Category: Դասեր

Լուսանկարչության մեջ օգտագործվում են հալոգենների միացություններ, հատկապես՝ բրոմի, քլորի և յոդի միացությունները արծաթի հետ։ Դրանք կոչվում են արծաթի հալոգենիդներ։ Ամենահայտնիներն են արծաթի բրոմիդը (AgBr), արծաթի քլորիդը (AgCl) և արծաթի յոդիդը (AgI)։

Այս նյութերը շատ զգայուն են լույսի նկատմամբ։ Երբ լույսը ընկնում է լուսանկարչական ժապավենի վրա, արծաթի հալոգենիդները քայքայվում են և առաջացնում մետաղական արծաթ։ Այդ փոփոխության շնորհիվ ձևավորվում է լուսանկարի պատկերը։

Հատկապես լայնորեն կիրառվել է արծաթի բրոմիդը՝ սև-սպիտակ լուսանկարչության մեջ։

Այսպիսով, լուսանկարչության զարգացման մեջ կարևոր դեր են ունեցել բրոմի, քլորի և յոդի միացությունները։

Առաջադրանք 1. 

1. Թթվածնի ենթախմբի տարրերը կոչվում են խալկոգեն:  2. Թթվածնի ենթախմբի ընդհանուր վալենտ էլեկտրոնների թիվը՝ 6: 3. Թթվածինը բնության մեջ հանդիպում է հիմնականում գազային վիճակում։ 4. Թթվածնի քիմիական նշանն է O:

 Առաջադրանք 2. Ընտրիր ճիշտ պատասխանը Ո՞ր տարրերն են պատկանում թթվածնի ենթախմբին ասա անունները 

ա) O, S, Se, Te

Թթվածին, ծծումբ, սելեն և տելուր
բ) N, P, As
գ) F, Cl, Br
դ) C, Si, Ge Առաջադրանք

3. Ճիշտ է, թե սխալ Նշիր՝ Ճիշտ է (Ճ) թե Սխալ (Ս). 

1. Թթվածինը գազ է սենյակային ջերմաստիճանում։ Ճ 2. Թթվածնի ենթախմբի բոլոր տարրերը մետաղներ են։ Ս 3. Թթվածինը մասնակցում է այրման ռեակցիաներին։ Ճ 4. Ծծումբը թթվածնի ենթախմբի տարր է։ Ճ

Առաջադրանք 4. Գրիր ռեակցիայի հավասարումը 1. Մագնեզիումի այրումը թթվածնում 

2Mg+O2—>2MgO+Q

2. Ծծմբի այրումը թթվածնում (գրիր հավասարեցված ռեակցիաները) 

S+O2=SO2

Լրացրու աղյուսակը.

Բարդ(միջին)

Հաշվի՛ր 2 մոլ H₂O նյութի զանգվածը

Mr(H2O)=2+16=18

m=18*2=36

Որքա՞ն մոլ է պարունակում 48 գ O₂ գազը

48/32=1.5

Որքա՞ն մոլ է կազմում 11.2 լ O₂ գազը (ն.պ.)

11,2/22,4=0,5

Որքա՞ն ծավալ է զբաղեցնում 16 գ O₂ գազը (ն.պ.)

16/32=0.5

0.5*22.4=11,2

Բարդ

1.Թթվածնի ենթախմբի տարրերի ոչմետաղական հատկությունները թուլանում, իսկ մետաղական հատկություններն ուժեղանում են: Ինչպես դա կբացատրեք: 

Որովհետև ատոմի շառավիղը մեծանում է:

2. Ներկայացրեք O, S և տարրերի լրիվ էլեկտրոնային բանաձևերը և էլեկտրոնաբջջային սխեմաները: Ինչո՞ւ են VI խմբի գլխավոր ենթախմբերի տարրերը կոչվում p–տարրեր: 

3. Թթվածինը չի փոխազդում՝ ստորև բերված ոչմետաղական հետևյալ պարզ նյութի հետ. 1. ալմաստ 2. գրաֆիտ 3. ֆոսֆոր 4. քլոր

4.Ամբողջացրե՛ք ստորև բերված հավասարումը րեն դնելով քիմիական միացության բանաձևը. 2*+ 502 = 4CO₂ + 2H₂O                                                                       

5. Ի՞նչ ծավալով թթվածին է ստացվել 19,75 գ կալիումի պերմանգա նատի տաքացումից, եթե վերջինս քայքայվել է 80 %-ով։

1)Արտահայտությունն արտահայտե´ք a1-ով ու d-ով.
ա) a5 + a10

a1+4d+a1+9d=2a1+13d
բ) a3 + 2a7

a1+2d+2a1+12d=3a1+14d
գ) a7 + a8 — 2a6

a1+6d+a1+7d-2a1-10a=3d
դ) a15 + a17 — 2a16

a1+14d+a1+16d-2a1-30d=0

2){an} թվաբանական պրոգրեսիայում գտեք
ա) a2 և d-ն, եթե a1 = 5, a3 = 13 ;

a2=9, d=4
բ) a1 և d-ն, եթե a2 = 3 , a10 = 19 ;

a1=1, d=2
գ) a2 և d-ն, եթե a12 = — 2 , a3 = 7 ;

a2=8, d=-1
դ) a101 և d-ն, եթե a12 = 20,5 ; a7 = 10, 5 :

a101=198,5 d=2

3)Տրված է {an} թվաբանական պրոգրեսիան։ Հաշվեք․
ա) S20 — ը, եթե a1 = 1 , a20 = 20 ;

210
բ) S13, եթե a1 = 17, a13 = 13 ;

195
գ) S30, եթե a1 = — 10 a30 = 20 ;

150
դ) S17, եթե a1 = 11, a17 = 19 :

255

Ընթերցել ,,Թմկաբերդի առումը,, ստեղծագործությունը։

1. Առանձնացնել անհասկանալի բառերը և բացատրել։

2. Մեկնաբանել ,,Նախերգանքը,, ՝ ներկայացնելով սեփական տեսակետն արտահայտված գաղափարների շուրջ։

Նախերգանքը ասում է, որ կյանքը կարճ ու անցավոր է, իսկ մահը անխուսափելի: Բայց այն, ինչ մարդն անում է կյանքի ընթացքում՝ իր գործերը, բարությունը, քաջությունը ու սերը, անմահ են մնում: Իմ կարծիքով, սա հիշեցում է, որ պետք է լավ գործեր անել, քանի դեռ ապրում ենք:

3. Ներկայացնել և բնութագրել բոլոր հերոսներին։

Թաթուլ – քաջ ու գեղեցիկ իշխանը, պաշտպանում է բերդը, ուժեղ է իր քաջությամբ, բարությամբ ու սիրով:

Թմկա տիրուհի – գեղեցիկ կին, ով որոշում է բերդի ճակատագիրը, սերն ու ցանկությունները ազդում են նրա քայլերի վրա:

Նադիր Շահ – թշնամի, ուզում է գրավել բերդը, ուժեղ ու ամբարտավան է, բայց անզոր սիրո և բարոյականության առջև:

Աշուղ – երգիչը պատմում է դեպքերը ու հաղորդում պատմության հուզումն ու լարվածությունը:

Քաջեր ու զինվորներ – Թաթուլի կողքին կանգնած մարդիկ, ովքեր պաշտպանում են բերդը:

4. Ներկայացրո՛ւ Թմկա տիրուհու շարժառիթները, դավաճանության ճանապարհն ընտրելու պատճառները։ Փորձի՛ր արդարացնել։

Նա որոշել է դավաճանել Թաթուլին՝ վախից, շահից կամ իր գոյության ապահովությունից: Նույնիսկ կարող է մտածել, որ դա անհրաժեշտ է լինելու իր ու շրջապատի համար: Կարող ենք հասկանալ նրան, որովհետև նա հայտնվել է դժվար իրավիճակում և ստիպված է եղել ընտրություն անել:

5. Ո՞րն է ստեղծագործության գաղափարը /կամ գաղափարները/։

Կյանքը անցավոր է, բայց մեր գործերը, սերը ու բարությունը՝ անմահ են:

Քաջությունը, սերը ու լավարարությունը կարևոր են, դրանք ավելի ուժեղ են, քան զենքը կամ իշխանությունը:

Դավաճանությունը վնաս է բերում, իսկ արդարությունը ու սիրո ուժը միշտ հաղթում են:

6. Ո՞ր հատվածներն են քեզ համար գեղավեստական կարևոր նշանակություն ունեցող։

Նախերգանքը՝ ասում է կյանքի կարևորությունն ու մարդու գործի ուժը:

Թաթուլի ու տիրուհու փոխհարաբերությունները՝ սերը և հմայքը կարևոր դեր ունեն:

Կռվի նկարագրությունները՝ ցույց են տալիս քաջությունը, ուժն ու համարձակությունը

Վիշապի երազը՝ խորհրդանշում է վտանգները, որոնց հետ մարդը պետք է համառությամբ ու սիրով պայքարի:

ՀԱՅՈՑ ԼԵՌՆԵՐՈՒՄ
Մեր ճամփեն խավար, մեր ճամփեն գիշեր,
Ու մենք անհատնում
Էն անլույս մըթնում
Երկա՜ր դարերով գընում ենք դեպ վեր
Հայոց լեռներում,
Դըժար լեռներում։Տանում ենք հընուց մեր գանձերն անգին,
Մեր գանձերը ծով,
Ինչ որ դարերով
Երկնել է, ծընել մեր խորունկ հոգին
Հայոց լեռներում,
Բարձըր լեռներում։Բայց քանի անգամ շեկ անապատի
Օրդուները սև
Իրարու ետև
Եկա՜ն, զարկեցին մեր քարվանն ազնիվ
Հայոց լեռներում,
Արնոտ լեռներում։Ու մեր քարվանը շըփոթ, սոսկահար,
Թալանված, ջարդված
Ու հատված-հատված
Տանում է իրեն վերքերն անհամար
Հայոց լեռներում,
Սուգի լեռներում։Ու մեր աչքերը նայում են կարոտ
Հեռու աստղերին,
Երկընքի ծերին,
Թե երբ կըբացվի պայծառ առավոտ
Հայոց լեռներում,
Կանաչ լեռներում։

1.  Ո՞վ է ,,Մենք,,-ը բանաստեղծության մեջ։ 

«Մենք»-ը հայ ժողովուրդն է, մեր պատմությունն ու անցյալը կրող մարդիկ։

2. Տեքստում նշվում է ,,Մեր ճամփեն,, ․ ի՞նչ ճանապարհի մասին է խոսքը։ 

Բանաստեղծությունում «ճամփեն» խորհրդանշում է հայ ժողովրդի ծանր անցած պատմությունը, դժվարությունները, գաղթերը, պայքարը և կորուստները։

3. Ի՞նչ նկատի ունի ,,պայծառ առավոտ,, ասելով։

Իմ կարծիքով «Պայծառ առավոտը» խորհրդանշում է լավ օրերը, խաղաղությունը, ազատությունն ու երջանկությունը, որը հայ ժողովուրդը հույս ունի տեսնել իր պատմական դժվարություններից հետո։

4.Բացատրի՛ր բառերի հուզական երանգը.խավար, արնոտ, սուգ, պայծառ, կանաչ
Ինչպիսի՞ տրամադրություն են ստեղծում դրանք։

Խավար – վախ, անհայտություն, ծանր իրավիճակ

Արնոտ – ցավ, զոհեր, պատերազմ, պայքար

Սուգ – տխրություն, կորստի զգացում

Պայծառ – հույս, լույս, խաղաղություն

Կանաչ – կյանք, վերածնունդ, խաղաղություն

5. Առանձնացրո՛ւ կրկնվող տողերը։ 

«Հայոց լեռներում» – ամեն բաժնի վերջում կրկնվում է, ընդգծելով հայկական բնությունը և պատմական միջավայրը։

6. Ինչպիսի՞նն են Հայոց լեռները` ըստ բանաստեղծության։

Դժվար, արնոտ, ցավալի, բայց նաև ուժեղ, անքառավ և հույսի խորհրդանիշ: Այնտեղ պահվում է հայ ժողովրդի հոգին, պատմությունն ու գանձերը։

7. Քո կարծիքով ինչի՞ մասին է բանաստեղծությունը։ 

Բանաստեղծությունը պատմում է հայ ժողովրդի դժվարությունների, պայքարի ու կորուստների մասին, հիշեցնում անցյալը և ցույց տալիս հույսը խաղաղ ու պայծառ ապագայի համար։

1)Գտե՛ք տրված թվաբանական պրոգրեսիայի տարբերությունը.

ա) 9, 11, 13, 2
բ) 1, 0, -1, -1
գ) 3, 7, 11, 4
դ) 4, 1, -2, -3
ե) 1, 1.5, 2, 0,5
զ) 7.5, 6.2, 4.9, -1,3

2)Տրված է {a_n} թվաբանական պրոգրեսիայի անդամներից ինչ-որ մեկը և d տարբերությունը: Գտե՛ք պրոգրեսիայի առաջին չորս անդամները.

ա)a₁ = 2 d = 5

2, 7, 12, 17
բ)a₁ = 9 d = — 3

6, 3, 0
գ)a₂ = — 2 d = 1.5

-3,5, -2, -0,5, 1
դ)a₃ = — 7 d = — 3.5

-14, -10,5, -7, -3,5

3)Տրված է {a_n} թվաբանական պրոգրեսիան։ Հաշվե՛ք.

ա)S₁₂ — ը, եթե a₁ = 5, a₁₂ = 35

240
բ)S₉ — ը, եթե a₁ = 4, a₉ = 28

144
գ)S₁₇ — ը, եթե a₁ = 4, a₁₇ = 45

416,5
դ)S₅ — ը, եթե a₁ = 2, a₅ = -8

-15

4)Տրված է {a_n} թվաբանական պրոգրեսիան։ Հաշվե՛ք.

ա)S₁₀ — ը, եթե a₁ = 3, d = 4

210
բ)S₈ — ը, եթե a₁ = 7, d = 1

84
գ)S₁₃ — ը, եթե a₁ = 4, d = -1

-26
դ)S₅ — ը, եթե a₁ = -4, d = 2

0