Category: Հայոց լեզու 7

    Ученики нашего класа ходили в зоопарк. Они видели много зверей. На сонце грелись лвица с маленьким львенком. Заяц и зайчиха грызли капусту. Волчица с волчатами спали. Медленно ползала черепаха с большым панцирем. Девочкам очень понравилась лисица.

Մեր դասարանի սովորողները գնացել էին գազանանոց։ Նրանք տեսել են շատ կենդանիներ։ Մի առյուծ և մի փոքրիկ առյուծի ձագ այրվում էին արևի տակ։ Նապաստակները կրծում էին կաղամբը։ Մայր գայլը և նրա ձագերը քնած էին։ Մեծ պատյանով կրիան դանդաղ սողում էր։ Աղջիկներին շատ դուր եկավ աղվեսը։

Гриша и Коля пошли в лес. Они собирали грибы и ягоды. Грибы они клали в лукошко, а ягоды в корзинку. Вдруг грянул гром. Солнце скрылось. Кругом появились тучи. Ветер гнул деревья к земле. Пошел крупный дождь. Мальчики пошли к домику лесника. Скоро в лесу стало тихо. Дождь перестал. Выглянуло солнышко. Гриша и Коля с грибами и ягодами отправились домой.

Գրիշան և Կոլյան գնացին անտառ։ Նրանք հավաքում էին սնկերը և հատապտուղները զամբյուղի մեջ։ Հանկարծ որոտ լսվեց։ Արևը թաքնվեց։ Շուրջբոլորը ամպեր հայտնվեցին։ Քամին ծռում էր ծառերը գետնին։ Եկավ ուժեղ անձրև։ Տղաները մոտեցան անտառապահի տան մոտ։ Շուտով անտառում լռեց։ Անձրևը կտրվեց։ Դուրս եկավ արևը։ Գրիշան և Կոլյան սնկերով և հատապտուղներով գնացին տուն։

1. Փակագծում  տրված բառերն  ու դերանունները գրի´ր  համապատասխան թվով (եզակի կամ հոգնակի) և օրինաչափությունը  բացատրի´ր:
Արհեստավորների միությունը շատ խիստ (էր, էին) իր անդամների վրիպումների նկատմամբ:

Ժողովո՞ւրդն  (է, են) ստեղծում անհատի փառքը, թե՞ անհատը՝ (նրա, նրանց):



Երկրի օդային նավատորմը հնացել (է, են), (դրա, դրանց) նորոգման ծախսերը շատ մեծ գումարներ են կազմում:

Ի՞նչ սպասելիք ունես այդ ամբոխից. (նա, նրանք) դեռ կազմակերպվելու փորձ (չի, չեն) անում:

Ո՞վ է պաշտպանում ժողովրդին, երբ (նրան, նրանց) վտանգ է սպառնում:

2. Բացատրի´ր հոգնակի թվով դրված հավաքական գոյականները և դրանցով նախադասություններ կազմի´ր:
Օրինակ`

Հոտեր- ոչխարների խմբեր:

Ժողովուրդներ- ժողովուրղների խմբեր, բանակներ- բանակների խմբեր, դասարաններ- դասարանների խմբեր ,երամներ- թռչուններ երամներ:

3. Կարդա՛

Բաղադրյալ գոյականները, որոնց վերջին բաղադրիչը միավանկ արմատ է, երկու ձևով են հոգնակի կազմում: Եթե այդ միավանկ արմատը գոյականի իմաստ ունի (օրինակ՝ դաշտավայր, հեռագիր), ավելանում է –եր  վերջավորություն: Իսկ եթե բառավերջի միավանկ արմատը  բայարմատ է (օրինակ՝ ժամացույց, վիպագիր), ավելանում է– ներ վերջավորությունը:


Հասարակ գոյականները եզակի թվով գործածելիս կարող են անվանել առանձին առարկաներ և կարող են լինել առարկաների ընդհանուր անուն (օրինակ՝ փիղ ասելով հասկանում ենք և´ մեկ փիղ, և´ փիղ ընդհանրապես):

4. Հարցական դերանվան փոխարեն գրի´ր տրված գոյականները՝ պահանջված ձևով (տրական հոլովով):

Ընկեր, եղբայր, մարդ, մարդկություն, խոսք, գործ, վերադարձ:

Հավատալ ո՞ւմ : Հավատալ ինչի՞ն:

Հավատալ ո՞ւմ։ Ընկերոջը

Հավատալ ո՞ւմ։ Եղբորը

Հավատալ ո՞ւմ։ Մարդկանց

Հավատալ ինչի՞ն։ Մարդկությկանը

Հավատալ ինչի՞ն։ Խոսքին

Հավատալ ինչի՞ն։ Գործին

Հավատալ ինչի՞ն։ Վերադարձին

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)
1. Հարցական դերանվան փոխարեն գրի´ր տրված գոյականները՝ պահանջված ձևով (բացառական հոլովով):
Ընկեր, եղբայր, մարդիկ, հանդիպում, զրույց, հարցուփորձ:

Խուսափել ումի՞ց: Խուսափել ինչի՞ց:

Խուսափել ումի՞ց: Ընկերոջից

Խուսափել ումի՞ց: Եղբորից

Խուսափել ումի՞ց: Մարդկանցից

Խուսափել ինչի՞ց: Հանդիպումից

Խուսափել ինչի՞ց: Զրույցից

Խուսափել ինչի՞ց:

2. Հարցական դերանվան փոխարեն գրի´ր տրված գոյականները՝ պահանջված ձևով (գործիական հոլովով):

Երեխա, աշակերտներ, ընկերներ, գրականություն, մեքենա, սպորտ:

Տարվել ումո՞վ: Հետաքրքրվել ինչո՞վ:

3. Կազմի´ր բառակապակցություններ՝ հարցական դերանունները փոխարինելով գոյականներով:

Վկայել ի՞նչ: Վկայել ինչի՞ մասին:

Հավատացնել ի՞նչ: Հավատացնել ինչի՞ մասին

ОТ СОСТАВИТЕЛЯ




Эта книга адресована всем, кто изучает русский язык. Но состоит она не из правил, упражнений и учебных текстов. Для этого созданы другие замечательные учебники.

У этой книги совсем иная задача. Она поможет вам научиться не только разговаривать, но и размышлять по-русски. Книга, которую вы держите в руках, составлена из афоризмов и размышлений великих мыслителей, писателей, поэтов, философов и общественных деятелей различных эпох. Их мысли – о тех вопросах, которые не перестают волновать человечество.

Вы можете соглашаться или не соглашаться с тем, что прочитаете в этой книге. Возможно, вам покажется, что какие-то мысли уже устарели. Но вы должны обязательно подумать и обосновать, почему вы так считаете.

А еще вы узнаете и почувствуете, как прекрасно звучат слова любви, сострадания, мудрости и доброты на русском языке.

Թարգմանություն

Այս գիրքը հասցեագրված է բոլոր նրանց, ովքեր սովորում են ռուսերեն: Սակայն այն բաղկացած չէ կանոններից, վարժություններից եւ կրթական տեքստերից։ Դրա համար ստեղծվել են նաեւ այլ մեծ դասագրքեր: Այս գիրքը բոլորովին այլ նպատակ ունի։ Այն կօգնի ձեզ սովորել ոչ միայն խոսել, այլ նաեւ մտածել ռուսերեն: Գիրքը, որը դուք ձեռքում եք պահում, կազմված է մեծ մտածողների, գրողների, բանաստեղծների, փիլիսոփաների եւ տարբեր դարաշրջանների հասարակական գործիչների աֆորիզմներից եւ արտացոլումներից: Նրանց մտքերն այն հարցերի մասին են, որոնք չեն դադարում անհանգստացնել մարդկությանը։ Դուք կարող եք կամ համաձայն չեք այս գրքում կարդացածի հետ։ Գուցե մտածես, որ որոշ մտքեր արդեն հնացած են ։ Բայց դուք պետք է անպայման մտածեք դրա մասին եւ հիմնավորեք, թե ինչու եք այդպես մտածում: Եվ դուք կսովորեք եւ կզգաք, թե որքան գեղեցիկ են հնչում սիրո, կարեկցանքի, իմաստության եւ բարության խոսքերը ռուսերեն լեզվով:

Լուսավորում էր վառ արևը ։ Սոճու տակ, գետի մոտ կար մի գորշուկի փոս։ Մոտակայում նստած էր գորշուկը ։ Ահա կոնդանին հանում էր թոյլ ձայն։ Մութ փոսից սկսեցին դուրս գալ փոքրիկ գորշուկներ։ Փոքրիկները պ,ուճուր եին և գիրուկ։ Գորշուկները սկսեցին խաղալ։ Նրանք գլորվում էին մի կողմից մյուս կողմ խոնավ հողի վրայով։ Փոքրիկ գորշուկը ամենա ուրախն էր։

1. . Ընդգծված բարդ բառերի իմաստներն արտահայտի՛ր բառակապակցություններով:

Ալպինիզմ մարձաձևն (մարզմական) իր անունն ստացել է եվրոպական(Եվրոպայում եղող)հայտնի լեռնազանգվածից (լեռների զանգվածից): 1786 թվականին շվեյցարացի (Շվեյցարացի բնիկ) երկու ճանապարհորդներ բարձրացան նրա ամենաբարձր (ամենից բարձր) գագաթներից մեկը՝ Մոնբլանը: Այդ թվականն էլ համարվում է լեռնային (լեռներում գտնվող)  այդ սպորտի ծննդյան տարին:

Ճապոնացի (Ճապոնիայում ապրող) լեռնագնաց(լեռներ գնացող)  Նաոմ Ուեմուրը բոլոր լեռնագագաթները( լեռների գագաթները)  հաղթահարում է մենակ՝ անընկեր (առանց ընկոր):

Անգլիայում արտադրվում է սարք, որը հնարավորություն է տալիս արագ գտնելու այն դահուկորդներին (դահուկով սահողներին), զբոսաշրջիկներին ու լեռնագնացներին (լեռներով գնացողներին), որոնք լեռներում ընկել են ձյունահյուսքերի(ձյան հյուսքեր ի) մեջ կամ ինչ-որ այլ վտանգի են ենթարկվել:

2. Կարդա՛

Բառակազմական միավորները արմատներն ու ածանցներն են: Բառեր կազմվում են հնչյունափոխված և անհնչյունափոխ արմատներից:

Բառակապակցություններից առաջացած բարդ բառերը (օրինակ՝ տանտեր, հորեղբայր, այրուձի) բառային մի շեշտ և մեկ իմաստ ունեն, նրանց բաղադրիչների մեջ այլ բառ չի կարող մտնել: Նրանք հենց դրանով են տարբերվում հիմք դարձած բառակապակցություններից, որոնց մեջ մտնող բառերն առանձին բառային շեշտեր ունեն, պահպանում են իրենց բառային իմաստները:


Խոսքում բաղադրյալ բառերը կարող են փոխարինվել հոմանիշ բառակապակցություններով և հակառակը: Դա հարստացնում ու ոճավորում է խոսքը:

Բառի դերը

Բառերի ուղիղ և փոխաբերական տարբեր իմաստների, նրանց ձևաիմաստային խմբերի (հոմանիշներ, հականիշներ, նույնանուններ) գործածությունը գեղեցկացնում ու հարստացնում է խոսքը: Քանի որ խոսքի ոճավորումը կատարվում է բառերով, խոսքում շատ կարևոր է բառընտրությունը (բառի ընտրությունը):

Բարդ բառեր


Բառակապակցություններից առաջացած բարդ բառերը (օրինակ` տանտեր, հորեղբայր, այրուձի) բառային մի շեշտ և մեկ իմաստ ունեն: Նրանք տարբերվում են հիմք դարձած բառակապակցություններից, որոնց մեջ մտնող բառերն առանձին շեշտ ունեն, պահպանում են իրենց բառային իմաստները:

3.Տրված կապերով կազմի՛ր նախադասություններ: Ո՞ր հարցին են պատասխանում դրանց հետ գործածվող գոյականները:

Պես, հետ, առանց, վրա, համար:

Արմենի պես դասից չփաղչել, Անիի հետ դաս գրել, առանց շաքարավազի թեյ, գրքի վրա դրված է շիշ, մայրիկի համար եփել եմ ճաշ

4. Պարզի՛ր, թե ընդգծված շաղկապներով նախադասության ո՞ր մասերն են կապվում:

Ուզո՞ւմ եք տեսնել, թե մարդկանց ստեղծած սարքավորումներն ու մեքենաներն ինչպե՛ս են փոխվելու: Նստենք ժամանակի մեր մեքենան, երկու կամ  երեք դար առաջ գնանք: Ահա մեր առջև գեղեցիկ ու լայն մի փողոց է: Փողոցի կողքի թմբերը ծածկված են գույնզգույն ծաղիկներով կամ գորգով: Երկնքում պայծառ ու լուսավոր մի ամպ է թրթռում: Պարզում ենք, որ  դա արհեստկան արև է: Մարդիկ դրանով կարգավորում են Երկրի կլիման, որպեսզի իրենց կյանքը կախված չլինի բնության քմահաճությունից:

Մի անգամ Բոլոնյաում ամենա կարևոր հրապարակում կառուցեցին ամրոց որը պատրաստված է պաղպաղակից։ Երեխաները հավաքվում եին այդ տեղ բոլոր քաղաքի ծայրերից, որպիսզի վայլեն գոնե մի քիչ։ Ապրոցի կտուրը հարած սերուցքից էր, ծուխ, որը բարձրանում էր ծխնելույզից, աղացած շաքարի, իսկ խողովակներն իրենք պատրաստված են շողոքորթ մրգերից: Մնացած ամեն ինչը պաղպաղակից էր դռները պաղպաղակից, պատերը պաղպաղակից, կահույքը պաղպաղակից։