Author: mariamdalaqyan

Բնությունը շատ կարևոր դեր է խաղում Սահյանի բանաստեղծություններում, քանի որ նրա բանաստեղծությունների մեծամասնությունը հիմնված է հենց բնության վրա: Սահյանը այնքա՜ն սիրուն է նկարագրում բնությունը իր պոեզիայում, որ թվում է , թե դու ինքդ ես հայտնվել այնտեղ: Օրինակ` “ԱՅՍ ԻՄ ՀՐԱՇՔ ԱՇԽԱՐՀՆ Է” բանաստեղծության մեջ Սահյանը նկարագրում է մի հրաշք աշխարհ, որտեղ բնությունը անսովոր և ֆանտաստիկ ձևով կենդանանում է՝ ցույց տալով կյանքի գեղեցկությունը:

Հաճախաբար Սահյանը օգտագործում է բնությունը նաև որպես զգացմունքների արտահայտման միջոց։  Օրինակ` “ՔԱՐԱՓԻ ՎՐԱ” բանաստեղծության մեջ Սահյանը նկարագրում է իր զգացմունքները: Այս բանաստեղծության մեջ Սահյանը նկարագնրում էր իր զգացմունքները քարափի միջոցով:

Այսպիսով հասկացանք, որ Սահյանը շատ է սիրում նկարագրել իր զգացմունքերը բնության միփջոցով և թափանցել նրա ներքին աշխարհը:

Աղբյուր

Ես արթնանում եմ առավոտվա յոթին:Սկզբից գնում եմ որ լվացվեմ, ատամներս մաքրեմ և լողանամ:

Նախաճաշս սկսում է մոտավորապես ժամըյոթանց կես: Ես պատրաստում եմ կարագով վարսակի զիլա կամ ձվաձեղ:Առավոտները ինձ դուր է գալիս խմել նարնջի հյութ:Օրենքով նախաճաշը տևում է կես ժամ:

Ես սկսում եմ հավաքվել, որ գնամ գոուծի ժամը ութին: Արագ հագնվում եմ, սանրվումստուգում եմ իմ պայուսԱկը, որի մեջ կա համակարգիչ և գնում եմ ին ավտոմեքենայի հետևից կայանատեղ:Ութանց կես ես դուրս եմ գալիս գործի:

Իմ օֆիսը գտնվում է տնից բավականին հեռու: Ես հասնում եմ այնտեղ մեկ ու կես ժամում: Լավա որ աշխատանքային օրը սկսում է ժամը գասին: Տասնմեկից տասներկուսը մեր մոտ միտինգներ են:Դրանից հետո սկսում է ընրիքը:Ամենից հաճախ ես պատվիրում եմ պելմենի, վինեգրետ, սոլյանկա կամ կաղամբով ապուր:Ամենաշատը ինձ դուր են գալիս պելմենիներուը:Աշխատանքային օրը պրծնում է ժամը վեցին:Ես վերադառնում եմ տուն մոտավորապես ժամը ութին:Հաճախաբար երբ մտնում եմ սուտերմարկետ` մթերք գնելու:

Շաբաթը երեք անգամ ես գնում եմ մարզասրահ աշխատանքային տեղից ոչ հեռու: Մարզումումը սկսում է երեկոյան ժամը յոթին և տևվում է մեկ ժամ: Ադ օրերը ես վերադառնում եմ տուն ավելի ուշ`մոտավորապես ժամը ինն անց կեսին, երևի: Ես գոհ եմ այս ժամանակացույցից: Ես պառկում եմ քնելու երեկոյան ժամը տասին:

1)m-ի փոխարեն գրե՛ք թիվ, որ ստացված քառակուսային եռանդամն ունենա մեկ նշանապահպանման միջակայք.
ա) x² + 5x + m

D=25-4m<0

-4m<-25

m>25/4

mE(25/4;oo)
բ) — 2x²+ 15x — m

D=225-8m<0

-8m<-225

m>225/8

mE(225/8;oo)
գ) 3x ²— 7x + m

D=49-12m<0

12m<-49

m<-49/12

mE(-49/12;oo)
դ) m * x²— 14x + 30

D=196-120m<0

120m<-196

m<-196/120

mE(-196/120;oo)
ե) m * x² + 12x + 34

D=144-136m<0

136m>144

m>144/136

mE(144/136;oo)
զ) m * x² — 4x + 8

D=16-32m<0

32m>16

m>16/32

mE(16/32;oo)

2)Հայտնի է, որ x² + 6x + c քառակուսային եռանդամի տարբերիչը — 28 է։
ա)Կարո՞ղ է արդյոք նշված եռանդամն ընդունել բացասական արժեք:

Ոչ:
բ) Գտեք c-ի արժեքը:

D=36-4c=-28

-4c=-28-36

-4c =-64

c=16
գ) Գտե՛ք x² + 6x — c քառակուսային եռանդամի նշանապահպանման միջակայքերը:

x2+6x-16

D=36+64=100

x1=-6-10/2=-16/2=-8

x2=-6+10/2=4/2=2

(-oo;-8)+

(-8;2)-

(2;oo)+

3)Հայտնի է, որ 2x² + 9x + c քառակուսային եռանդամի տարբերիչը – 63 է։
ա) Կարո՞ղ է արդյոք նշված եռանդամն ընդունել բացասական արժեք:

Ոչ
բ) Գտե՛ք c-ի արժեքը:

D=81-8c=-63

-8c=-63-81=-144

c=144/8=18

c=18
գ) Գտե՛ք 2x² + 9x — c քառակուսային եռանդամի նշանապահպանման միջակայքերը:

D=81+8=89

x1=-9-√89/4

x2-9+√89/4

(-oo;-9-√89/4)

(-9-√89/4;-9+√89/4)

(-9+√89/4;oo)

4)Գտե՛ք արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը․
ա) (x — 3)² * (x² — 8x — 20)

D=64+80=144

x1=8-12/2=-2

x2=8+12/2=10

(x+2) (x-10) (x-3)2

(-oo;-2)

(-2;10)

(10;3)

(3;oo)
բ) (2x — 1)³ * (4x² — 7x + 3)

D=49-48=1

x1=7-1/8=6/8=3/4

x2=7+1/8=1

(x-3/4) (x-1) (2x-1)3

(-oo;3/4)

(3/4;1)

(1;1/2)
գ) (x + 5)⁵ * (x² — 14x + 40) 

D=196-160=36

x1=14-6/2=4

x2=14+6/2=10

(x+4) (x+10) (x+5)5

(-oo;-4)

(-4;-10)

(-10;-5)

(-5;oo)
դ) (x² + 4x — 21) * (5x — 8)²

D=16+84=100

x1=-4-10/2=-7

x2=-4+10/2=3

(x-7) (x+3) (5x-8)2

(-oo;7)

(7;-3)

(-3;8/5)

(8/5;oo)
ե) (x² — 4) * (x — 2)³

զ) (2x² — 50) * (x + 5)⁶

5)Գտնել 18 և 24 թվերի ընդհանուր բաժանարարների քանակը։

1, 2, 3 Պատ`3

6)Գտնել 49 և 56 թվերի ընդհանուր բաժանարարների քանակը։

1 և 2

7)Գտնել 60 և 80 թվերի ընդհանուր բաժանարարների քանակը։

1,2,4, 5,10, 20

1)Գրե՛ք կոորդինատների սկզբնակետով և M(3; 3) կետով անցնող ուղղի հավասարումը:

x=y

2)Գրե՛ք կոորդինատների սկզբնակետով և N(2; — 2) կետով անցնող ուղղի հավասարումը:

x=-y

3)Գրեք այն ուղղի հավասարումը, որն անցնում է տրված երկու կետերով․

ա)A(1; −1) և B(-3; 2),

x-1/-4=y+1/-3=3x+4y+1=0

բ) C(2; 5) և D(5; 2), 

x+y-7=0

գ) M(0; 1) և N(-4; -5):

x+y-1=0

4)Գտեք 4x + 3y — 6 = 0 և 2x + y — 4 = 0 ուղիղների հատման կետի կոորդինատները։

y=6+4x/3

y=4

6-4x=12

-4x=6

x=-6/4=-3/-2

y=4

Թեմատիկ հարցեր և խնդիրներ՝

1. Ի՞նչ կառուցվածք ունի ատոմը՝ ըստ Ռեզերֆորդի:

Ատոմը բաղկացած է փոքր, բայց ծանր դրական լիցքավորված միջուկից, որի շուրջն են պտտվում էլեկտրոնները։

2. Ինչո՞վ են միմյանցից տարբերվում տարբեր քիմիական տարրերի ատոմները:

Ատոմների զանգվածով:

3. Ո՞րն է տվյալ քիմիական տարրի գլխավոր բնութագիրը։

4. Ի՞նչ մասնիկներ կան միջուկում:

Նեյտրոնբեր և պրոտոններ:

5. Ինչպիսի՞ն է ջրածնի, հելիումի, բերիլիումի ատոմների կառուցվածքը:

Ջրածնի ատոմը ունի 1 պրոտոն, 1 էլեկտրոն, նեյտրոն չունի։ Հելիումը ունի 2 պրոտոն, 2 նեյտրոն, 2 էլեկտրոն։ Բերիլիումը՝ 4 պրոտոն, 5 նեյտրոն, 4 էլեկտրոն։

6. Ինչպե՞ս են առաջանում դրական իոնները, բացասական իոնները:

Դրական իոնները առաջանում են, երբ ատոմը տալիս է էլեկտրոններ։ Բացասական իոնները՝ երբ ստանում է էլեկտրոններ։

7. Ո՞վ և ե՞րբ է հայտնագործել էլեկտրոնը։

Էլեկտրական երևույթները բացատրելու համար անհրաժեշտ է պարզել ատոմի կառուցվածքը: Այդ ուղղությամբ առաջին հայտնագործությունը կատարեց անգլիացի գիտնական Ջ.  Թոմսոնը: 1898թվականին նա հայտնաբերեց ատոմի կազմի մեջ մտնող և տարրական լիցք կրող փոքրագույն մասնիկը՝ էլեկտրոնը:

8. Ի՞նչ լիցքով է լիցքավորված էլեկտրոնը;

Բացասական:

9. Ատոմի ներսում ինչի՞ շուրջն են պտտվում էլեկտրոնները։

Էլեկտրոննորը պտտվում էն միջուկի շուրջ:

10. Ի՞նչ լիցքով է լիցքավորված ատոմի միջուկը։

Դրական

11. Քիմիական տարբեր տարրերի ատոմներն ինչո՞վ են տարբերվում միմյանցից։

Մասնիկների քանակով

12. Ինչու՞ սովորական պայմաններում մարմինը լիցք չունի:

Սովորական պայմաններում մարմինը լիցք չունի, քանի որ դրական և բացասական լիցքերը հավասար են։

13. Բացատրեք հպված մարմինների էլեկտրականացման երևույթը:

Հպված էլեկտրականացում դա այն է, երբ մարմինները դիպչում են իրար էլեկտրոնները անցնում են մեկից մյուսըև էլեկտրականացվում:

14. Բացատրե՛ք հպված մարմինների էլեկտրականացման երևույթը:

15. Ինչո՞ւ շփումով էլեկտրականացնելիս մարմինների վրա առաջանում են բացարձակ արժեքով հավասար, բայց տարանուն լիցքեր:

1. Ինչպիսին էր օձը։ 

Ինչպես բավականին հաճախ շեշտում էր հեղինակը, օձը սրճագույն էր։ Սիրուն օձ էր՝ մաքուր ու նրբագեղ, ճշգրիտ, նաև վախեցած և անմեղ:

2. Մեկնաբանի՛ր  հատվածները՝

Ա․ Իրեն հանցավոր էր զգում, որ օձին հետապնդելով խախտում է այգու այս կամ այն կանոնը և մի ասելիք էր պատրաստում, եթե որևէ մեկը հայտնաբերեր իրեն: Գուցե ասի՝ «Ես ժամանակակից բարոյականությունն եմ և ուսումնասիրում եմ սողունների կառուցվածքը»:

Ահա կետադրված տարբերակը․

Նա իրեն հանցավոր էր զգում, քանի որ ընկել էր օձի ետևից և տարբեր խոսքեր էր հորինում, թե ինչ է ասելու, եթե իրան բռնացրեն:

Բ․  Ձեռք տալ օձին՝ նշանակում է ձեռք տալ մարդու մտքում թաքնված չգիտես ինչ բանի, մի բան, որ չպետք է երբեք ի լույս բերվի: 

Ուզում է ասել, որ օձին ձեռք տալը խորհրդանշում է մարդու ներսում թաքնված վտանգավոր ու արգելված կողմերին դիպչելը, որոնք չպետք է բացվեին։