Author: mariamdalaqyan

APRIL 2, 20261. Ի՞նչ է լույսը ըստ Նյուտոնի և ըստ Հյուգենսի:

Աղբյուրից հեռացող համակենտրոն գնդոլորտներ:

2. Ո՞ր լուսատու մարմինն են անվանում լույսի կետային աղբյուր:

Եթե լույսի աղբյուրի չափերը շատ փոքր են մինչև լուսավորվող մարմին ընկած հեռավորության համեմատ, ապա այն անվանում են լույսի կետային աղբյուր

3. Լույսի ի՞նչ բնական և արհեստական  աղբյուրներ գիտեք:

Բնական՝ արեգակ, աստղեր, կայծակ և այլ:

Արհեստական՝ լամպ, գազայրիչի բոցը և այլ:

4. Ո՞րն է Արեգակի և Լուսնի լուսարձակման տարբերությունը:

Տարբերությունը նրա մեջ է որ Լուսինը անդրադարձնում է իր վրա ընկած՝ Արեգակի լույսը:

5. Ի՞նչ է լույսի ճառագայթը:

Լույսի ճառագայթը լուսային էներգիայի տարածման ուղղագիծ գիծն է համասեռ միջավայրում։

6. Ինչպե՞ս է տարածվում լույսը համասեռ միջավայրում:

Ուղղագիծ

7. Ո՞ր լույսն է կոչվում անդրադարձած:

Այն լույսը որը երևում է իրական լույսի աղբյուրի անդրադարձված լինելու հետևանքով։

8. Ո՞ր անկյունն է կոչվում անկման անկյուն. և որը անդրադարձման անկյուն:

Անկման անկյուն է այն անկյունը, որը առաջանում է ընկնող ճառագայթի և մակերևույթին անցկացված ուղղահայաց գծի միջև։

Անդրադարձման անկյուն է այն անկյունը, որը առաջանում է անդրադարձած ճառագայթի և նույն ուղղահայաց գծի միջև։

9. Ձևակերպեք լույսի անդրադարձման օրենքը:

անկման անկյուն=անդրադարձման անկյուն

10. Ո՞ր երևույթն է կոչվում լույսի բեկում:

Լույսի բեկում է կոչվում այն երևույթը, երբ լույսի ճառագայթը անցնելով մի միջավայրից մյուսը, փոխում է իր տարածման ուղղությունը։

11. Ձևակերպեք լույսի բեկման օրենքը:

Ընկնող ճառագայթը, բեկված ճառագայթը և անկման կետում բաժանման սահմանին անցկացված ուղղահիծը գտնվում են նույն հարթության մեջ։

12. Անկմա՞ն, թե՞ բեկման անկյունն է ավելի մեծ, երբ լույսը՝ ա. օդից անցնում է ջուր, բ. ջրից անցնում է օդ:

օդից ջուր բեկման անկյունը փոքր է իսկ ջրից ոդ մեծ

1. Արդյո՞ք արարքի հետևանքները միշտ անմիջապես են երևում։
   Ոչ, նովելում Զաբուղոնի գողությունները երկար ժամանակ անպատիժ են մնում նրա ճարպկության և հմտության շնորհիվ։ Հետևանքները կարող են հետաձգվել, ինչը ստեղծում է անպատժելիության պատրանք։
2. Ինչո՞ւ են որոշ հետևանքներ բացահայտվում միայն ժամանակի ընթացքում։
   Որոշ հետևանքներ բացահայտվում են ուշ, որովհետև դրանք կուտակային բնույթ ունեն։ Անհրաժեշտ է լինում որոշակի ժամանակ, որպեսզի արարքի ազդեցությունը դառնա նկատելի կամ որպեսզի «անտեսանելի» գործողությունները վերածվեն ակնհայտ իրողության (ինչպես Զաբուղոնի գործունեության վերջնական բացահայտումը)։
3. Կարո՞ղ է մարդը փոխել իր արարքի հետևանքները հետագայում։
   Չնայած Զաբուղոնը փորձում էր շարունակել իր կյանքը, պատմվածքը հուշում է, որ որոշակի պահից հետո արարքների բեռը դառնում է անդառնալի։ Ճակատագրական պահին սեփական արարքների հետևանքները փոխելը դառնում է անհնարին։
4. Արդյո՞ք անհատի գործողությունները կարող են ազդեցություն ունենալ հասարակության վրա։
   Այո, Զաբուղոնի գործողությունները ոչ միայն անձնական, այլև հասարակական վտանգ են ներկայացնում։ Անհատի ապօրինի գործողությունները խախտում են համայնքի բարոյական և իրավական նորմերը՝ ազդելով շրջապատի վրա։
5. Ինչպիսի՞ պատասխանատվություն ունի մարդը իր արարքների համար ուրիշների առաջ։
   Մարդը ունի բարոյական և իրավական պատասխանատվություն։ Զաբուղոնի դեպքում պատասխանատվությունն անխուսափելի է դառնում, երբ նրա արարքները սկսում են վնասել ուրիշներին։
6. Արդյո՞ք կարելի է արդարացնել վատ արարքը «լավ նպատակով»։
   «Զաբուղոն» նովելը ցույց է տալիս, որ վատ արարքը չի կարող արդարացվել։ Նպատ 

1)Հավասարասրուն սեղանի բութ անկյան գագաթից նրա մեծ հիմքին տարված ուղղահայացը 6 է: Այն մեծ հիմքը տրոհում է 8 և 12 երկարության հատվածների:
ա) Գտնել սեղանի փոքր հիմքը:

4
բ) Գտնել սեղանի մակերեսը:

72
գ) Գտնել սեղանի պարագիծը:

44

2)Հավասարասրուն սեղանի բութ անկյան գագաթից նրա մեծ հիմքին տարված ուղղահայացը 24 է: Այն մեծ հիմքը տրոհում է 10 և 30 երկարության հատվածների:
ա) Գտնել սեղանի փոքր հիմքը:

10
բ) Գտնել սեղանի մակերեսը:

720
գ) Գտնել սեղանի պարագիծը:

112

3)Հավասարասրուն սեղանի հիմքերը 3 և 11 են, մակերեսը՝ 21:
ա) Գտնել սեղանի սրունքը:

5
բ) Գտնել սեղանի պարագիծը:

24
գ) Գտնել սեղանի անկյունագծի քառակուսին:

58

4)Հավասարասրուն սեղանի հիմքերը 4 և 16 են, մակերեսը` 80:
ա) Գտնել սեղանի սրունքը:
բ) Գտնել սեղանի պարագիծը:
գ) Գտնել սեղանի անկյունագծի քառակուսին:

5)ABCD-ն ուղղանկյուն սեղան է, <D = <C = 90^օ, BC = 25, CD = 10, <ABD = 90^օ:
ա) Գտնել AD հիմքի երկարությունը:

29
բ) Գտնել ABD եռանկյան արտագծած շրջանագծի տրամագծի երկարությունը:

29
գ) Գտնել ABCD ուղղանկյուն սեղանի մակերեսը:

270

6)ABCD-ն ուղղանկյուն սեղան է, <D = <C = 90^օ, BC = 9, CD = 3, <ABD = 90^օ:
ա) Գտնել AD հիմքի երկարությունը:

10
բ) Գտնել ABD եռանկյան արտագծած շրջանագծի տրամագծի երկարությունը:

10
գ) Գտնել ABCD ուղղանկյուն սեղանի մակերեսը:

135

Ընթերցե՛ք Գրիգոր Զոհրապի ,,Զաբուղոն,, ստեղծագործությունը։
1. Ի՞նչ է նովելը։

Նովելը գրական արձակ ունեցող ստեղծագործության փոքր ժանր է, որը հետաքրքրում էր իր քիչ կերպարներով, սեղմ սյուժեով և անսպասելի ավարտով։
2. Ո՞րն է ստեղծագործության ասելիքը, գաղափարը, ի՞նչ ուղերձ կարող ես նկատել։

Զաբուղոն-ը կարդալիս նկատեցի, որ գողն անչափ սիրում էր Վասիլիկին, ով իրեն դավաճանեց և բանտ ուղարկեց։ Սակայն այս ամենից հետո էլ հերոսը չի չարանում նրա հանդեպ և պատժելու փոխարեն թողնում ու հեռանում է,  չանելով այն, ինչը մտադիր էր անել։ Սա մի սիրո պատմություն էր, որը վատ ավարտ է ունենում իրական սիրողի համար՝ նրան ենթարկելով ամենադաժան պատժի:
3. Ներկայացրե՛ք ստեղծագործության հերոսներին՝ առանձին-առանձին բնութագրելով։
Գրե՛ք ձեր կարծիքը նրանց արարքների վերաբերյալ։

Զաբուղոն-Զաբուղոնը շատ հավատարիմ էր և շատ էր սիրում Վասիլիկին: Նույնիսկ երբ Վասիլիկը “ուղարկեց” նրան բանտ, նա մեկ է նրան սիրում էր։

Վասիլիկ-Վասիլիկը շատ ցուցամոլ էր, նրան դուր չէր գալիս, որ նրանք իրար հետ ժամանակ են անցկացնում և հանդիպում միայն գիշերները, երբ Զաբուղոն զբաղված է գողություններով:

1)
2x — 4 > 6 

(5;oo)
2x + 3 ≤ 1 

(-oo;-1]
7x — 7 > — 7 

(0;oo)
10x — 20 > 30 

(5;oo)
25x — 50 ≤ 25 

(-oo;3]
4(x — 2) > 2(x + 2) 

(6;oo)
10(x — 4) ≥ 8(x + 2) 

[28;oo)
2(x — 3) > 4(x + 3)

(-oo;-9)
5(x — 2) ≤ 7(x — 3)

[5,5;oo)

2)
x(x — 5) > 0 

(-oo;0)U(5;oo)
x(2x — 6) > 0 

(-oo;3)U(6;oo)
(2x — 4)(3x + 3) > 0 

(-oo;-1)U(2;oo)
(8x + 8)(4x — 4) < 0 

(-1;1)
x(x + 2)(x — 5) ≤ 0 

[-2;5]
(x — 5)(x — 1)(x + 2) > 0 

(-oo;-2)U(1;5)
(2x — 4)(4x + 4)(5x + 20) > 0

(-4;-1)U(-2;oo)

3)
(x — 4)/(x + 3) > 0

(-oo;-3)U(4;oo)
(x — 9)/(x + 2) ≥ 0

(-oo;-2)U(9;oo)
(x — 3)/(x + 8) > 0

(-oo;-8)U(3;oo)
(x + 3)/(x — 3) ≤ 0

[-3;3]

1)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքին տարված բարձրությունը 8 է, իսկ սրունքը՝ 16:
ա) Գտնել եռանկյան հիմքին առընթեր անկյան աստիճանային չափը:

30
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

64V3
գ) Գտնել եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը:

4

2)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքին տարված բարձրությունը
10 է, իսկ սրունքը՝ 20:
ա) Գտնել եռանկյան հիմքին առընթեր անկյան աստիճանային չափը

30
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

200V3
գ) Գտնել եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը:

10

3)Հավասարասրուն սեղանի հիմքերը 2 և 18 են, սրունքը` 10:
ա) Գտնել սեղանի բարձրությունը:

6
բ) Գտնել սեղանի մակերեսը:

60
գ) Գտնել սեղանի անկյունագծի երկարության քառակուսին: 

136

4)Հավասարասրուն սեղանի հիմքերը 4 և 28 են, սրունքը՝ 13:
ա) Գտնել սեղանի բարձրությունը:

5
բ) Գտնել սեղանի մակերեսը:

80
գ) Գտնել սեղանի անկյունագծի երկարության քառակուսին:

281

5)Հավասարասրուն սեղանի փոքր հիմքը 8 է, բարձրությունը՝ 6
իսկ սուր անկյունը՝ 45°։
ա) Գտնել սեղանի մեծ հիմքը:

20
բ) Գտնել սեղանի միջին գիծը:

14
գ) Գտնել սեղանի մակերեսը:

84

6)Հավասարասրուն սեղանի փոքր հիմքը 10 է, բարձրությունը՝ 6, իսկ սուր անկյունը՝ 45°:
ա) Գտնել սեղանի մեծ հիմքը:

22
բ) Գտնել սեղանի միջին գիծը:

16
գ) Գտնել սեղանի մակերեսը:

96

Հոգիս արթնացավ հարավի բույրից,
Ինձ է դուրս կանչում զեփյուռը նրա,
Ձյունն էլ արևի ջահել համբյուրից
Ուրախ լալիս է դաշտերի վրա:
Ելնեմ, ծաղկումն է ձնծաղիկների,
Ձյունից ինձ նայող աչքերն համբուրեմ,
Գնամ հետևից ծիծեռնակների,
Նրանց հետ հետ գամ, գարունը բերեմ.
Բարձրանամ կապույտ գահը լեռների՝
Արևն իբրև թագ իմ գլխին առնեմ,
Հագնեմ ծիրանին արշալույսների,
Գարնան թագավոր ինձ թագադրեմ,
Եվ հրովարտակ արձակեմ մի խիստ,
Որ աղբյուրները հավերժ կարկաչեն,
Որ ծաղկեն լեռներն իմ արևանիստ,
Որ ծով դաշտերը հավերժ կանաչեն,
Որ գարունները գան ու չգնան,
Որ հավերժանան զմրուխտ դրախտով,
Որ բեկվի իմ դեմ խորհուրդը մահվան,
Որ մարդը ցնծա հավերժի բախտով:
Եվ ես երջանիկ կլինեմ այնժամ,
Եվ գուցե այնժամ ես մահը սիրեմ,
Երբ անմահ լինեմ, երբ հավերժանամ,
Երբ գարունները ողջ թագավորեմ…

Առաջադրանքներ

1․ Ի՞նչն է արթնացնում բանաստեղծական հերոսի հոգին։

Հերոսի հոգին արթնանում է «հարավի բույրից» և զեփյուռի կանչից։ Դա գարնան գալուստն է, բնության վերազարթոնքը, որը ներքին թարմություն է բերում։

2.Ի՞նչ է նշանակում «գարնան թագավոր ինձ թագադրեմ» տողը։

Սա նշանակում է տիրապետել բնության գեղեցկությանը, դառնալ կյանքի և արարման տերը։ Հերոսը ցանկանում է ոչ թե իշխել մարդկանց, այլ կառավարել բարությունն ու գեղեցկությունը, որպեսզի աշխարհում միայն լավը լինի։

3.Ինչպիսի՞ տրամադրություն է ստեղծվում բնության նկարագրությամբ։

Տրամադրությունը լուսավոր է, լավատեսական և հանդիսավոր։ Ձյունը «ուրախ լալիս է», արևը «ջահել համբույր» է տալիս, ինչը ստեղծում է հարության և ցնծության մթնոլորտ։

4.Ի՞նչ է ցանկանում փոխել հերոսը աշխարհում։

Նա ցանկանում է վերացնել մահվան խորհուրդը և ժամանակավորը դարձնել հավերժական։ Ուզում է, որ գարունները երբեք չգնան, և մարդը միշտ երջանիկ լինի։

5.Ինչպիսի՞ աշխարհ է նա պատկերացնում։

Նա պատկերացնում է մի «զմրուխտ դրախտ», որտեղ աղբյուրները հավերժ կարկաչում են, լեռները միշտ ծաղկած են, իսկ մարդիկ ապրում են առանց կորստի վախի։

6.Պատկերացրու, որ դու ևս հրովարտակ ես արձակում։ Ի՞նչ կփոխեիր աշխարհում։

Եթե ես արձակեի հրովարտակ, կհրամայեի, որ աշխարհի բոլոր զենքերը վերածվեն երաժշտական գործիքների, և որևէ երեխա երբեք տխրություն չտեսնի։

7.Նկարագրի՛ր գարունը՝ օգտագործելով բանաստեղծության պատկերները։

Գարունը բացվում է արշալույսների ծիրանին հագած։ Դաշտերում ձյունից նայող աչքերով ձնծաղիկներն են, իսկ երկնքում ծիծեռնակների թևերն են բերում ջերմությունը։ Լեռների կապույտ գահին բազմած արևը ոսկե թագի պես լուսավորում է հավերժ կանաչող դաշտերը։

Հովհաննես Շիրազ

ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՐԴԻ ԵՐԳԱչքերիս մեջ գարնան օրեր,
Ճամփես բախտիս սաերն ի վեր,
Ելնում են ես քարերն ի վեր,
Ելնում են ես սարերն ի վեր,
Քարեր, սարեր, դարերն ի վեր:
Բախտս աստղերն են վեր պահել,
Ջահել եմ ես ու ձիս ջահել,
Չեմ նկատում քարեր ճամփիս,
Չեմ նկատում սարեր ճամփիս,
Քարեր, սարեր, դարեր ճամփիս:
Շանթն է բեկվում ճակտիս վրա,
Մահ՝ չգիտեմ՝ կա՞, թե՞ չկա,
Ելնում եմ ես ահերն ի վեր,
Ելնում եմ ես մահերն ի վեր,
Ահեր, մահեր, ջահերն ի վեր:
Աչքերիս մեջ գարնան օրեր,
Ճամփես դեպի աստղերն անմեռ՝
Ինձ ելնելու քարեր կան դեռ,
Ինձ ելնելու սարեր կան դեռ,
Քարեր, սարեր, դարեր կան դեռ…Առաջադրանքներ

1.Ի՞նչ ճանապարհի մասին է խոսվում ստեղծագործության մեջ։

Խոսվում է հայ ժողովրդի դժվարին ճանապարհի մասին։ Դա մի ճամփա է, որն անցնում է սարերի ու քարերի միջով՝ դեպի լավ ապագա։

2.Ի՞նչ է նշանակում «աչքերիս մեջ գարնան օրեր» արտահայտությունը։

Սա նշանակում է, որ մարդու ներսում հույս ու լույս կա։ Նույնիսկ եթե դրսում դժվար է, նա հավատում է լավին։

3.Ի՞նչ գաղափար է արտահայտում բանաստեղծությունը։ 

Գաղափարն այն է, որ հայ ժողովուրդը ուժեղ է ու անմահ։ Նա չի վախենում դժվարություններից ու միշտ առաջ է գնում։

4. Արդյո՞ք այս բանաստեղծությունը միայն անցյալի մասին է, թե՞ նաև ներկայի և ապագայի։

Սա բոլոր ժամանակների մասին է։ Այն պատմում է թե՛ մեր անցած դժվար ճանապարհի, թե՛ մեր ապագա հաջողությունների մասին։