Գծագրերում գտնե՛լ ABC անկյունը․

UABC=120°

UAC=360-120=240

<ABC=240/2=120

<CBD=180/2=90

<ABC=120-90=30

UABC=2•50=100

UAD=360-100=260

<ABC=260/2=130

<DBC=180/2=90

<ABC=30+90=120

UCB=30•2=60

U CDA=180-60=120

<ABC=120/2=60

2)Գծագրերում գտնել x աղեղը․

U x=180-(15+30)=135

U x=360-90=270

3)Գծագրերում գտնել x անկյունը․

MON=180

ON=180-78=102

180-102=78

78/2=39

U MK=360-(124+180)=56

<MNK=28

4)Գտնել անհայտ անկյունները․

U AC=180°

<ABC=90

<BAC=180-(37+90)=53

Սննդի բաղադրամասերը և դրանց նշանակությունըՍնման նշանակությունը: Օրգանիզմի բջիջների կենսագործունեության ընթացքում օգտագործվում է էներգիա, որն առաջանում է օրգանական նյութերի քայքայման ժամանակ: Այդ էներգիան պարփակված է սննդամթերքում` հաց, միս, կաթ, ձու, կարագ, մրգեր, բանջարեղեն: Սննդամթերքում են գտնվում հիմնական սննդանյութերը` սպիտակուցները, ճարպերը, ածխաջրերը, հանքային աղերը, ջուրը, վիտամինները: Ջուրը, հանքային աղերը և վիտամինները յուրացվում են օրգանիզմի կողմից ճիշտ նույն վիճակում, ինչպիսին կան բնական պայմաններում:

Ճարպերը, սպիտակուցներն ու ածխաջրերը համարվում են բարդ օրգանական միացություններ: Դրանք խոշոր մոլեկուլներ են, ուստի անկարող են անցնել մարսողական խողովակի պատերից արյան մեջ: Այդ պատճառով նրանք ենթարկվում են մեխանիկական և քիմիական մշակման և ապա նոր դառնում մատչելի յուրացման համար:Այն բոլոր գործընթացների ամբողջությունը, որոնց միջոցով սննդանյութերը ենթարկվում են մեխանիկական և քիմիական մշակման ու դառնում են մատչելի աղիներից արյան մեջ ներծծվելու համար, կոչվում է մարսողություն:Սննդի բաղադրամասերը և դրանց նշանակությունը: Սննդանյութերը կարող են լինել բուսական և կենդանական ծագման: Լիարժեք սնունդը պետք է պարունակի երկու ծագման սնունդն էլ:Հայտնի է, որ մարդու մարմինը միջին հաշվով պարունակում է մոտ 15−20% սպիտակուցներ, 60−65% ջուր, 0,6% ածխաջրեր, 19% ճարպ, 5,8% աղեր: Այդ նյութերը կատարում են տարբեր գործառույթներ և մշտապես պետք է լրացվեն ընդունած սննդանյութերի միջոցով: Սպիտակուցներով առավել հարուստ են կաթնամթերքը, ձկնեղենը, ընդեղենը, ընկույզը:Սպիտակուցներով հարուստ սննդամթերք.

Տխրություն

Սահուն քայլերով, աննշմար, որպես քնքուշ մութի թև,

Մի ըստվեր անցավ ծաղիկ ու կանաչ մեղմիվ շոյելով.
Իրիկնաժամին թփերն օրորող հովի պես թեթև
Մի ուրու անցավ, մի գունատ աղջիկ ճերմակ շորերով…
Արձակ դաշտերի ամայության մեջ նա մեղմ շշնջաց,
Կարծես թե սիրո քնքուշ խոսք ասաց նիրհող դաշտերին.—
Ծաղիկների մեջ այդ անուրջ կույսի շշուկը մնաց
Եվ ծաղիկները այդ սուրբ շշուկով իմ սիրտը լցրին…

• Անծանոթ բառերը դուրս գրի՛ր և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:

նիրհող-կիսաքնած, ուրու-ուրվական։

• Դուրս գրի՛ր համեմատությունները:

Իրիկնաժամին թփերն օրորող հովի պես թեթև

Սահուն քայլերով, աննշմար, որպես քնքուշ մութի թև,

• Ո՞ր բառն է ավելի հարազատ բանաստեղծության ոգուն՝ ստվե՞րը, ուրո՞ւն, թե՞ աղջիկը:

Կարծում եմ ուրուն, քանի որ այն համապատասխանում է բանաստեղծության որոշ չափով առեղծվածային և լուռ լինելուն:

• Բանաստեղծական ո՞ր պատկերն է իր մեջ խտացնում ընդհանուր տրամադրությունը:

Ծաղիկների և շշուկի պատկերը իր մեջ ներառում է “հեղինակի” տրամադրությունը

• Ցույց տուր բանաստեղծության կապը վերնագրի՛ հետ:

Վերնագիրը ցույց է տալիս այն զգացողությունները, որոնք միառժամանակ սեր ու կարոտ են առաջացնում, և հենց այդպես ստեղծում են այդ մթնոլորտը:

• Ինքդ վերնագրի՛ր բանաստեղծությունը:

Լույսն էր մեռնում, օրը մթնում.
Մութը տնից տուն էր մտնում.
Ես տեսա քեզ իմ ճամփի մոտ,
Իմ մտերի՛մ, իմ անծանո՛թ։

Աղբյուրն անուշ հեքիաթի պես
Իր լույս երգով ժպտում էր մեզ.
Դու մոտեցար մեղմ, համրաքայլ,
Որպես քնքուշ իրիկվա փայլ։

Անակնկալ բախտի նըման,
Հայտնվեցիր պայծառ-անձայն.
Անջատվեցինք համր ու հանդարտ,
Կյանքի ճամփին մի ակնթա՜րթ…

Մեկնաբանություն

Վահան Տերյանի «Անծանոթ աղջկան» բանաստեղծությունը մի կարճատև, բայց հեշտ հիշվող հանդիպման մասին է։ Աղջիկը նման է երազի Գաղտնախորհուրդ, նուրբ ու անցողիկ։ Նրանք առանց խոսքի մոտենում են իրար, հետո նույն ձևի էլ լուռ բաժանվում իրարից։ Այդ  մի պահը, նույնիսկ կարճ, մնում է որպես լուսավոր հիշողություն թեթև տխրության ու կախարդական զգացողուփյան հետ։

Կրկնություն

1)Գումարեք կոտորակները․

ա)

3x-3y+11y-3x/8xy=-3y+11y/8xy=8y/8xy=1/x

բ)

18-11x+y+6y+3-3x/7x=21-14x+7y/7x

գ)

1-10x+10y+32x-1+y/11ax=22x+11y/11ax

դ)

a+b-3c+c+a-3b/2ac=2a-2b-2c/2ac

2)Կատարե՛ք հանում․

ա)

3y-3y²-11x+3x²/8xy

բ)

-10x+y-32x+1+y/11a=42x+2y+1/11a

գ)

3a+b-3c-2c-30a+30b/2a=-27a+31b-5c/2a

դ)

18x-10x²-x²y-49y-490-21x/7x=

3)Կատարե՛ք գործողությունը․

ա)

3x/2y

բ)

4/3

գ)

2x²/5y²•3y/4x³•5y/2x=3/20x²

դ)

11a²/6b²•6b/5a•22b³/12a³=121b²/30

ե)

a-b/a

զ)

a+b/5

4)Լուծե՛ք խնդիրը․

ա)Ճանապարհի 1/8 մասը անցնելուց հետո ուղևորին մնացել էր անցնելու 455կմ։ Որքա՞ն էր ամբողջ ճանապարհի երկարությունը։

X•7/8=455

X=455•8/7=520(կրճատում)

բ)Ձեռնարկատերը հաշվեց, որ եթե կրկնապատկի աշխատատեղերի թիվը և այնուհետև ավելացնի ևս 16-ը, ապա աշխատողների թիվը կդառնա 200։ Քանի՞ աշխատատեղ կար ձեռնարկությունում։

2x+16=200

2x=200-16=184

x=184/2=92

1. Ի՞նչ է օրգանիզﬕ ներքին ﬕջավայրը, և ի՞նչ նշանակություն ունի այն:

Օրգանիզմի ներքին հեղուկ միջավայրը կազմվում է արյումից, ավիշից և հյուսբածքային հեղուկից։

2.Ինչպե՞ս է ձևավորվում հյուսվածքային հեղուկը:

Արյան անոթների պատերից արյան պլազմայի որոշ մասը, որը պարունակում է սննդանյութեր, անցնում է հյուսվածքներ, որտեղ ձևավորվում է հյուսվածոային հեղուկը։

3. Ի՞նչ է ավիշը և ի՞նչ դեր է կատարում:

Հյուսվածքային հեղուկից որոշ նյութեր, լուծված վիճակում, թափանցում են ավշային անեթներ, ոջտեղ դրանք վերածվում են ավիշի։ Հյուսվածքային հեղուկի ավելցուկը մղվում է ավշային անոթներով ու վերադարձվում արյունատար համակարգ, պահպանելով միջբջրային տարածությունում իր կայուն բաղադրությունը՝ նպաստելով բջիջների բնականոն գործունեությանը։

4. Ո՞րն է կոչվում հոﬔոստազ:

Օրգանիզմի ներքին միջավայրի կայուն վիճակը կոչվում է հոմեոդտազ, որն ապահովվում է նյարդային և ներզատսկան համակարգերի միջոցով։

5. Ի՞նչ նշանակություն ունի ներքին ﬕջավայրի կայունությունը:

Ներքին միջավայրի կայունությանը կարևոր է օրգանիզմի բնականոն կենսագործունեության համար, քանի որ ապահովում է բջիրների, հյուսվածքների և օրգանների ճիշտ գործելը։ Այն թույլ է տալիս օրգանիզմին արձագանքել արտաքին փոփոխությունմերին և պահպանել կենսաբառարանական հավասարակշռությունը։