Author: mariamdalaqyan

Ինձ ճանաչելը մի քիչ դժվար է,
Հասկացեք, էլի, ես մի քիչ բարդ եմ,
Քարի պես պինդ եմ, հողի պես փխրուն,
Ինչպես չլինի դեռ մի քիչ մարդ եմ։

Ես իմ իշխանն եմ, իմ գլխի տերը,
Եվ ինձ թվում է՝ մեծ ու անպարտ եմ,
Բայց ինչ-որ չափով և ինչ-որ մի տեղ
Դեռ թիապարտ եմ։

Մերթ ոտից գլուխ զարդեր եմ հագնում,
Մերթ այնպես անշուք, պարզ ու անզարդ եմ,
Մերթ քար ու քարափ, մերթ վայրի խոպան,
Մերթ կանաչ անտառ ու ցանած արտ եմ։

Հավիտենության լծորդն եմ անդուլ,
Բայց և կարճատև մի ակնթարթ եմ,
Փոթորիկներ են եռում հատակիս,
Թեև երեսից այսպես հանդարտ եմ։

Կյանքս ավարտելու վրա եմ արդեն,
Բայց ինքս, ավա՜ղ, դեռ անավարտ եմ…
Ինձ ճանաչելը մի քիչ դժվար է,
Հասկացեք, էլի, ի՞նչ արած, մարդ եմ։

1. Առանձնացրո՛ւ և բացատրիր անհասկանալի բառերը։ 

Թիապարտ-Թիապարտության՝ տաժանակրության դատապարտված:

Անպարտ-Ոչ պարտավոր, չպարտավորված:

2. Ներկայացրե՛ք բանաստեղծության ասելիքը։ 

Այս բանաստեղծությունը  ներկայացնում  է մարդու բարդ բնույթը և կյանքի դժվարությունները: Նա միաժամանակ ուժեղ է և փխրուն, ինքնուրույն է, բայց երբեմն՝ ճակատագրի ու պայմանների կողմից գերի դարձած: Մարդն իր մեջ միավորում է թե՛ քարից բաղկացած՝  ուժը, թե՛ հողի փխրունությունը, և իր էությամբ մշտապես կռիվ է տալիս կյանքի բարդությունների հետ: Բանաստեղծն ընդգծում է, որ մարդը կատարելության չի հասնում. նույնիսկ կյանքի վերջում մնում է «անավարտ»:

Առավոտ է, արև։ Կանաչների միջով, Կանաչների միջով Առուները՝ գարնան Դրոշակն են տանում Իրենց գլխի վերև: Առավոտ է, արև։ Կանաչների միջով, Կանաչների միջով Բարդիները կարծես Արեգակն են տանում Իրենց գլխի վերև։ Առավոտ է, արև։ Կանաչների միջով, Կանաչների միջով Քամիները ծաղկանց Ճոխ պսակն են տանում Իրենց գլխի վերև։ Առավոտ է, արև։ Ծաղիկների միջով Ծաղիկների միջով Մրջյունները մեղվի Պաղ դիակն են տանում Իրենց գլխի վերև։ Առավոտ է, արև…

1. Նկարագրի՛ր բանաստեղծական առավոտը։

Սահյանը ներկայացնում է բնությունը, օրինակ` արևոտ եղանակը, ծաղիկները, կանաչ խոտը, ծառերը և այլն։ Ընդհանուր ներկայացնում է վառ առավոտ։

2. Ի՞նչ տրամադրություն է արտահայտում բանաստեղծությունը։

Բանաստեղծությունը արտահայտում է գարնանային առավոտի լուսավոր տրամադրություն, սակայն վերջում ծագում է տխրություն՝ կապված կյանքի ու մահվան հակադրության հետ։

Մի շոգ ու փոշոտ օր, մի ագռավ թռավ չոր հողի վրայով՝ ամենուրեք ջուր փնտրելով։
«Ես շատ ծարավ եմ։ Ես պետք է ջուր գտնեմ», – հառաչեց ագռավը։
Երկար որոնումներից հետո այն հեռվում ինչ-որ բան նկատեց։ Ավազի մեջ դրված էր մի կուժ։ Հույսը լցրեց ագռավի սիրտը, և նա շտապեց ավելի մոտիկից նայել։
Ներս նայելով՝ նա հատակին մի փոքր ջուր տեսավ։ «Օ՜, ոչ։ Ես չեմ կարողանում հասնել դրան», – ասաց ագռավը՝ հիասթափված զգալով։

Կուժը չափազանց խորն էր և չափազանց նեղ։ Անկախ նրանից, թե որքան էր ագռավը ձգում իր կտուցը, ջուրը մնում էր անհասանելի։
Ագռավը խորը մտածեց։ «Ի՞նչ կարող եմ անել», – մտածեց նա։
Հետո նա նկատեց գետնին ցրված մի քանի փոքրիկ քարեր։ Հանկարծ նրա գլխում մի խելացի միտք ծագեց։

Կտուցի միջոցով մի քար վերցնելով՝ ագռավը այն գցեց կուժի մեջ։ Պլոպ։ Ջուրը մի փոքր բարձրացավ։ Ագռավը ժպտաց և վերցրեց մեկ այլ քար։ Պլոպ։ Հետո ևս մեկը։ Պլոպ։ Յուրաքանչյուր քարի հետ ջրի մակարդակը բարձրանում էր ավելի ու ավելի բարձր։Վերջապես ջուրը բավականաչափ բարձրացավ, որպեսզի հասներ։ Ագռավը կտուցը մտցրեց մեջը և երկար, զովացուցիչ ըմպելիք խմեց։ «Ա՜խ։ Դա շատ ավելի լավ է», – ուրախ ասաց նա՝ թարմացած զգալով։
Թևերի ուրախ թափահարումով խելացի ագռավը թռավ դեպի երկինք՝ պատրաստ իր հաջորդ արկածախնդրությանը։

1. Ի՞նչ նշանակություն ունի մարﬓի մազածածկույթը:

Մաշկը ծածկութային օրգան է, որը պաշտպանում է ստորև տեղադրված օրգաններն ու հյուսվածքները մեխանիկական, քիմիական վնասվածքներից և խոչընդոտում կողմնակի նյութերի ու ախտահարույց մանրէների ներթափանցումն օրգանիզմ:

2. Ի՞նչ գործոնների հետևանքով են մազերը թափվում:

Մազերը հենց այնպես չեն թափվում: Այս գործընթացի վրա ազդում են հետևյալ գործոնները.

•Սթրես ու նյարդային գրգռվածություն,

•Վատ սննդակարգ և վիտամինների ու հանքանյութերի պակաս,

•Գլխի վնասվածքներ կամ այրվածքներ:

•Ժառանգական հակվածության գործոն:

3.Ինչպե՞ս խնաﬔլ եղունգները և պահպանել ձեռքերի մաքրությունը:

Մեզ այս ամենի համար հարկավոր է՝ հաճախ լվացվել, ախտահանվել, և ամենակարևորը՝ եղունգները չկրծել:

4. Ի՞նչ ախտանիշներ են դրսևորվում մաշկի ցրտահարված տեղամասում:

Առաջին ախտանիշը թմրածությունն է։ Դրանից հետո կարող են դիտվել շարժման դժվարություններ, մաշկի գունատություն։ Բուժում ստանալու ժամանակ կարող է դիտվել այտուցվածություն և բշտիկներ:

Կոռուպցիան իշխանության չարաշահումն է անձնական շահի նպատակով։ Դա կարող է արտահայտվել տարբեր ձևերով՝ օրինակ՝ կաշառք վերցնել, պաշտոնական դիրքը օգտագործել բարեկամներին կամ ծանոթներին օգնելու համար, կամ պետական ռեսուրսները անձնական նպատակներով օգտագործել։

Կոռուպցիան կարող է տեղի ունենալ տարբեր մակարդակներում` սկսած տեղական ինքնակառավարման մարմիններից մինչև ազգային կառավարություն։ Այն վնասում է ժողովրդավարությանը, թուլացնում է օրենքի գերակայությունը և խոչընդոտում է տնտեսական զարգացումը։

1)Հավասարասրուն եռանկյան սրունքը 17 սմ է, իսկ հիմքը՝ 16 սմ: Գտեք հիմքին տարված բարձրությունը:

2)Գտեք`

ա) հավասարակողմ եռանկյան բարձրությունը, եթե նրա կողմը 6 սմ է,

բ) հավասարակողմ եռանկյան կողմը, եթե նրա բարձրությունը 4 սմ է:

3)Քառակուսու անկյունագիծը 20 սմ է: Գտեք նրա կողմը։

4)Գտեք հավասարասրուն եռանկյան սրունքը և մակերեսը, եթե` ա) հիմքը 12 սմ է, իսկ հիմքին տարված բարձրությունը՝ 8 սմ, բ) հիմքը 18 սմ է, իսկ նրա հանդիպակաց անկյունը՝ 120°:

5)Ուղղանկյուն եռանկյան էջերն են a-ն և b-ն: Գտեք ներքնաձիգին տարված բարձրությունը, եթե`

ա) a = 5 b = 12

բ) a = 12 b = 16 :

6)Գտեք շեղանկյան կողմը և մակերեսը, եթե նրա անկյունագծերը 10 սմ և 24 սմ են:

I. Ջերմահաղորդման ո՞ր ձևի վրա է հիմնված բնակարանների ջրային
ջեռուցման համակարգի աշխատանքը . Այն հիմնված է կոնվեկցիայի վրա:

Պատ` 2

II. (1) Երկփեղկ պատուհանները լավ են պաշտպանում ցրտից, որովհետև
փեղկերի միջև գտնվող օդը օժտված է վատ ջերմահաղորդականությամբ։

Պատ`1

III. (2) Ո՞ր նյութերն ունեն ամենամեծ ջերմահաղորդականությունը

Պատ` 3 և 4
IV. (2) ամենափոքր ջերմահաղորդականությունը

Պատ` 1 և 2

V.(1) Ի՞նչ գույնով են ներկում ինքնաթիռների, Երկրի արհեստական
արբանյակների, օդապարիկների արտաքին մակերևույթները, որպեսզի խուսափեն նրանց գերտաքացումից.
Պատասխանն է բաց արծաթագույն, քանի որ մուգ գույները կլանում են ջերմությունը:

Պատ` 1

VI.(1) Փայտի կտորին մեխված են երկու միատեսակ մետաղյա սպիտակ թիթեղներ։
Նրանցից մեկի ներքին մակերևույթը պատված է մրով, իսկ մյուսինը թողած է փայլուն։ Թիթեղների արտաքին մակերևույթներին մոմով կպցված են լուցկիներ։
Թիթեղների միջև տեղավորում են մետաղյա շիկացած գունդ (նկ. 5):
Լուցկիները միաժամանա՞կ կպոկվեն թիթեղներից.
Մրոտված մակերևույթով թիթեղից լուցկին ավելի շուտ կպոկվի, քանի որ մուգ գույները ջերմակլանիչ են:

Պատ` 2

VII.(1) Կփոխվի՞ արդյոք մարմնի ջերմաստիճանը, եթե նա ճառագայթմամբ
ավելի շատ էներգիա է կլանում, քան արձակում։

Պատ`1

VIII.(2) Ի՞նչ ուղղութամբ կտեղափոխվի օղը ամառային տաք օրվա ընթացքում (նկ. 6).

Պատ` 1 ԱԲԳԴ

Տարբերակ 2

(1) Ջերմահաղորդման ո՞ր ձևով է տաքանում գազօջախին դրված կաթսայում գտնվող ջուրը.

Պատ՝2

1. (1) Որպեսզի պտղատու ծառերը չցրտահարվեն, ձմռանը նրանց բները
ծածկում են թեփով։ Թեփը օժտված է վատ ջերահաղորղականությամբ։

Պատ`2

III. (2) Ո՞ր նյութերն են օժտված լավ ջերմահաղորդականությամբ

Պատ՝ 3 և 4

1. (2) Ո՞ր նյութերն են վատ ջերմահաղորդականությամբ

Պատ՝ 1 և 2

V .(1) Թվարկվածներից որո՞ւմ մեջ է ջերմահաղորդումը կատարվում հիմնականում ջերմահաղորդականությամբ.

Պատ ՝2

VI.(2) Փորձանոթներից մեկը պատված է մրով, մյուսը սպիտակեցված է կրով (նկ.7)։
Նրանց մեջ լցված է միատեսակ ջերմաստիճան ունեցող տաք ջուր։
Փորձանոթներից որի՞ ջուրը ավելի արագ կսառչի.

Պատ՝2



VII.(1) Կարելի՞ է կանխագուշակել, թե ի՞նչ ուղղությամբ կփչի քամին ծովափում,
Երբ սկսվեն աշնանային ցուրտ եղանակները.

Պատ՝3




VIII.(2) Սենյակում օդը տաքանում է ջրային ջեռուցման մարտկոցի միջոցով (նկ.8)։
Սենյակում ի՞նչ ուղղությամբ է տեղաշարժվում օղը.
Պատ`1

Տարբերակ 3

I (1) Ջերմահաղորդման ո՞ր տեսակի շնորհիվ ենք տաքանում խարույկի մոտ.

Պատ ՝3

II. (1) Նույն ջերմաստիճանն ունեցող առարկաները շոշափելիս
մետաղական առարկաները ավելի սառն են թվում, քան մյուսները։

Պատ.՝1

III. (1) Ո՞ր նյութերն են օժտված լավ ջերմահաղորդականությամբ

Պատ՝2 և 3

IV.(2) Ո՞ր նյութերն են վատ ջերահաղորղականությամբ

Պատ՝1

V(1) Կարելի՞ է կանխագուշակել, թե ծովափում ամռան շոգ օրվա ընթացքում ի՞նչ ուղղությամբ կփչի քամին.

Պատ՝2

VI. (1) Անօդ տարածության մեջ իրարից հեռացված մարմինների միջև ջերմահաղորդման ո՞ր տեսակն է հնարավոր.

Պատ՝3

VII. (1) Կփոխվի՞ արդյոք մարմնի ջերմաստիճանը, եթե նա ճառագայթմամբ ավելի շատ էներգիա է անջատում, քան կլանում .

Պատ՝2

VIII.(1) Անոթում եղած ջուրը տաքանում է սպիրտայրոցի օգնությամբ (նկ.9)։
Ո՞ր ուղղությամբ նա կտեղափոխվի.

Պատ.՝1 ԱԲԳԴ

Տարբերակ 4

I (1) Ջերմահաղորդման ո՞ր տեսակի շնորհիվ են տաքանում մթնոլորտի ներքևի շերտերը.

Պատ՝2

II (1) Որպեսզի արդուկի բռնակը չտաքանա, այն պատրաստվում է պլաստմասսայից։
Պլաստմասսան օժտված է վատ ջերմահաղորդականությամբ։
Պատ՝2

III. (2) Ո՞ր նյութերն են օժտված լավ ջերմահաղորդականությամբ

Պատ ՝1 և 3

IV (2) Ո՞ր նյութերն են վատ ջերմահաղորդականությամբ

Պատ՝2 և 4

V (2) Թվարկվածներից որո՞ւմ կոնվեկցիայի միջոցով կարող է իրականանալ ջերմահաղորդումը.

Պատ՝1 և 3

VI.(2) Ձյան վրա դրված են սպիտակ, սև և կանաչ մահուդի երեք կտորներ։
Որոշ ժամանակ անց նրանց տակի ձյունը հալվում է (նկ.10)։
Նկարի վրա ո՞ր համարով է նշված սպիտակ, սև և կանաչ մահուդը.

Պատ՝1

VII.(1) Ո՞ր թեյնիկում ջուրը ավելի արագ կսառչի՝ մաքուր սպիտակում, թե մրոտվածում.

Պատ՝2

VIII.(2) Ամառային շոգ օրվա ընթացքում մթնոլորտում օդը ո՞ր ուղղությամբ կտեղափոխվի (նկ. 11).
ԱԴԳԲ ուղղությամբ. (1) Անօդ տարածության մեջ իրարից հեռացված մարմինների միջև ջերմահաղորդման ո՞ր տեսակն է հնարավոր.

Պատ՝3

VII. (1) Կփոխվի՞ արդյոք մարմնի ջերմաստիճանը, եթե նա ճառագայթմամբ ավելի շատ էներգիա է անջատում, քան կլանում .

Պատ ՝22

VIII.(1) Անոթում եղած ջուրը տաքանում է սպիրտայրոցի օգնությամբ (նկ.9)։
Ո՞ր ուղղությամբ նա կտեղափոխվի.

Պատ՝1 ԱԲԳԴ