Category: Հայոց լեզու 8

1. Կարդա՛, ցույց տուր, թե  որ բառերին են լրացնում ընդգծված մակբայները, , որոշի՛ր, թե գործողության ինչն են ցույց տալիս դրանք: 

Ծերունին տխուր մտահոգության մեջ վեր կացավ, վրանի վարագույրները ցած թողեց և իսկույն-ձև դուրս գնաց: Սամվելը մի քանի րոպե մնաց լռության մեջ: Մի քանի անգամ-քանակ վեր առավ մագաղաթի թերթերը, կամենում էր գրել, բայց դարձյալ-չափ ցած 

դրեց: Նա վեր կացավ, արագ-ձև ետ քաշեց վարագույրի մի եզրը, նստեց, կրկին-չափ առավ մագաղաթյա թերթը և սկսեց դանդաղ-ձև գրել: 

 

Տեղի մակբայ

Նախադասության մեջ լինում են տեղի պարագա և պատասխանում են որտե՞ղ, 

ո՞ւր հարցերին: Օրինակ՝ Երկրերկիր տարածվեց քաջ ասպետի համբավը: 

Տեղի մակբայներեն են՝ ամենուր, ամենուրեք, այլուր, բերնեբերան, բերնից բերան, դեմ առ դեմ, դեմ դիմաց, դեմուդեմ, դեսուդեն, դեմ հանդիման, դռնեդուռ, գյուղեգյուղ, երկրեերկիր,հետ կամ ետ, ընդառաջ, հեռու, մեջտեղ, պատն ի վեր, սարն ի վեր, վար, վեր, տեղ-տեղ: 

2. Գտի՛ր  մակբայները: 

Նրանք գյուղեգյուղ փնտրում էին սարերում հայտնված մարդուն: 

Հորիզոնը տեղ-տեղ շատ բարձր էր: 

Քամին գույնզգույն տերևները դեսուդեն էր քշում: 

Վայրի գազանները քարեքար ընկան, իրենց բներից փախան: 

3. Երգել, խաղալ, ապրել բայերի հետ գործածի՛ր համապատասխան տեղի 

մակբայներ: 

ծտերը դեմ դիամաց երգում են, երեխաները այգու մեջտեղը խաղում են, իմ ընկերը հեռու է ապրում։

Ժամանակի մակբայ

Ցույց է տալիս գործողության կատարման ժամանակը։ Պատասխանում են ե՞րբ հարցին։

Ընդգծիր ժամանակի մակբայները։

Այժմ փորձում եմ լինել ավելի խոհեմ։

Ժամ առ ժամ փոխվում են իրադարձությունները։

Չնայած չգիտեր, բայց նախապապես վերցրել էր իր ընդմիջումը։

Ընկերներն ասել էին՝ մշտապես չես կարող այդ աշխատանքով զբաղվել։

Օրը պայծառ էր, արդեն բացվել էր գարնանային առավոտը։

 

Ձևի մակբայ

Ցույց են տալիս գործողության կատարման ձևը, պատասխանում են ինչպե՞ս հարցին։

Ընդգծի՛ր ձևի մակբայները։

Իսկույն վազեց մայրիկի մոտ։

Նա լսեց ցածր ձայն, հանկարծ դուրս թռավ մի եղնիկ և զարմացած նայեց իրեն։

Զինվորները քաջաբար կռվեցին մինչև վերջ։

Փոքրիկ աղջիկը շարունակ պատմում էր իր արկածները ։

Երիտասարդները կողք կողքի զրուցում էին՝ ուշադրություն չդարձնելով կաթկթող անձրևին։

Ներկաները միաձայն հաստատեցին իրենց որոշումը։

Ցած թռավ ձիուց և սկսեց արագորեն հավաքել թափված մետաղադրամները։

 

Չափ ու քանակի մակբայներ

Ցույց են տալիս գործողության կատարման չափը, քանակը, նրա սաստկությունը, տարածման աստիճանը, սահմանը։

Պատասխանում են ինչքան, որքան, որչափ, ինչ աստիճանի հարցերին։

Գտի՛ր չափ ու քանակի մակբայները։

Պատվիրատուն բազմիցս դիմել է , բայց մնացել է անպատասխան։

Կիսով չափ լցրել է բաժակը։

Բացեց պայուսակը և մեկիկ-մեկիկ շարեց իրերը։

Նա մտածում էր, տեղի ունեցված իրադարձության մեջ մասամբ մեղավոր էր և ինքը։ 

1. Առանձնացրո’ւ գոյականները, ածականները, բայերը և գրի՛ր դրանց առանձնահատկությունները։ Մյուս խոսքի մասերն ուղղակի նշել։

Ձին լայն մարմնով ճեղքում էր լեռնային օդի սառն ալիքները:

Գոյական-Ձին-հասարակ, իրանիշ, թանձրացական, ուղղական, եզակի, արտաքին հոլովում, որոշյալ։, Մարմնով– թանձրացական, եզակի,  հասարակ, արտաքին, իրանիշ, գործիական,   հոլովում, անորոշ։Ալիքները-հասարակ, թանձրացական, հոգնակի, իրանիշ, հայցական հոլով, «ի» արտաքին հոլովում, որոշյալ։, Օդի-հասարակ, իրանիշ, վերացական, եզակի, սեռական հոլոր,  արտաքին հոլովում, անորոշ։

Ածական-լեռնային-հարաբերական, ածանցավոր։ Սառն-որակական, դրական աստիճան։ Լայն-դրական, որակական,  աստիճան։

Բայ-ճփղքում է-

ճեղքում էր-բայ, դիմավոր, անցյալ, անկատար, սահմանական, եզակի, երրորդ, ներգործական։

2. Բայերն ըստ կազմության լինում են պարզ և ածանցավոր: Տրված են բայեր, բաժանի՛ր խմբերի: Թարմացնել, խմել, կռվել, վախեցնել, ներկոտել, խաղացնել, երգել, փախչել:

Պարզ-խմել, կռվել, երգել,
Ածանցավոր –Թարմացնել, վախեցնել, ներկոտել, խաղացնել, փախչել

1. Տրված ներգործական նախադասությունները դարձրո՛ւ կրավորական, իսկ կրավորականները` ներգործական:

Կրակը ճանապարհորդներին շրջապատել էր բարձր, վտանգավոր օղակով:-ճանապարհորդները կրակից շրջապվատել էին  վտանգավոր բարձր օղակով։

Տարերքը կամաց-կամաց սեղմում էր իր չարագույժ օղակը:-չարագույժ օղակը կամաց-կամաց սեղմվում էր իր տարիքից։

Օվկիանոսում մեծ նավերը ձգում են փոքրերին:-օվկիանոսում փոքր նավերը ձգվում են մեծերից։

Մոլախոտերը քամու կամ կենդանիների բրդի միջոցով են տարածվում:-Քամին կամ կենդանիների բուրդը մոլախոտերը տարածում են։

Գրքում մի հետաքրքրական թռչող մեքենա է նկարագրված (գրողի կողմից):-Գրողը գրքում նկարագրել է հեըաքրքրական թռչող մեքենա։

Չոր խոտը շատ արագ ու հեշտ է վառվում անգամ փոքրիկ կայծից:-  փոքրիկ կայծը շատ հեշտ ու արագ վառում է անգամ չոր խոտը։

Մի արհեստանոց էլ կառուցվել է գիտական հետազոտությունների համար քաղաքապետի կողմից: Քաղաքապետը մի  արհեստանոց էլ կառուցել է գիտական հետազոտությունների համար։

2. Սխալ կազմված բայաձևերը ճշտի՛ր:

Ինչ-որ մութ մարդկանց հետ էր կապնվել-Ինչ-որ մութ մարդկանց հետ էր կապվել։

Տղաները վիճվում էին բակում, ու վեճը կատակի նման չէր-Տղաները վիճում էին բակում, ու վեճը կատակի նման չէր

Դեռ շաւր կտուժվես` ինձ չլսելով-Դեռ շաւր կտուժես` ինձ չլսելով:

Խոսքս քեզ չի վերաբերվում-Խոսքս քեզ չի վերաբերում:

Այս տարի ես ձեռք եմ բերել շատ նոր գիտելիքներ։ Եվ Գրականությունից և Հայոց լեզվից: Օրինակ ` գրականությունից ինձ շատ է դուր եկել “Շատ չհամարվի” ստեղծագործությունը։ Ստեղծագործության ասելիքը նրանում էր որ մեծ ընտանիքը միշտ ուրախության մեջ էր և ուժ էր  բերում։ Իսկ հայոց լեզվից ինձ ամենաշատը դուր է եկել “բայեր” թեման։ Գրականությունից մենք անցել ենք տարբեր մտքերով ստեղծություններ։Իսկ հայոց լեզվի ծնում անում ենք անհատական նախագիծ`

Ստեղծագործական աշխատանքներ․ գրել շարադրություններ, պատմություններ տարբեր թեմաներով․ առաջարկվող վերնագրեր։
Ընթերցանություն․ կարդալ նախընտրած ստեղծագործությունը, գրավոր վերլուծել բլոգում։ Ընթերցանության նյութեր
Թարգմանություն․ սեփական հետաքրքրությունների շուրջ կարճ նյութերի թարգմանություն տիրապետած լեզվից։
TV նախագծերի ստեղծում․ սցենարի մշակում, նկարահանում, մոնտաժ, հրապարակում, 
Լեզվական առաջադրանքների, խնդիրների, գլուխկոտրուկների, խաչբառի կազմում,
Թատերական բեմադրություններ, թղթե թատրոն, տիկնիկային թատրոն, մեդիաթատրոն․․․․
Ընթերցել ամսագրային նյութերը՝

Ես անում էի թարգմանություն ռուսերենից հայերեն։