Posted in Քիմիա 9, Դասեր

ՀԱՐՑԵՐ, ՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ԽՆԴԻՐՆԵՐ

ՑԵՐ, ՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ԽՆԴԻՐՆԵՐ

  • Ինչո՞ւ է հայտնի բարդ նյութերի թիվը գերազանցում պարզ նյութերի թիվը:

  • Քանի որ քիմիական տարրերը միանում են միմյանց տարբեր համադրություններով՝ առաջացնելով հազարավոր բարդ նյութեր, իսկ պարզ նյութերը գոյանում են միայն մեկ տարրի ատոմներից։
  • Բերե՛ք գազային, հեղուկ և պինդ նյութերի օրինակներ
  • Գազային-O2, CO2, հեղուկ-H2O, Hg, պինդ-NaCl, Fe
  • Ո՞րն է նյութի քանակի չափման միավորը, և ի՞նչ է այն արտահայտում:

  • Նյութի քանակի չափման միավորը՝ մոլն է:
    Մեկ մոլը նշանակում է 6,02·10²³ (Ավոգադրոյի թիվ) մասնիկ,ատոմներ, մոլեկուլներ կամ իոններ, կախված նյութից։
  • Ածխածնի 3,01 *10 23 թվով ատոմների նյութաքանակը (մոլ) հավասար է.
  • 0,2
  • 0,5

  • 3.2

  • 4.5
  • Որոշե՛ք հետևյալ նյութաքանակներով գազային քլորի մոլեկուլների թիվը՝ ա) 0,1 մոլ, բ) 0,5 մոլ, գ) 1 մոլ, դ) 3 մոլ:
  • ա)N=0.1*6.02* 10 23=0.602* 10 23
  • բ)N=0.5*6.02*10 23=3.01* 10 23
  • գ)N=1*6.02*10 23= 6.02*10 23
  • դ)N=3*6.02*10 23= 18.06* 10 23
  • Որքան է լիթիում տարրի զանգվածային բաժինը (%) Li2SO3 բանաձևային միավորով նյութում:
  • Mr(Li2SO3)=2Ar(Li)+ Ar(S)+ 3Ar(O)=14+32+48=94
  • w(Lii2)=7*2/94*100=14.89
  • Ո՞ր նյութի մոլեկուլում է թթվածնի մոլային բաժինն առավել մեծ
    1) CO2
    2) SO2
    3) SO3
    4) SiO2
  • Արդյոք նո՞ւյն, թե՞ տարբեր նյութաքանակներ են հետևյալ զանգվածներով զույգ նյութերում.
    w) 98 q H3PO4 4 17 q NH3, p) 49 q H3PO4 l 49 q H2SO4:
  • Որքան է 0,2 մոլ կալիումի հիդրօքսիդի զանգվածը (գ):

Mr(KOH)=Ar(K)+Ar(O)+Ar(H)=39+16+1=56

m=0.2*56=11.2գ

Posted in Դասեր, Կենսաբխնություն 9

Կենսաբանության սեպտեմբեր ամսվա ամփոփում

1 Ինչ է իրէնից ներկայացնում գենետիկական կոդը

Գենետիկական կոդը ԴՆԹ-ի կամ ՌՆԹ-ի նուկլեոտիդների երեքական հաջորդականությունն է, որը որոշում է, թե որ ամինաթթուն է միանալու սպիտակուցին։ Դա կյանքի ալֆաբետն է։

2 Ներկայացնել գենետիկական կոդի նախագիծը

3 Ներկայացնել սպիտակուցի կառուցվածքը և բնափոխումը:

Սպիտակուցները պոլիմերներն են, որոնք կազմված են ամինաթթուներից։ Ամինաթթուները միանում են պեպտիդային կապերով՝ խտացման ռեակցիայի միջոցով:

Մինչև 30 ամինաթթուն՝ պեպտիդ, ավելին՝ սպիտակուց։ Սպիտակուցները ծալվում են հատուկ եռաչափ կոնֆորմացիաների՝ ջրածնային կապերի, իոնային փոխազդեցությունների, Վան դեր Վալսի ուժերի և հիդրոֆոբ փոխազդեցությունների շնորհիվ։ Կառուցվածքը կարող է փոխվել պահպանելով կենսաբանական ֆունկցիան։

4 Ախխաջրերի, լիպիդների և ճարբերի կառուցվածքը և գործառույթը

Ածխաջրեր՝ կազմված են C, H, O տարրերից, հիմնական միավորը գլյուկոզան է: Դրանք օրգանիզմին տալիս են հիմնական էներգիան, պահեստավորվում են որպես օսլա կամ գլիկոգեն և կատարում կառուցվածքային դեր:

Լիպիդներ՝ լայն խումբ է, որը ներառում է ճարպեր, մոմեր, ֆոսֆոլիպիդներ, ստերոիդներ։ Կազմված են հիմնականում C-ից և H-ից։ Դրանք մտնում են բջջաթաղանթների կազմի մեջ, մասնակցում են հորմոնների ձևավորմանը և պաշտպանում օրգանիզմը ջերմային կորուստից։

Ճարպեր՝ լիպիդների տեսակ են, որոնք կազմված են գլիցերինից և 3 ճարպաթթվից։ Դրանք էներգիայի ամենախիտ պահեստն են, պաշտպանում են ներքին օրգանները և ապահովում ջերմամեկուսացումը:

5 Ֆլեշմոբ

Գրել եմ

6 Ներկայացնել սեպտեմբեր ամսվա աշխատանքները

Կենսաբանության

Սպիտակուցներ, ածխաջրեր և ճարպեր

Posted in Գրականություն 9, Դասեր

Բնության նկարագիրը Սահյանի պոեզիաներում

Բնությունը շատ կարևոր դեր է խաղում Սահյանի բանաստեղծություններում, քանի որ նրա բանաստեղծությունների մեծամասնությունը հիմնված է հենց բնության վրա: Սահյանը այնքա՜ն սիրուն է նկարագրում բնությունը իր պոեզիայում, որ թվում է , թե դու ինքդ ես հայտնվել այնտեղ: Օրինակ` “ԱՅՍ ԻՄ ՀՐԱՇՔ ԱՇԽԱՐՀՆ Է” բանաստեղծության մեջ Սահյանը նկարագրում է մի հրաշք աշխարհ, որտեղ բնությունը անսովոր և ֆանտաստիկ ձևով կենդանանում է՝ ցույց տալով կյանքի գեղեցկությունը:

Հաճախաբար Սահյանը օգտագործում է բնությունը նաև որպես զգացմունքների արտահայտման միջոց։  Օրինակ` “ՔԱՐԱՓԻ ՎՐԱ” բանաստեղծության մեջ Սահյանը նկարագրում է իր զգացմունքները: Այս բանաստեղծության մեջ Սահյանը նկարագնրում էր իր զգացմունքները քարափի միջոցով:

Այսպիսով հասկացանք, որ Սահյանը շատ է սիրում նկարագրել իր զգացմունքերը բնության միփջոցով և թափանցել նրա ներքին աշխարհը:

Posted in Հայոց լեզու 9, Դասեր

Բառագիտություն, բառակազմություն

  1. Տրված բառերից ընտրիր արմատներ, ավելացրո՛ւ ական վերջածանցը և ստացի՛ր նոր բառեր։

Վայրկյան-վարկենկան, տուն-տնական, ընտանիք-ընտանեկան, պատանի-պատանեկան, ընկերություն-ընկերական, կողմնակից-կողմական։ 

  1.  Տրված բառերից ընտրիր արմատներ ավելացրո՛ւ անք վերջածանցը և ստացի՛ր նոր բառեր։

Այլադավան, գուրգուրել-գուրգուրանք, սիգապանծ, փրկագին-փրկանք, արհամարհել-արհամարանք, երազել-երազանք, փակուղի-փականք, պերճուհի-պերճանք, հերյուրել-հերյուրանք, անպաճույճ-պաճուճանք, պճնամոլ-պճնանք, առատահոս-հոսանք, տառապել-տառապանք:

  1. Տրված բառերի առաջին արմատով կազմի՛ր նոր բառեր՝ որպես երկրորդ բաղադրիչ։

Առատաձեռն-առատ-բեռքառատ

Վիճակագրություն-վիճակ-բանավեճ

Վազանց-վազք-արագավազ

Հաշվենկատ-հաշիվ-անհաշիվ

Խուսանավել-խուսան-մարդկախուս

Մահագույժ-մահ-անմահ

  1. Բառակապակցությունների իմաստն արտահայտի՛ր մեկ բառով։

Սիրտը փակելը-նեղանալ

 աստծո գառ-անմեղ

ականջ տանել-ձանձրացնել

քամուն տալ-կորցնել

զարմանքը շարժել-զարմացնել

արյունը պղտորել-զայրանալ

թևաթափ լինել-հուսահատվել

շարքից դուրս գալ-խախտվել

աշխարհով մեկ լինել-երջանիկ

աչքը լիանալ-բավարարվել

կյանքի կոչել-իրականացնել

առյուծ կտրել-խիզախել

 5.      Բառակապակցությունները դարձրո՛ւ  բարդ բառեր։

Գեղեցիկ կազմվածք ունեցող-գեղակազմ

Վրեժ առնող-վրիժառու

Աչքի թարթելը-ակնթարթ

Միտքը բերել-մտաբերել

Սովից լլկված-սովալլուկ

Հոգնելուց տանջված-հոգատանջ

  1.     Կազմի՛ր նոր բառեր՝ տրվածների արմատներին ավելացնելով -գին վերջածանցը։

Թախանձանք-թախանձագին,կարոտաբաղձ-կարոտագին, լալ-լալագին, հիվանդանոց-հիվանդագին, ցավակից-ցավագին, սիրտ-սրտագին։ 

  1. Գտի՛ր հոմանիշները և գրի՛ր կողք կողքի։

Լայնախոհ        հարմար

Դողէրոցք        սատար

Պատշաճ        շրջահայաց

Նեցուկ          այգաբաց

Կայսր        տենդ

Արշալույս        արքա 

Լայնախոհ-շրջահայաց, դողէրոցք-տենդ, պատշաճ-հարմար, նեցուկ-սատար, կայսր-արքա, արշալույս-այգաբաց

  1.    Կազմել վեց բարդ բառ սյունակներից ընտրելով մեկական արմատ։

Այբ           դիտել

Շուք         գիր

Ակն         փեղկ

Անդորր   գրգիռ

Երկու                     բեն

Ջիղ   մուտք 

Այբուբեն, շքամուտք, ակնդետ, անդորրագիր, երկփեղք, ջրագրգիռ

  1.      Յուրաքանչյուր սյունակից ընտրելով մեկական նախածանց և արմատ՝ կազմել վեց նախածանցավոր բառ։

Չ                           պատկերասարահ

Արտ                        արևելագետ

Տ                         բեմահարթակ

Ան                  խնդրառություն

Գեր                       ուսումնատենչ

Թեր                    երկնահաս 

Չհաս, արտապատկեր, տգետ, անհարթ, գերխնդիր, թերուս:

  1.  Հետևյալ բառակապակցությունները դարձրե՛ք բարդ բառեր։

Կյանք սիրող-կենսասեր

Կենսագրություն գրող-կենսագիր

Հայերին հալածող-հայահալած

Տանջանքից լլկված-տանջալլուկ

Ջրում սուզված-ջրասույզ

Տաղ ասող-տաղասաց

Մենակ կատարող-մենակատար

Հոգին զմայլեցնող-հոգեզմայլ

Մանկան միտք ունեցող-մանկամիտ

Հրեղեն աչքեր ունեցող-Հրաչյա

Երկինք սլացող-երկրասլաց

Սիրով սնված-սիրասուն

  1.   Տրված բառերի արմատներից մեկին ավելացրո՛ւ ույթ վերջածանցը և ստացիր նոր բառեր։

Մրցակցություն-մրցույթ, հակասություն-հակասույթ, անմշակ-մշակույթ, ծածկագրություն-ծածկույթ, շահադիտական-շահույթ, դատավարություն-վարույթ, անվերջանալի-վերջույթ, արժետոմս-արժույթ, հասնել-հասույթ, երևալ-երևույթ, ցերեկային-ցերեկույթ, արտասովոր-սովորույթ, տիրապետություն-տիրույթ, տարրալուծել-լուծույթ, ավանդական-ավանդույթ, խելքահան-հանույթ, անբնական-բնույթ, դրվածք-դրույթ, զորահավաք-հավաքույթ, անտառահատ-հատույթ, բարդություն-բարդույթ, ձանձրալի-ձանձրույթ, նորարար-նորույթ, եզրագիծ-եզրույթ, աշխատավարձ-վարձույթ։ 

11.  Սյունակներից առանձնացնել և կողք կողքի գրել հոմանիշ բառերը։

Որոնել        կարկամել

Պապանձվել          նվիրել

Կշտամբել               դիտել

Նայել                         խորհել

Ընծայել                     հանդիմանել

Մտածել                փնտրել

Որոնել-փնտրել, պատանձվել-կարկամել, կշտամբել-հանդիմանել, նայել-դիտել, ընծայել-նվիրել, մտածել-խորհել:

Posted in Անհատական նախագիծ, Դասեր

Անհատական նախագիծ

Աղբյուր

Ես արթնանում եմ առավոտվա յոթին:Սկզբից գնում եմ որ լվացվեմ, ատամներս մաքրեմ և լողանամ:

Նախաճաշս սկսում է մոտավորապես ժամըյոթանց կես: Ես պատրաստում եմ կարագով վարսակի զիլա կամ ձվաձեղ:Առավոտները ինձ դուր է գալիս խմել նարնջի հյութ:Օրենքով նախաճաշը տևում է կես ժամ:

Ես սկսում եմ հավաքվել, որ գնամ գոուծի ժամը ութին: Արագ հագնվում եմ, սանրվումստուգում եմ իմ պայուսԱկը, որի մեջ կա համակարգիչ և գնում եմ ին ավտոմեքենայի հետևից կայանատեղ:Ութանց կես ես դուրս եմ գալիս գործի:

Իմ օֆիսը գտնվում է տնից բավականին հեռու: Ես հասնում եմ այնտեղ մեկ ու կես ժամում: Լավա որ աշխատանքային օրը սկսում է ժամը գասին: Տասնմեկից տասներկուսը մեր մոտ միտինգներ են:Դրանից հետո սկսում է ընրիքը:Ամենից հաճախ ես պատվիրում եմ պելմենի, վինեգրետ, սոլյանկա կամ կաղամբով ապուր:Ամենաշատը ինձ դուր են գալիս պելմենիներուը:Աշխատանքային օրը պրծնում է ժամը վեցին:Ես վերադառնում եմ տուն մոտավորապես ժամը ութին:Հաճախաբար երբ մտնում եմ սուտերմարկետ` մթերք գնելու:

Շաբաթը երեք անգամ ես գնում եմ մարզասրահ աշխատանքային տեղից ոչ հեռու: Մարզումումը սկսում է երեկոյան ժամը յոթին և տևվում է մեկ ժամ: Ադ օրերը ես վերադառնում եմ տուն ավելի ուշ`մոտավորապես ժամը ինն անց կեսին, երևի: Ես գոհ եմ այս ժամանակացույցից: Ես պառկում եմ քնելու երեկոյան ժամը տասին:

Posted in Հանրահաշիվ 9, Դասեր

Հանրահաշիվ

1)m-ի փոխարեն գրե՛ք թիվ, որ ստացված քառակուսային եռանդամն ունենա մեկ նշանապահպանման միջակայք.
ա) x2 + 5x + m

D=25-4m<0

-4m<-25

m>25/4

mE(25/4;oo)
բ) — 2x2+ 15x — m

D=225-8m<0

-8m<-225

m>225/8

mE(225/8;oo)
գ) 3x 2— 7x + m

D=49-12m<0

12m<-49

m<-49/12

mE(-49/12;oo)
դ) m * x2— 14x + 30

D=196-120m<0

120m<-196

m<-196/120

mE(-196/120;oo)
ե) m * x2 + 12x + 34

D=144-136m<0

136m>144

m>144/136

mE(144/136;oo)
զ) m * x2 — 4x + 8

D=16-32m<0

32m>16

m>16/32

mE(16/32;oo)

2)Հայտնի է, որ x2 + 6x + c քառակուսային եռանդամի տարբերիչը — 28 է։
ա)Կարո՞ղ է արդյոք նշված եռանդամն ընդունել բացասական արժեք:

Ոչ:
բ) Գտեք c-ի արժեքը:

D=36-4c=-28

-4c=-28-36

-4c =-64

c=16
գ) Գտե՛ք x2 + 6x — c քառակուսային եռանդամի նշանապահպանման միջակայքերը:

x2+6x-16

D=36+64=100

x1=-6-10/2=-16/2=-8

x2=-6+10/2=4/2=2

(-oo;-8)+

(-8;2)-

(2;oo)+

3)Հայտնի է, որ 2x2 + 9x + c քառակուսային եռանդամի տարբերիչը – 63 է։
ա) Կարո՞ղ է արդյոք նշված եռանդամն ընդունել բացասական արժեք:

Ոչ
բ) Գտե՛ք c-ի արժեքը:

D=81-8c=-63

-8c=-63-81=-144

c=144/8=18

c=18
գ) Գտե՛ք 2x2 + 9x — c քառակուսային եռանդամի նշանապահպանման միջակայքերը:

D=81+8=89

x1=-9-√89/4

x2-9+√89/4

(-oo;-9-√89/4)

(-9-√89/4;-9+√89/4)

(-9+√89/4;oo)

4)Գտե՛ք արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը․
ա) (x — 3)2 * (x2 — 8x — 20)

D=64+80=144

x1=8-12/2=-2

x2=8+12/2=10

(x+2) (x-10) (x-3)2

(-oo;-2)

(-2;10)

(10;3)

(3;oo)
բ) (2x — 1)3 * (4x2 — 7x + 3)

D=49-48=1

x1=7-1/8=6/8=3/4

x2=7+1/8=1

(x-3/4) (x-1) (2x-1)3

(-oo;3/4)

(3/4;1)

(1;1/2)
գ) (x + 5)5 * (x2 — 14x + 40) 

D=196-160=36

x1=14-6/2=4

x2=14+6/2=10

(x+4) (x+10) (x+5)5

(-oo;-4)

(-4;-10)

(-10;-5)

(-5;oo)
դ) (x2 + 4x — 21) * (5x — 8)2

D=16+84=100

x1=-4-10/2=-7

x2=-4+10/2=3

(x-7) (x+3) (5x-8)2

(-oo;7)

(7;-3)

(-3;8/5)

(8/5;oo)
ե) (x2 — 4) * (x — 2)3


զ) (2x2 — 50) * (x + 5)6

5)Գտնել 18 և 24 թվերի ընդհանուր բաժանարարների քանակը։

1, 2, 3 Պատ`3

6)Գտնել 49 և 56 թվերի ընդհանուր բաժանարարների քանակը։

1 և 2

7)Գտնել 60 և 80 թվերի ընդհանուր բաժանարարների քանակը։

1,2,4, 5,10, 20

Posted in Դասեր, Երկրաչափություն 9

Երկրաչափություն

1)Գրե՛ք կոորդինատների սկզբնակետով և M(3; 3) կետով անցնող ուղղի հավասարումը:

x=y


2)Գրե՛ք կոորդինատների սկզբնակետով և N(2; — 2) կետով անցնող ուղղի հավասարումը:

x=-y

3)Գրեք այն ուղղի հավասարումը, որն անցնում է տրված երկու կետերով․



ա)A(1; −1) և B(-3; 2),

x-1/-4=y+1/-3=3x+4y+1=0

բ) C(2; 5) և D(5; 2), 

x+y-7=0

գ) M(0; 1) և N(-4; -5):

x+y-1=0

4)Գտեք 4x + 3y — 6 = 0 և 2x + y — 4 = 0 ուղիղների հատման կետի կոորդինատները։

y=6+4x/3

y=4

6-4x=12

-4x=6

x=-6/4=-3/-2

y=4