Category: Դասեր

. Տրված բայերից ածականներ կազմի՛ր և ընդգծի՛ր  ածականակերտ ածանցները:
Վստահել, համակրել,  դյութել, գրավել, հուզել, բարկանալ, վախենալ, ամաչել, պարծենալ:

Վստահելի, համակրելի, դյութելի, գրավիչ, հուզիչ, բարկացկոտ, վախկոտ, ամաչկոտ, պարծենկոտ։

2. Տրված բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր ածականներով  և ընդգծի՛ր ածականակերտ ածանցները:

Յոթ գյուխ ունեցող, երկու երես ունեցող, երկու փող ունեցող, եռանդով օժտված, շատ բուրդ ունեցող, գույն ունեցող, թևեր ունեցող, երեք տարի (ամ) տևող, տասը տարեկան:

Յոթգլխանի, երկերեսանի, երկփողանի, եռանդուն,  բրդոտ, գունավոր, թևավոր, եռամյա, տասնամյա։

3. Կետերը փոխարինի՛ր ածականակերտ ածանցներով:

Անկենդան, դժկամ, չխոսկան, հայրական, կիսատ, փառավոր, վայրի, աղոտ, արևելյան, երևանյան, ընկերական, կծու, ազդող, թրթռան, հնչյուն, շաչում, խոհում, դողդոջուն:

4. Ընդգծված բառերի իմաստներն արտահայտի՛ր բառակապակցություններով ։

Օրինակ`

Ահեղաշաչյուն փոթորիկ – Ահեղ շաչյունով փոթորիկ:
Քաղցրահնչյուն  մեղեդի- քաղցր հնչող մեղեդի:
Քնքշաշրշյուն  զգեստ-քնքուշ շրջնջող զգեստ:
Բարեհնչյուն  ձայն- բարե հնչող ձայն:
Դառնահնչյուն  ոռնոց-դառը հնչող ոռնոց:

Աշխատանք դասարանում 

,,Ուսումնական ամառ,, նախագծերի քննարկում։ 

1. Փորձի´ր պարզել, թե ընդգծված ածականները ո՛ր խոսքի մասի իմաստով են գործածվել:

Անվերջ սպիտակը հոգնեցրել է, ուրիշ գույների եմ ուզում նայել:
Կապույտը կբերեմ, դա քեզ շատ է սազում:
Խոսում էր աշխարհի չարից  ու բարուց:
Ավելի լավին  ու կատարյալին  է ձգտում:
Մեղավորները կանգնել էին գլխահակ ու ամոթահար:
Շատ չար խոսեց, կարծես թե մեղադրում էր բոլորին:
Կանգնել ու մեղավոր ժպտում էր:

2. Ընդգծված բառերը որտե՞ղ են գործածվել որպես կապ, որտե՞ղ` որպես այլ խոսքի մասեր (կապերն ընդգծի՛ր):Առաջ նա բոլորովին չէր մտածում իր արարքների մասին:
 Որոշել էր ծովափ գնալուց առա ջ լողալ սովորել:
Մի անգամ էլ հետ նայեց, որ իրենց տունը գտնի արդեն մշուշով ծածկված գյուղում:
Մի հաստ բաճկոն էլ վրայից  հագավ, բայց էլի մրսում էր:
Սեղանի վրա  թափթփված թղթերի ու գրքերի մեջ մի կաշեկազմ տետր կար:
Վրան խոսել էին քրոջ երեսից:
Երեսից հասկացա, որ բոլորովին էլ գոհ չէ:

3. Տրված գոյականները չորս խմբի բաժանի՛ր ըստ կազմության:

Մայրցամաք, գոյություն, գետին, ողբերգություն, գազան, նախաճաշ, ցնցում, արտասահման, ճամփա, ուժ, զոհ, նավ, նավահանգիստ, նավակ, հայրենիք, վերադարձ, մայրաքաղաք, օտարամոլություն:

Պարզ-գետին, գազան, նավ, ցնցում, գոհ, ուժ, ճամփա

Բարդ-մայրացամաք, նավահանգիստ, վերադարձ, մայրաքաղաք

Ածանցավոր-գոյություն, նավակ, հայրենիք, արտասահման, նախաճաշ

Բարդածանցավոր-ողբերգություն, օտարամոլությում։

4.Տրված գոյականներից նորերը կազմի՛ր` ուհի, ստան, ոց, ություն ածանցներով:

Հայ, դպիր, այգի, հնոց, բույր, ծառ, բժիշկ, պարսիկ:

Հայուհի, հնություն, դպրոց, հնոց, Այգեստան, Պարսկաստան, Պարսկուհի։

5.Տրված բայերից  ածանցավոր գոյականներ կազմի՛ր և ածանցներն ընդգծի՛ր:

Նկարիչ, գրիչ, զարթնիչ, թափոն, ուսուցիչ, քերիչ, վարիչ, հաճախորդ, բախիչ, հնչող, վազող, հանիչ, շարժիչ, մոտեցում, կոշտոթյուն:

1. Գտի՛ր, թե բառաշարքերից յուրաքանչյուրն ինչ ընդհանրության հիման վրա է կազմված:

ա)Քննադատ, արտատեր, եռագույն, ղեկավար, ծովակալ, մանրախնդիր, աստղաշող, թուլակամ, երկփեղկ:
բ) Ջրաղացքար, դյուցազնակերպ, կիսաշրջանագիծ, կիսաշրջազգեստ, հեռագրատուն, հեռագրավար:

Ա շարքում բառերը ունեն երկու արմատ, իսկ Բ շարքում երեք։

2. .Շարքի բոլոր բառերը, բացի մեկից, նույն ձևով են կազմված: Գտի՛ր օրինաչափությանր չենթարկվող բառը:

ա) Փառապանծ, հենակմախք, հեռախոս, ռազմակոչ, կիսաշրջանաձև:

Կիսաշջանաձև որովհետև կիսաշրջանձևը ունի երեք արմատ իսկ մնացածը երկու։

բ) Մեղմաժպիտ, կարմրազգեստ, կարմրախայտ, խավարասեր, երազկոտ:

Երազկոտ բառը բարդ բառ չէ  իսկ մնացածը բարդ։

գ) Մանկություն, գրավիչ, հերարձակ, գրական, քննություն:

հերարձակ բառում երկու արմատ է իսկ մնացածում երեք

3. Տրված արմատներով բաղադրյալ (բարդ և ածանցավոր) բառեր կազմի՛ր` դրանք դնելով նոր բառերի սկզբում, մեջտեղում և վերջում:

Ուղի, ուղիղ, աղտ, ախտ, ուղտ, ախտ, թիռ, թրջ(ել):

Աղտոտել, թրջել, ախտահանում, անբախտ, բախտ,