Category: Հայոց լեզու 8

Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր բաղադրյալ բառերով:

Մանր նկարներ անող-Մանրանկարիչ, թռչուններ բուծելու տեղ-թռչնաբուծարան, գյուղի տնտեսությանը հատուկ-գյուղատնտեսություն, միտք հղանալը-մտահղացում, արդյունք ունեցող-արդյունավետ, աշխատանքը սիրելը-աշխատասեր, հավասար  կշիռ  ունենալը-հավասարակշիռ հավասարակ, բառերի մասին գիտություն-բառագիտություն:

2. Տրված բաղադրյալ բառերի իմաստներն արտահայտի՛ր բառակապակցություններով:

Մատնաչափ-չափման միավոր, կիսագունդ-հասարակածով բաժանվող երկրագնդի մասին, անհարթ, անտեսանելի-երևույթ որը տեսանելի չէ, ինքնաշարժ-ինքնուրույն շարժվող առարկա, սկզբնական-որևէ բանի սկիզբը կազմող, արեմտաեվրոպական-եվրոպայի արևմտյին մաս, աստղադիտարան-աստղ դիտելու կայան, համաշխարհային-աշխարհի մեծ մասը ընդգրկող, հավասարաչափ-հավասար չափեր ունեցող:

3. Տրված բառերը բաժանի՛ր ըստ խոսքի մասի պատկանելության գոյական, ածական, թվական, դերանուն, բայ, մակբայ, կապ, շաղկապ, ձայնարկություն, վերաբերական:

Հարյուր իննսուներեք, թե, դու, անշուշտ, դանդաղ, վրա, թութակ, բոլորը, վա՜յ, մասին, կամաց-կամաց, հավանաբար, մտերմանալ, հովիվ, որպեսզի, արագ, երրորդ, կացին, ա՜խ, դեղին, ընկերանալ, երկար, կարծես, կրկնել, է՜, բացի, որովհետև:

Գոյություն-հովիվ, կացին, թութակ,

Ածական -դանդաղ, կանաց-կանաց, արագ, երկար, դեղին

Ձայնարկություն-ա’խ, վա’յ, է’

Թվական-Հարյուր իննսուներեք, երրորդ,

Դերանուն-դու, բոլորը

Բայ-կրկնեկ, մտերմանալ, ընկերանալ

Մկբայ-դանդաղ, երկար, կամաց-կամաց, արագ, դանդաղ, անշուշտ, կարծես, հավանաբար

Կապ-վրա, մասին

Շաղկապ-որովհետև, թե, բացի, որպեսզի

Վերաբերական-բոլորը

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)
1. Ա շարքի նախածանցներից յուրաքանչյուրը բոլոր հնարավոր ձևերով բաղադրի՛ր Բ շարքի բառերի հետ:
Ա. Հակ, անդր, արտ, համ, նախ, վեր, գեր, տար:

Բ. Կարծիք, դարձնել, գրել, գտնել, հարված, զգեստ, օրոք, դասել:

Հակահարված,  անդրադարձնել, արտագրել, համազգեստ, նախօրոք, վերագտնել, գերադասել, տարակարծիք։

2. Ա շարքի նախածանցներից յուրաքանչյուրը բոլոր հնարավոր ձևերով բաղադրի՛ր Բ շարքի բառերի հետ:

Ա Անդր, հակ, համ, ենթ, նախ, ներ, պար, վեր, տար, փոխ:

Բ. Կովկաս, (հ)արձակ, տարած, դարձ, դնել (դրել), կշիռ, մուծել, փակել, կանգնել, աշխարհ(իկ):

Անդրկովկաս, հակակշիռ, համարձակ, ենթադրել, նախահարձակ, ներդրել, ներդնել պարփակել, վերադարձ, տարաշխարհիկ, փոխադարձ։

3.  Տրված բաղադրյալ բառերից նոր բառեր կազմի՛ր` այլ արմատ կամ ածանց ավելացնելով:

Օրինակ`
ժառանգական – ժառանգականություն, տեխնիկական -գիտատեխնիկական:

Մարդկային, ծայրահեղ, ստամոքսային, գիտակցություն, ակնաբույժ, մթնոլորտ, որոշում, ընդհատ, օրինաչափ, ձեռնարկ, մանրէ, փոխանակություն:

Անմարդկային, ծայրահեղական, անգիտակցական, ակնաբույժական, մթնոլորտային, որոշյալ, անընդհատ, օրինաչափություն, ձեռնարկել, մանրէաբանական, փոխանակման

1. Տրված բառերն արմատների միջոցով բացատրի՛ր:

ա) Սրահար, կայծակնահար, սիրահարվել, խոտհարք (գրաբար հարկանել նշանակում է 1. խփել, 2. ծեծել, 3. կտրել, կոտրել):

Սրահար-սրով հարվածված, կայծակնահար-կայծակով հարվածված, սիրահարվել-սիրով հարված, խոտհարք- խոտ կտրել

 բ) Կենսասեր, կենսախինդ, կենսաբան, կենսագրություն, կենսաաձև, կենսատու, կենսահորդ (կյանք բառի գրաբ. ձևերից մեկն է` կեանք – կեանս – կենս):

Կենսասեր-կյանքը սիրող, կենսախինդ-կյանքով ուրախ, կենսաբան-կյանք ուսումնասիրող, կենսագրություն-կյանքի գրություն, կենսաաձև-կյանքի ձև, կենսատու-կյանք տվող, կենսահորդ-կյանք հորդել։

2. Բաղադրյալ այնպիսի բառեր կազմի՛ր, որոնց սկզբում լինեն տրված բառերի վերջին բաղադրիչները: Ի՞նչ է փոխվում:

Դեղնակտուց, կենսախինդ, կենսագիր, քինախնդիր, ակնդետ:

Կցաձև, խինդաժպիտ, գրադարան, դիտակետ։

3. Այնպիսի բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր, որոնց վերջում լինեն տրված բառերի առաջին բաղադրիչները: Ի՞նչ է փոխվում:

Բուսական, կատվազգի, սուզանավ, սիրառատ, շինություն:

Դեղաբույս, ծովակատու, ջրասույզ, հայրենասեր, բարձրաշենք։

4. Տրված բառերով բաղադրյալ բառեր կազմիր:

Լվաց, եղել, առ, տուր, կաց:

լվացարան, եղելելություն, Առավոտ, առևտուր, կացին։

Անհատական նախագծերի քննարկում, լրացում։ 

1. Կետերի փոխարեն տ, դ, կամ  թ գրի՛ր:

 Ընթացք, ընդարձակ, անընդհատ, ընդմիջել, ընդհանուր, ընդամենը, ընթանալ, ընտրել, ակնթարթ, անդադար, ընթերցել, ընդառաջ, անընթեռնելի:

2. Պարզի՛ր, թե ինչի՛ հիման վրա է կազմվել բառաշարքը և ավելացրո՛ւ նոր բառեր:

 Արևմտաեվրոպական, Ոսկեվազ, դափնեվարդ, գերեվաճառ, գինեվաճառ, :

3.Կետերի փոխարեն գրի՛ր մ կամ ն (ո՞ր դեպքում է ն գրվում):

Անբնական, ամբիոն, ամբողջ, ամպամած, անպայման, զամբյուղ, անբասիր, ամփոփել, անփոփոխ, անպետք, ամբարել, ամբարտավան: