Category: Դասեր

1. Նյութի ի՞նչ քանակի է (մոլ) համապատասխանում թթվածնի 3.02*10 23 մոլեկուլը:

n=3.02•10²³/6.02•10-²³=0.501

2. Հաշվի՛ր բրոմ պարզ նյութի մոլային զանգվածի թվային արժեքը:

M(Br2)=80+80=160

Պատ` 160գ/մոլ

Պատասխանը գրիր մոլային զանգվածի թվային արժեքը` ամբողջ թվի ճշտությամբ:

3. Հաշվիր ոսկու մոլային զանգվածի թվային արժեքը: Պատասխան՝ M = գ /մոլ

M(Au)=197

M=197գ/մոլ

4. Իրը պարունակում է 5 մոլ ծծումբ : Հաշվի՛ր այդ իրում նշված նյութի զանգվածը (գ):

m=n•M

m=5•32=160գ

5. Որքան է 3.3 մոլ քանակով ազոտական թթվի HNO3 զանգվածը (գ):

M(HNO3)=1+14+(3)16=63

m=3.3•63=207.9

6.Որքան է 8 մոլ երկաթի մոլեկուլների թիվը:

N=n•NA

N=8•6.02•10²³=48.16•10²³

7. Հաշվել նյութերում տարրեր զանգվածային բաժինները (w), կապի տեսակը FeCl3, NO

FeCl3-իօնային, NO-կովալենտային

Mr(FeCl3)=Ar(Fe)+3Ar(Cl)=56+105=161

Mr(NO)=Ar(N)+Ar(O)=14+16=30

w(Fe)=56•1/161•100=34.7

w(Cl3)=35•3/161•100=65.2

w(N)=14•1\30•100=46.6

w(O)=16•1/30•100=53.3 CuO + H2 = Cu + H2O,

8. Նշի՛ր ռեակցիայի տեսակը և դասակարգել անօրգանական նյութերը CuO + H2 = Cu + H2O,

Տեղակալման ռեակցիա

Դասակարգում։

CuO-բարդ նյութ,  օքսիդ

H2-պարզ նյութ, ոչ մետաղ

Cu-պարզ նյութ, մետաղ

H2O-բարդ նյութ, օքսիդներ

Ինքնօգնություն
«Չարին հակառակ չըկենալու» վրա ես նայեցի ինքնապաշտպանության տեսակետից: Ինձ ասողներ եղան, թե ես այդ բանն այնպես չեմ բացատրում , ինչպես Տոլստոյը: Պետք է գիտենալ սակայն, որ Տոլստոյը չի ասում, թե «չարին չպետք է հակառակ կենալ»: Սա կնշանակե՝ «չարիքին պետք է հակառակ կենալ, միայն ոչ չարիքով»:
Ես էլ հո չե՞մ ասում, թե՝ երբ մեկը քո տունը կրակ տա, դու էլ գնա նրանը կրակ տուր: Այլ թե՝ «երբ տեսնում ես, որ տունդ կրակ են տալիս, աշխատիր թույլ չտալ, և պաշտպանիր ինչով որ կարող ես»:
Գոյության պաշտպանությունը հակառակ չէ ոչ մի օրենքի:
Բայց եթե դուրս կգա, որ դա հակառակ է Տոլստոյի ասածներին, թող լինի հակառակ, քանի որ նա մի մարդ է սխալական, իսկ տիեզերական օրենքները հավիտենական են:
Թող այս բանը լավ իմանա կրթվող հայ սերունդը և սիրե ու պաշտպանե իր դժբախտ ազգն ու լեզուն, իր պապերի թողած ավերակները և իր ծնող եկեղեցին:
Ինքն իրան չպատվողը ուրիշից պատիվ սպասելու իրավունք չունի: Ինքն իրան չօգնողը նույնիսկ աստծուց օգնություն հուսալու իրավունք չունի: Մեզ պես խեղճ ազգերը միայն ինքնօգնությամբ կարող են զորեղանալ և պահպանել իրանց գոյությունը: Դժբախտ ազգերի ամեն մի գիտակից անդամի մեջ շատ զարգացած է լինում ինքնապաշտպանության զգացումը: Դրանք դառնում են մի-մի լուսատու ճրագ և լուսավորում իրանց ազգակիցների առաջադիմության ուղին… դեպի ԻՆՔՆՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆ…

1. Ներկայացրո՛ւ Աղայանի ասելիքը՝ ներառելով քո մեկնաբանությունը։

Աղայանը ասում էր՝ պետք է ինքդ քեզ օգնես, որ ուրիշից օգնություն ստանալու հույս չունենաս։ Չարությանը չարությամբ չպետք է պատասխանել, բայց պաշտպանվել պետք է կարողանաս։ Քո տունը վառում են՝ դու էլ վառողի տունը վառե՞ս, չէ՛, պետք է փրկես։ Նույնը՝ հայրենիքը, մշակույթն էլ, պետք է պահես, ոչ թե անես էն, ինչ թշնամիդ է անում։

Martiros Saryan was born on February 16 (28), 1880, in Nor Nakhijevan. He was a prominent Armenian painter, often called the “master of colors” or the “magician of colors.”

Saryan’s ancestors had emigrated from Ani to Crimea, then to Nor Nakhijevan. In 1895, he graduated from the Armenian-Russian school in Nor Nakhijevan, in 1903, from the Moscow School of Painting, Sculpture and Architecture, and improved his skills in the studios of Valentin Serov and Konstantin Korovin. During his studies, he created “Self-portrait”, “Mayravank” (1902), portraits of his mother, Ustiyan Saryan (1898) and Sofya Miansaryan (1903).

In 1901, he first visited Yerevan, Ashtarak, Vagharshapat, Sevan, and in 1902, Ani.

“Nature creates man so that he can see himself and admire himself through man…” — Martiros Saryan

He considered a miracle something that many people don’t even notice: color. “I dream about color, color is a real miracle,” he said. Saryan mainly painted images of nature, which I really like.

Մի կալ հակառակ չարի

Շատերն ինձ հարցնում են, թե ես ի՞նչ կարծիքի եմ «չարին հակառակ չկենալու» վերաբերությամբ։

Թեպետ շատ վտանգավոր է մեծերի ասածին դեմ գնալը, բայց ես չպիտի ծածկեմ իմ կարծիքն ու համոզմունքն այդ մասին։

Բնության մեջ ոչ մի կենդանի արարած չկա, որ ինչևիցե մի բանով զինված չլինի իր գոյությունը պաշտպանելու համար, երկու կենդանի արարածներ իրար բարեկամ լինել չեն կարող, եթե մեկը մյուսի կյանքին վտանգ է սպառնում։ Մարդը կարող է միայն այնքան բարի լինել, որ չի հարձակվիլ ուրիշի վրա, բայց երբ իր վրա են հարձակվում, նա չի կարող չպաշտպանվիլ։

Երբ որ Քրիստոսին ապտակ զարկեցին, նա իր մյուս երեսը դեմ չարավ ապտակողին, այլ ասաց. «Եթե չար խոսեցի, վկայիր չարի մասին, իսկ եթե բարի, ինչո՞ւ ես զարկում ինձ»։ (Հով. գլ. ԺԸ. 23)։

Այս է ահա բնականը, իսկ «չարին հակառակ չկենալը» անճարության, թուլության և ստրկության հետևանք է. այսինքն` չարին հակառակ չկենալը առաքինություն չէ, այլ անկարողի խոհեմություն` ժամանակ վաստակելու համար, ընդդիմանալու ուժ հավաքելու համար։ Չարին հակառակ չկենալը շատ անգամ խոհեմություն էլ չէ, այլ անբարոյականություն, անբանականություն, անասնություն, որովհետև թույլ է տալիս չարերին, որ բարիների հետ վարվեն իրանց ուզածի պես։

Բայց այդ բարոյական սկզբունքը ասված է ամենքի համար։ Այդ սկզբունքին պետք է հետևեն ամենքը։ Այո, այդպես են բացատրում, բայց դա սոփեստություն է։ Ամենքի մեջ միակերպություն ոչ եղել է և ոչ էլ կլինի երբեք։ Մեկոնք հիմարությամբ կընդունեն այդ, իսկ մյուսները` չարությամբ կօգտվեն այդ հանգամանքից։ Ի՞նչ կվաստակես նրանից, եթե ասես` «Սուր քո, և պարանոց մեր»։ Չէ՞ որ թշնամին էլ հենց այդ կուզի և սուրը պարանոցիցդ անպակաս կպահե, ինչպես որ կա և եղել է միշտ։

Ես դեմ չեմ խոհեմության, որ դարձյալ ինքնապաշտպանության  մի զենք է, բայց խոհեմությունը պետք չէ շփոթել առաքինության հետ։ Չարին հակառակ չկենալը՝ ուղիղ և բարոյական վարդապետություն չէ։ Դա դեմ է և ՛ խելքի, և՛ բարոյականության։

1. Երկու-երեք նախադասությամբ ներկայացրո՛ւ Աղայանի ասելիքը։ 

Աղայանը ներկայացնում է, որ չարին դեմ կանգնելը կարևոր է, ու ով չի պայքարում չարի դեմ, նշանակում է որ թույլ է: Ըստ իրա տեսակետից, մարդ պետք է կարանա պաշտպանվի ու չարին հակադարձի:

2. Գրի՛ր քո կարծիքը արտահայտված գաղափարի վերաբերյալ։ 

Ես այդ մտքի հետ համաձայն եմ, որ մարդ պետք է կարանա պայքարել ու պաշտպանվել։ Դա  նաև կախված է մարդու իրավիճակից, օրինակ՝ եթե մարդուն խաննդհատ վիրավորում են, ու ինքը չի պաշտպանվում, կարող է նշանա, որ ինքը սաղ ընդունում ա իր դեմ։

1)Դիցուք՝ a-ն եռանկյան հիմքն է, h–ը՝ բարձրությունը, իսկ S-ը՝ մակերեսը: Գտեք՝

ա) S-ը, եթե a = 7 սմ, h = 11 սմ

S=11•7/2=38.5

բ) h-ը, եթե a = 14 սմ, S = 37,8 սմ2

h=37.8/14•2=5.4

գ) a-ն, եթե S = h2, h = 2 սմ:

S=a•h/2=4
a=4•2/2=4
2)ABC եռանկյան AB և BC կողմերը համապատասխանաբար 16 սմ և 22 սմ են: Գտեք BC կողմին տարված բարձրությունը, եթե AB կողմին տարված բարձրությունը 11 սմ է:

S=16•11/2=88սմ²

h=88/22=8սմ

3)Եռանկյան երկու կողմերն են 7,5 սմ և 3,2 սմ: Դրանցից մեծին տարված բարձրությունը 2,4 սմ է: Գտեք տրված կողմերից փոքրին տարված բարձրությունը:

S=7.5•2.4/2=9սն²

h=9/3.2•2=5,625

4)Գտեք ուղղանկյուն եռանկյան մակերեսը, եթե նրա էջերն են՝

ա) 4 սմ և 11 սմ,

S=4•11/2=22

բ)12 սմ և 3 դմ:

12•30/2=180

5)Ուղղանկյուն եռանկյան էջերից մեկը 14 սմ է, իսկ անկյուններից մեկը՝ 45°: Գտեք եռանկյան մակերեսը:

S=14•14/2=98

6)Երկու եռանկյան բարձրությունները հավասար են, իսկ նրանցից մեկի հիմքը երկու անգամ փոքր է մյուսի հիմքից: Գտեք այդ եռանկյունների մակերեսների հարաբերությունը։

S1=hx/2

S2=2hx/2=hx

hx/2:hx=1/2

1:2

7)Գտեք 10 սմ ներքնաձիգով հավասարասրուն ուղղանկյուն եռանկյան մակերեսը։

8)ABCD ուղղանկյան BD անկյունագիծը 12 սմ է: B գագաթի հեռավորությունը AC ուղղից հավասար է 4 սմ: Գտեք ABC եռանկյան մակերեսը։

Տնային.

Սովորել . Նյութի մոլային ծավալ( էջ 110-112)

• 1.Որքան է 0,1 մոլ քանակով հելիումի ատոմների թիվը:
• n=0.1
• N=0.1•6.02•10-²³=0,602•10-²³
• 2.Որքան է 2,03* 10  23 թվով արծաթի մոլեկուլների քանակը (մոլ):
• N=2.03•10²³
• n=2.03•10²³/6.02•10-²³=2.03/6.02=0.337

3. Հաշվել  N2O5 ում տարրերի զանգվածների բաժինները:

Mr(N2O5)=2Ar(N)+5Ar(O)=28+80=108

w(N2)=2•14/108•100=25.92

w(O5)=5•16/108•100=74.07

Հիշի՛ր

Մոլը նյութի այն քանակն է, որը պարունակում է այնքան միատեսակ կառուցվածքային մասնիկներ (մոլեկուլ, ատոմ, իոն և այլն), որքան ատոմներ պարունակվում են ածխածնի C իզոտոպի 12 գ նմուշում:

Նյութի քանակը նշանակում են ո տառով:

Նյութի քանակը (n) հավասար է նյութի կառուցվածքային մասնիկների թվի (N) և Ավոգադրոյի թվի (N) հարաբերությանը.

n=N/NA