տալիս գործողության կատարման չափը, քանակը, նրա սաստկությունը, տարածման աստիճանը, սահմանը։
Պատասխանում են ինչքան, որքան, որչափ, ինչ աստիճանի հարցերին։
Գտի՛ր չափ ու քանակի մակբայները։
Պատվիրատուն բազմիցս դիմել է , բայց մնացել է անպատասխան։
Կիսով չափ լցրել է բաժակը։
Բացեց պայուսակը և մեկիկ-մեկիկ շարեց իրերը։
Նա մտածում էր, տեղի ունեցված իրադարձության մեջ մասամբ մեղավոր էր և ինքը։