Դալլաքյան Մարիամ👼

Այս պատմության մեջ նկարագրված է մարագի ու կատուների միջոցով կյանքում տեղի ունեցող փոփոխությունները ։ Մարագը, որն արդեն չարաշահված ու անտարբեր վիճակում է, դարձնում է մի իրավիճակ, որտեղ հին ու նոր են: Կատուների ծնելը մարագում սկսում է շփոթություն ու մեղքի զգացում առաջացնել մարդկանց, ովքեր միշտ չէ, որ պատրաստ էին հոգալ ավելորդ բեռներ: Սակայն, կատակներն ու անկեղծությունները, ինչպես նաև կատուների մեծացումը և նոր տեղ զբաղեցնելը դառնում են մի խորհրդանշան՝ ցույց տալով կյանքի անցողիկությունը և մարդու հարմարվողականությունը իր գոյատևման մեջ։

Սա նաև հասարակության տարբեր շերտերի և արժեքների, ինչպես նաև բարդություն ու մենակություն համատեղելու մասին մտածելու հնարավորություն է տալիս:

ԱՌԱՉԱԴՐԱՆՔՆԵՐ

• Բացատրի՛ր միտքը՝ եթե դու քոնի մասին հոգ չտանես, ուրիշը կտիրանա։
• Այս միտքը ընդգծում է, որ մարդ պետք է ինքն իր մասին հոգ տանի, քանի որ եթե ինքը դա չանի, ուրիշները ոչ միայն հոգի չեն տանի նրա փոխարեն, այլ նաև կարող են սկսել տիրանալ նրան։
• Ինչպիսին էին փիսոները։ 
• Փիսոներից փոքր, գեղեցիկ և հետաքրքրասեր   էին, ունեին տարբեր գույներ, ավելի կոնկրետ երկուսը սև ու սպիտակ իսկ երրորդը նարնջագույն։Նաև ամեն մեկը ուներ իր բնավորությունը։
• Ինչով էր պայմանավորված փիսոներին ներս թողնելը։ 
• Երբ մայրիկի սիրտը արդեն չդիմացավ նրանց վիճակին նայելով։ Թեև սկզբում նա չուզեցավ պահել փիսոներին, բայց ժամանակի ընթացքում՝ միայնության և ձմեռվա ցրտի պայմաններում, նրանք կարծես դարձան նրա միակ ընկերները։ Նրա աչքերից երևում էր, որ արդեն կապված էր նրանց հետ։
• Ո՞րն է ստեղծագործության ասելիքը։ 

Ստեղծագործությունը ներկայացնում է կյանքի անտեսված, բայց կարևոր պահերը՝ ուշադրություն ու ջերմություն։ Այն ցույց է տալիս, որ նույնիսկ ամենադժվար պահին, երբ թվում է, որ մենակ ես, հնարավոր է գտնել հարմարավետություն՝ նույնիսկ մի փոքրիկ, անսպասելի փիսիկի ներկայությամբ։ Եվ հենց այդ փոքր ջերմություամբ կարելի է բավարարվել միայնության զգացումից ազատվելու համար։

ա. Ներկայացրո՛ւ: Ե՞րբ կնքվեցին Բուխարեստի և Ադրիանապոլսի պայմանագրերը և ինչ նշանակություն ունեցան հայության համար:

Բուխարեստի պայմանագիրը կնքվել է 1812 թ., իսկ Ադրիանապոլսի պայմանագիրը 1829 թ։ Նաև իր տիրապետության տակ անցան Սև ծովի արևելյան ափերը, ներառյալ Փոթի նավահանգիստը և որոշ այլ տարածքներ։Ադրիանապոլսի պայմանագիրը նման է Թուրքմենչայի պայմանագրին քանի որ հայերը էլի կարող են մուտք ունենալ դեպի Արևելյան Հայաստան և վերաբնակվեց մոտավորապես 74-76 հազար հայ։ 

բ. Վերլուծիր: Որո՞նք էին 1839 թ. հրովարտակի առանցքային դրույթները: Ի՞նչ ազդեցություն ունեցավ Թանզիմաթը հայերի համար:

1839 թ. Գյուլհանեի հրովարտակով սկսվեց Թանզիմաթի  շրջանը Օսմանյան կայսրությունում։ Հիմնական դրույթներն էին՝ օրենքի առաջ բոլորի հավասարություն, սեփականության իրավունքի պաշտպանություն և հարկային ու զորակոչային համակարգի բարելավում։

Թանզիմաթը կարևոր էր հայերի համար, քանի որ խոստանում էր իրավահավասարություն, սակայն բարեփոխումները հաճախ չիրականացվեցին։ Այդուհանդերձ, դրանք խթանեցին հայ ազգային շարժումների ձևավորումը։

գ. Գնահատիր: Ի՞նչ նմանություններ և տարբերություններ կան հայկական հարցին վերաբերող Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի 16–րդ և Բեռլինի պայմանագրի 61-րդ հոդվածների միջև

Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի 16-րդ հոդվածը (1878 թ.) նախատեսում էր, որ Օսմանյան կայսրությունը պետք է բարեփոխումներ իրականացնի հայկական բնակեցված վիլայեթներում, և դա պիտի արվեր Ռուսաստանի հսկողության ներքո։
Բեռլինի պայմանագրի 61-րդ հոդվածը (1878 թ. հունիս) պահպանեց նույն պահանջը՝ բարեփոխումներ հայկական վիլայեթներում, բայց հսկողությունը փոխանցվեց բոլոր Մեծ տերություններին՝ Ռուսաստանին, Անգլիային, Ֆրանսիային և այլոց։

Նմանություն՝ երկու հոդվածներն էլ խոսում են հայաբնակ տարածքներում բարեփոխումներ իրականացնելու մասին։Տարբերություն՝ Սան Ստեֆանոյի պայմանագիրը կոնկրետ պահանջում էր Ռուսաստանի հսկողություն, իսկ Բեռլինի պայմանագիրը դրեց անորոշ վերահսկողություն՝ միաժամանակ թույլ տալով Օսմանյան կայսրությանը ձգձգել կամ շրջանցել բարեփոխումները։ Վերջինս զրկեց հայերին հստակ պաշտպանությունից։

Կարդա՛ Ղ․ Աղայանի ,, Տորք Անգեղ և Հայկանուշ Գեղեցիկ,, ստեղծագործության նախաբանը  Առաջին երգը։
1. Առանձնացրո՛ւ անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։ 

Աժդահա–հսկա, վիթխարի մարդ կամ արարած։

Նաժիշտ-ծառա։

Հավլունի-սուր։

Պասքամյան–լեռների անվանում, որտեղ բնակվում էր Տորքը։

Պարխարյան–լեռների անվանում, կապված Տորքի բնակության վայրի հետ։

Անգեղ–տգեղ, այլանդակ։

Ուրագի-

2.Նկարագրի՛ր և բնութագրի՛ր Տորքին։

Տորք Անգեղը պոեմում ներկայացված է որպես վիթխարի ուժի և ահավոր տգեղ արտաքինի հսկա։ Նրա աչքերը նմանեցվում են կապույտ ծովերի, ունքերը մութ ամպերի, քիթը բլրի իսկ եղունգները՝ թրի։ Չնայած իր սարսափելի տեսքին, Տորքը բարեսիրտ է, սիրում է կենդանիներին, դրա համարել մարդիկ ու գազանները հարգանքով են վերաբերվում նրան։ Նա հովիվ է, ով իր ուժն օգտագործում է հոտը պաշտպանելու և շրջապատի հետ խաղաղ ապրելու համար։

3. Տորքի կարծիքով ո՞րն է ճշմարիտ խելքը։

Ընդգծվում է, որ Տորքը, չնայած իր ֆիզիկական ուժին, կարևորում է նաև ազնվական արժեքները։ Նա համարում է, որ մարդը պետք է լինի ոչ միայն ուժեղ, այլ նաև բարի և խելացի։ Տորքի համար ճշմարիտ խելքը այն է, երբ ֆիզիկական ուժը զուգորդվում է բարությամբ և խոհեմությամբ։

4. Ներկայացրո՛ւ հսկաների ապրելակերպը և սովորությունները։

Հսկաները ներկայացված են որպես ազատ խմբի անդամներ, ովքեր ապրում են խաղաղությամբ և փոխադարձ հարգանքով։ Նրանք չունեն տերեր, բոլորն իրար հավասար և համերաշխ են և սիրում են աշխատանքը։ Հսկաները միասին մասնակցում են կարևոր բարիքների ստեղծմանը, միասնականորեն պաշտպանում են իրենց հայրենիքը և ապրում են խաղաղ կյանքով։

1. Նյութի ի՞նչ քանակի է (մոլ) համապատասխանում թթվածնի 3.02*10 23 մոլեկուլը:

n=3.02•10²³/6.02•10-²³=0.501

2. Հաշվի՛ր բրոմ պարզ նյութի մոլային զանգվածի թվային արժեքը:

M(Br2)=80+80=160

Պատ` 160գ/մոլ

Պատասխանը գրիր մոլային զանգվածի թվային արժեքը` ամբողջ թվի ճշտությամբ:

3. Հաշվիր ոսկու մոլային զանգվածի թվային արժեքը: Պատասխան՝ M = գ /մոլ

M(Au)=197

M=197գ/մոլ

4. Իրը պարունակում է 5 մոլ ծծումբ : Հաշվի՛ր այդ իրում նշված նյութի զանգվածը (գ):

m=n•M

m=5•32=160գ

5. Որքան է 3.3 մոլ քանակով ազոտական թթվի HNO3 զանգվածը (գ):

M(HNO3)=1+14+(3)16=63

m=3.3•63=207.9

6.Որքան է 8 մոլ երկաթի մոլեկուլների թիվը:

N=n•NA

N=8•6.02•10²³=48.16•10²³

7. Հաշվել նյութերում տարրեր զանգվածային բաժինները (w), կապի տեսակը FeCl3, NO

FeCl3-իօնային, NO-կովալենտային

Mr(FeCl3)=Ar(Fe)+3Ar(Cl)=56+105=161

Mr(NO)=Ar(N)+Ar(O)=14+16=30

w(Fe)=56•1/161•100=34.7

w(Cl3)=35•3/161•100=65.2

w(N)=14•1\30•100=46.6

w(O)=16•1/30•100=53.3 CuO + H2 = Cu + H2O,

8. Նշի՛ր ռեակցիայի տեսակը և դասակարգել անօրգանական նյութերը CuO + H2 = Cu + H2O,

Տեղակալման ռեակցիա

Դասակարգում։

CuO-բարդ նյութ,  օքսիդ

H2-պարզ նյութ, ոչ մետաղ

Cu-պարզ նյութ, մետաղ

H2O-բարդ նյութ, օքսիդներ

ա. Ներկայացրո՛ւ։

Ե՞րբ կնքվեցին Գյուլիստանի և Թուրքմենչայի պայմանագրերը և ի՞նչ նշանակությունունեցան հայության համար։

1813 թվականի հոկտեմբերին կնքվեց Գյուլիստանի  պայմանագրերը , ըստ որի Ռուսաստանը և պարսիկները եկան հաշտության, բայց Հայաստանի մի մասը հասավ Պարսկաստանին, իսկ մյուս մասը Ռուսաստանին։ Իսկ 1828 թ. Փետրվարին կնքվեց Թուրքմենչայի պայմանագիրը երբ Ռուսաստանը և Պարսկաստանը նորից հաշտվեցին, բայց նաև թողեցին հայերին գնալ և վերաբնակվել Արևելյան Հայաստանում։

բ. Բացատրի՛ր։

Ի՞նչ եք կարծում, ի՞նչ հետևանքներունեցավ Արևելյան Հայաստանում պարսկահայերիվերաբնակեցումը: Ինչո՞ւ։

Իմ կարծիքով պարսկահայերը փորձում էին ստեղծել կառավարություն, բայց երևի անհաջող էր։

գ. Վերլուծի՛ր։

Ի՞նչ դեր խաղաց կաթողիկոսական աթոռինտիրելու «Դավիթ-Դանիելյան պայքարն» արտաքինուժերի քաղաքական մեքենայությունների մեջ։ Ինչո՞ւ էին Ռուսական կայսրությունը, Օսմանյան կայսրությունն ու Սեֆյան Պարսկաստանը ձգտում իրենց հսկողությանտակ պահել Էջմիածնի կաթողիկոսությունը։

Դանիել-Դավթյան վեճի ընդհացքում Ուսաստանը և Պարսկաստանտ փորձում էին Էջմիածինը իրենցով անել, երևի տարածքի համար։