Category: Դասեր

Հիմնական հարցեր

• Նկարագրեք Հայաստանի առաջին հանրապետության ստեղծման պայմանները։
  • 
    Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունը ստեղծվեց 1918 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտին, Օսմանյան կայսրության փլուզման, Ռուսական կայսրության անկման և 
    Անդրկովկասյան Սեյմի (քանդվելու պայմաններում՝ Թիֆլիսում Հայոց ազգային խորհրդի կողմից անկախության հռչակմամբ: 
• Ի՞նչ ներքին խնդիրների առաջ կանգնեց նորաստեղծ պետությունը։
  • 
    Կայուն պետական համակարգ և անվտանգության ապահովում չկային, ինչի հետևանքով կառավարման գործընթացը դժվարանում էր։
• Ինչպիսի՞ն էր քաղաքական ուժերի դերը հանրապետության ներքին կյանքում։
• 
  Քաղաքական ուժերը կարևոր դեր էին խաղում հանրապետության ներքին կյանքում՝ մասնակցելով պետական կառավարման, օրենսդրական գործունեության և հասարակական կյանքի կազմակերպմանը։ Նրանք ձևավորում էին կառավարությունը, ներկայացված էին խորհրդարանում և մասնակցում էին երկրի ներքին քաղաքականության որոշումների ընդունմանը։ Քաղաքական ուժերի միջև եղած տարաձայնությունները երբեմն դժվարացնում էին արդյունավետ կառավարումը, սակայն միաժամանակ նպաստում էին քաղաքական բազմակարծության ձևավորմանը և պետական կյանքի զարգացմանը։
• Ինչպե՞ս էր արտահայտվում սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամը։
• 
  Սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամը արտահայտվում էր արտադրության անկմամբ, աշխատատեղերի կրճատմամբ և գործազրկության աճով։ Բնակչության մեծ մասը ապրում էր աղքատ պայմաններում, դժվարությամբ էր ապահովում սննդի և առաջին անհրաժեշտության ապրանքների պահանջարկը։ Տնտեսության անկումը ուղեկցվում էր գնաճով, ֆինանսական դժվարություններով և սոցիալական լարվածության աճով, ինչը բացասաբար էր անդրադառնում հանրապետության ներքին կյանքի վրա։

2․ Համեմատական վարժություններ

• Համեմատեք Հայաստանի առաջին հանրապետության ներքին վիճակը և Կիլիկյան Հայաստանի ներքին քաղաքականությունը։
• 
  Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունը և Կիլիկյան Հայաստանը ներքին վիճակի և քաղաքականության առումով էականորեն տարբերվում էին միմյանցից։ Առաջին Հանրապետությունը ձևավորվել էր ծանր պատմական պայմաններում և կանգնած էր լուրջ սոցիալ-տնտեսական ու քաղաքական խնդիրների առաջ․ պատերազմների, գաղթի և սովի հետևանքով երկիրը գտնվում էր ճգնաժամի մեջ, իսկ նորաստեղծ պետական կառույցները դեռ ամբողջությամբ չէին կայացել։ Քաղաքական կյանքը բազմակուսակցական էր, սակայն ներքին տարաձայնությունները հաճախ խանգարում էին արդյունավետ կառավարմանը։ Ի հակադրություն՝ Կիլիկյան Հայաստանը ուներ ավելի կայուն և կազմակերպված ներքին քաղաքական համակարգ․ այստեղ գործում էր կենտրոնացված իշխանություն, ձևավորված էին պետական կառավարման մարմինները, զարգացած էին առևտուրը և քաղաքային կյանքը։ Ներքին քաղաքականությունը ուղղված էր երկրի ամրապնդմանը և կայուն զարգացմանը։ Այսպիսով, եթե Առաջին Հանրապետությունը պայքարում էր գոյատևման և պետականության պահպանման համար, ապա Կիլիկյան Հայաստանը համեմատաբար կայուն ներքին քաղաքականությամբ կարողանում էր ապահովել երկրի բնականոն զարգացումը։
• Ներկայացրեք տարբերությունները՝ ինչպիսի խնդիրներ ուներ նորաստեղծ հանրապետությունը, որոնք չուներ միջնադարյան հայկական պետությունը։
• 
  Նորաստեղծ Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունը ձևավորվել էր ծայրահեղ ծանր պայմաններում և բախվում էր այնպիսի խնդիրների, որոնք բնորոշ չէին միջնադարյան հայկական պետություններին։ Հանրապետությունը չուներ կայացած պետական կառավարման համակարգ, փորձառու վարչական կադրեր և բավարար նյութական միջոցներ, մինչդեռ միջնադարյան հայկական պետությունները, այդ թվում՝ Կիլիկյան Հայաստանը, ունեցել էին ձևավորված իշխանական կառուցվածք և կառավարման ավանդույթներ։ Առաջին Հանրապետությունը կանգնած էր սուր սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամի առաջ՝ պայմանավորված պատերազմներով, զանգվածային գաղթով, սովով և հիվանդություններով, մինչդեռ միջնադարյան հայկական պետություններում նման համատարած սոցիալական աղետներ պետական ստեղծման պահին չկային։ Բացի այդ, նորաստեղծ հանրապետությունը ստիպված էր միաժամանակ լուծել անվտանգության, սահմանների պաշտպանության և ներքին քաղաքական կայունության խնդիրներ՝ արտաքին և ներքին վտանգների պայմաններում, իսկ միջնադարյան հայկական պետություններն այդ խնդիրներին բախվել էին ավելի աստիճանաբար՝ կայացած պետականության պայմաններում։ Այսպիսով, նորաստեղծ հանրապետության հիմնական դժվարությունը պետականության զրոյից կառուցումն էր ճգնաժամային իրավիճակում, ինչը միջնադարյան հայկական պետություններին բնորոշ չէր։

3․ Քարտեզային աշխատանք

• Քարտեզի վրա նշեք Հայաստանի առաջին հանրապետության սահմանները։
• Նշեք այն տարածքները, որտեղ ներքին հակասությունները առավել սուր էին։

4․ Աղբյուրային վերլուծություն

• Կարդացեք դասագրքում բերված փաստաթղթերը (օրինակ՝ կառավարության որոշումներ, մամուլի հրապարակումներ) և վերլուծեք՝ ինչ խնդիրներ են արտացոլում դրանք։
• Գրեք կարճ մեկնաբանություն՝ ինչպե՞ս են այդ փաստաթղթերը ցույց տալիս հանրապետության ներքին վիճակը։
• 
  Դասագրքում բերված փաստաթղթերը ցույց են տալիս սննդի պակասը, ֆինանսական դժվարությունները, կարգուկանոնի խնդիրները և կառավարության ջանքերը՝ ճգնաժամը հաղթահարելու համար։ Դրանք վկայում են, որ հանրապետության ներքին վիճակը ծանր էր, բայց միաժամանակ կար պետականությունը պահպանելու կամք։

5․ Խմբային քննարկում

• Խմբերով քննարկեք․ եթե դուք լինեիք Հայաստանի առաջին հանրապետության ղեկավարները, ինչպիսի քայլեր կձեռնարկեիք ներքին ճգնաժամը հաղթահարելու համար։
• Ներկայացրեք ձեր առաջարկները որպես «կառավարության ծրագիր»։

6․ Ստեղծագործական առաջադրանք

• Գրեք օրագիր կամ նամակ՝ իբրև 1918-1920 թթ․ ապրող երիտասարդ, որտեղ արտացոլված են ձեր մտահոգությունները և հույսերը։
• 
  «Այս օրերին դժվար է ապրել, բայց մենք հավատում ենք, որ մեր փոքրիկ պետությունը կդիմանա։ Թեպետ սով կա և աշխատանք չկա, անկախությունը մեզ հույս է տալիս ապագայի հանդեպ»։
• Պատկերացրեք, որ դուք լրագրող եք այդ տարիներին․ կազմեք կարճ հոդված հանրապետության ներքին վիճակի մասին։

7․ Ներքին կայունությանը սպառնացող վտանգներ

• Վերլուծեք, թե ինչու էին թուրք-թաթարական խռովությունները վտանգավոր Հայաստանի առաջին հանրապետության համար։
• 
  Թուրք-թաթարական խռովությունները վտանգավոր էին, քանի որ թուլացնում էին պետության ներսի անվտանգությունը։
  1920 թ․ մայիսյան ապստամբությունը խորացրեց ներքին ճգնաժամը և թուլացրեց պետական իշխանությունը։
  Սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամը խանգարում էր բանակի, կառավարման և հասարակական կայունության ամրապնդմանը։
• Քննարկեք՝ ինչ հետևանքներ ունեցավ 1920 թ․ մայիսյան ապստամբությունը։
• Ներկայացրեք, թե ինչպես էր սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամը խանգարում պետության կայունությանը։

8․ Մշակութային կյանք

• Ներկայացրեք, թե ինչ դեր ուներ մշակութային կյանքը հանրապետության գոյատևման համար։
• 
  Մշակութային կյանքը կարևոր դեր ուներ ազգային ոգու պահպանման գործում։ Դպրոցները, թատրոնը և մամուլը նպաստում էին ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդմանը։
• Վերլուծեք՝ ինչպե՞ս էին թատրոնը, դպրոցները և մամուլը պահպանում ազգային ոգին։
• Գրեք կարճ էսսե՝ «Մշակութային դիմադրությունը որպես ազգային ինքնության պահպանման միջոց»։
• 
  Կարճ էսսե
  Մշակութային դիմադրությունը օգնեց հայ ժողովրդին պահպանել ազգային ինքնությունը նույնիսկ ամենածանր պայմաններում՝ դառնալով հոգևոր ուժի աղբյուր։

9․ Վերլուծական էսսե

• «Հայաստանի առաջին հանրապետության ներքին խնդիրները՝ որպես պետականության կայացման փորձ» թեմայով գրեք կարճ էսսե։
• Ներկայացրեք, թե ինչ դասեր կարող ենք քաղել այդ շրջանից։

. Ո՞ր շարքում են ներկայացված միայն թթվային օքսիդներ.

ա) CO₂, SO₂, P₂O₅
բ) Na₂O, CaO, MgO
գ) CO, NO, N₂O
դ) Al₂O₃, ZnO, CO₂

---

2. Ո՞ր օքսիդն է ամֆոտեր.

ա) CaO
բ) CO₂
գ) Al₂O₃
դ) SO₃

---

3. Ո՞ր նյութի ջրային լուծույթն ունի հիմնային միջավայր.

ա) NaCl
բ) HNO₃
գ) KOH
դ) CO

---

4. Ո՞ր զույգ նյութերի փոխազդեցությունից կստացվի աղ և ջուր.

ա) CO₂ + H₂O
բ) H₂SO₄ + NaOH
գ) CaO + CO₂
դ) NaCl + H₂O

---

5. Ո՞ր աղի լուծույթն ունի թթվային միջավայր.

ա) NaCl
բ) Na₂CO₃
գ) NH₄Cl
դ) K₂SO₄

---

6. Ո՞ր շարքում են միայն հիմքեր.

ա) NaOH, KOH, Ca(OH)₂
բ) Na₂O, CaO, MgO
գ) NH₃, H₂O, NaOH
դ) HCl, H₂SO₄, HNO₃

---

7. Ո՞ր ռեակցիան է չեզոքացման.

ա) CaO + H₂O → Ca(OH)₂
բ) SO₃ + H₂O → H₂SO₄
գ) HCl + NaOH → NaCl + H₂O
դ) CaCO₃ → CaO + CO₂

---

8. Ո՞ր նյութն է ջրի հետ առաջացնում թթու.

ա) CaO
բ) Na₂O
գ) SO₃
դ) MgO

---

9. Ո՞ր աղն է առաջանում թթվային օքսիդի և հիմքի փոխազդեցությունից.

ա) CaO + CO₂
բ) SO₃ + NaOH
գ) HCl + NaOH
դ) Na₂O + H₂O

---

10. Ո՞ր նյութը չի փոխում լակմուսի գույնը.

ա) H₂SO₄
բ) NaOH
գ) NaCl
դ) KOH

11. Ինչպե՞ս կարելի է ստանալ աղ՝

ա) թթու + հիմք
բ) օքսիդ + օքսիդ
գ) թթու + օքսիդ
Յուրաքանչյուրի համար գրե՛ք մեկ օրինակ։

12.Տրված են նյութերը՝

CaO, CO₂, Ca(OH)₂, CaCO₃
ա) կազմե՛ք փոխազդեցությունների շղթա

բ) նշե՛ք, թե որ փուլում ինչ դասի նյութ է ստացվում

13.
Տրված են նյութերը՝ SO₃, H₂SO₄, NaOH, Na₂SO₄։

1. Դասակարգե՛ք յուրաքանչյուր նյութը (օքսիդ, թթու, հիմք, աղ)։
   • Թթու-H2SO4
   • Աղ-Na₂SO₄
   • Հիմք-NaOH
   • Օքսիդ-SO₃
2. Գրե՛ք այն փոխազդեցությունների հավասարումները, որոնց արդյունքում այդ նյութերից կարելի է ստանալ Na₂SO₄։
3. Բացատրե՛ք, թե ինչու է ստացված աղի ջրային լուծույթը ունենում չեզոք միջավայր։

14. 4 գ MgO-ն լուծել են ազոտական թթվի լուծույթի մեջ: Որոշե՛ք ստացված աղի նյութաքանակը և զանգվածը:

M[Mg(NO₃)₂] = 148 գ/մոլ

m = 0.1 * 148 = 14.8 գ

n = 0.1 մոլ

m = 14.8 գ

Հիշե՛ք եռանկյունաչափական հիմնական նույնությունը՝ sin²α + cos²α = 1:

1)Գտե՛ք sinɑ -ն, եթե.
ա) cosɑ = 0 

sin2a+0=1=>sina=1
բ) cosɑ = — 1/2

sin2a+1/4=1=> sin2a=1-1/4=3/4

Sina=√3/2
գ)cosɑ = √3/2

sin2a+3/4=1

sin2a=1-3/4=1/4

sina=1/2
դ)cosɑ = — 1

sin2a-1=1

sina=√2

2)Գտեք sinɑ -ն ու ctgɑ -ն, եթե 
ա)cosɑ = -√3/2

sin2a+3/4=1

sina=1-3/4=1/3

ctga-√3/2:1/2=-3√3/2
բ)cosɑ = -√2/2

sin2a+2/4=1

sin2a=1-2/4=2/4

sina=1/2

ctg=-√2/1

3)Գտեք cosɑ–ն, եթե՝ 
ա)sinɑ = √3/2

cos2a+3/4=1

cos2a=1-3/4=-2/4

cos2a=1-3/4

cosa=√2/2

բ)sinɑ = 1/4

cos2a+1/16=1

cos2a=1-16/1=15/16

cosa=√15/4

գ)sinɑ =0.

cosa=1

4)Գտե՛ք արտահայտության արժեքը.

1

-1

-1

1.Ինչպիսի՞ն է Հայաստանի Հանրապետության բնապահպանության թվի բնական շարժը:

Հանրապետության բնակչության բնական շարժը նվազում է, քանի որ ծնելիությունն ավելի ցածր է, քան մահացությունը։

2.Ինչպիսի՞ն են ՀՀ բնակչության բնական շարժի տարածքային տարբերությունները:

Տարբերությունը բավականին մեծ է: Երևանում ծնելիությունը համեմատաբար ավելի բարձր է, իսկ շատ մարզերում՝ հատկապես սահմանամերձ և լեռնային շրջաններում, ծնելիությունը ցածր է:

3.Ինչպե՞ս է կազմակերպված ներգաղթի դերը ՀՀ բնակչության թվաքանակի աճի մեջ:

Ներգաղթը կարևոր դեր ունի Հայաստանի Հանրապետության բնակչության թվաքանակի աճի մեջ, հատկապես այն ժամանակաշրջաններում, երբ ծնելիությունը բավարար չի լինում բնակչության բնական աճ ապահովելու համար։ Այլ երկրներից Հայաստան տեղափոխվող մարդիկ համալրում են բնակչության ընդհանուր թիվը, նպաստում աշխատուժի ավելացմանը և երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացմանը։ Ներգաղթը նաև օգնում է մեղմել արտագաղթի հետևանքները և պահպանել բնակչության թվաքանակի հարաբերական կայունությունը։

4.ՀՀ բնակչության թվի աճի համար մոտակա տարիներին ինչպիսի՞։ պայմաններ և նախադրյալներ են անհրաժեշտ:

ՀՀ բնակչության թվի աճի համար անհրաժեշտ է ծնելիության խթանումը՝ սոցիալական աջակցությունների, երիտասարդ ընտանիքներին տրվող արտոնությունների և բնակարանային ծրագրերի միջոցով։ Կարևոր է նաև ներգաղթի խրախուսումը և արտագաղթի նվազեցումը՝ ստեղծելով աշխատատեղեր, բարելավելով կյանքի պայմանները և ապահովելով սոցիալական կայունություն։ Բացի այդ, առողջապահության և կրթության զարգացման շնորհիվ հնարավոր է բարձրացնել կյանքի որակը, ինչը ևս նպաստում է բնակչության թվի աճին։

1)Հաշվե՛ք տրված բազմանդամը x − 1-ի և x + 2-ի բաժանելիս ստացվող մնացորդները.
ա) x + 7

8 և 5
բ) x

1 և -2
գ) x² + x − 2

0 և 0
դ) x² − 3x + 7

5 և 17
ե) 6 x³ − 2x² + 5

9 և -23
զ) 5x⁵ − 3x² + x

3 և -174
է) 2 x⁴ + x − 12.5

-9.5, և -17.5

2)Լրացրեք բաց թողնված թիվը․

29

14

0

-16

228

5

ԼՈՒԾՈՒՄ. զ) Հարմարության համար *-ի փոխարեն գրենք b: Տրված հավասարությունից երևում է, որ P(x) = 3 x⁴ − 11x + b բազմանդամը (x + 1)-ի բաժանելիս մնացորդում ստացվել է 19։ Համաձայն Բեզուի թեորեմի՝ P(−1) = 19։ Ուրեմն՝ 3 ⋅ (−1)⁴ − 11 ⋅ ( − 1) + b = 19: Այստեղից՝ b = 19 − 3 − 11 = 5:

3)Պարզե՛ք, թե տրված բազմանդամը բաժանվո՞ւմ է (x − 2)-ի.
ա) x² + 7x − 5 ոչ
բ) x³ − 5x + 3 ոչ
գ) x⁴ − 9x + 2 այո
դ) x⁴ + 3 x² + 2026 ոչ
ե) x⁷ − 128 այո
զ) 54x³ + 204 ոչ
է) 207x⁹ − 1 այո
ը) x⁵ − x⁴ − x³ − x² − x − 2 այո

Կարդա՛ ստեղծագործությունները և դրանց արտահայտած գաղափարների շուրջ ձևակերպի՛ր պնդումներ։ 

Վիշապը ո´ղջ է, հաղթեց վիշապը։ Չինական առակ

Չինական մի նահանգում կար մի վիշապ: Մարդիկ յուրաքանչյուր ամիս նրան տուրք էին վճարում և զոհում ամենագեղեցիկ աղջկան: Այդ ժամանակ նահանգում կային նաև քաջ երիտասարդներ, որ գնում էին վիշապի պալատը և կռվում էին նրա դեմ, բայց ամեն անգամ մունետիկը դուրս էր գալիս պալատի պատշգամբ և հայտարարում՝ «Վիշապը ո´ղջ է, հաղթե´ց վիշապը»:

Օրերից մի օր հայտնվում է մի խիզախ երիտասարդ, որը գալիս է վիշապի պալատ՝ իր սիրելի աղջկա հետևից: Սպանելով վիշապին՝ նա գնում է փնտրելու իր հարսնացուին: Պալատի պատերի ողջ երկայնքով շարված են մեծաքանակ սնդուկներ՝ լցված ոսկով և թանկարժեք քարերով: Որքան ավելի է նա հիանում այդ ահռելի հարստությամբ, որն արդեն իրեն է պատկանում, այնքան աճում են նրա պոչը, ճանկերը ժանիքները, թեփուկները… Երիտասարդը ձեռքերը մտցնում է ոսկու սարերի մեջ և չի կարողանում զսպել իրեն: Այդ ժամանակ պատշգամբի դուռը բացվում է, իսկ ներքևում հավաքված է ժողովրդի բազմությունը:

Մունետիկը (ինչպես սովորաբար) հայտարարում է. «Վիշապը ո´ղջ է, հաղթեց վիշապը»: Երիտասարդը փորձում է համոզել, որ վիշապը սրից ընկած, հաղթված է: Մունետիկը նրան է տալիս հայելին և երիտասարդը նրա մեջ տեսնում է սոված ու կատաղի վիշապին:

Մարդը կարող է հաղթել արտաքին չարին, բայց պարտվել սեփական ագահությանը։

Կրիան ու կարիճը

Մի անգամ կարիճը խնդրեց կրիային անցկացնել իրեն գետը։Կրիան մերժեց, բայց կարիճը աղաչեց նրան։
-Լավ , -համաձայնեց կրիան,- միայն խոսք տուր, որ ինձ չես խայթի։
Կարիճը խոսք տվեց։ Այդ ժամանակ կրիան դրեց նրան իր մեջքին և սկսեց լողալ։
Կարիճը ամբողջ ճանապարհին խաղաղ նստած էր, բայց երբ մոտեցան ափին, նա կրիային խայթեց։
-Ինչպե՞ս չես ամաչում, կարի՛ճ․ չէ՞ որ դու ինձ խոստացել էիր,- բղավեց կրիան։
-Հետո՞ ինչ,- սառնասրտորեն ասաց կարիճը կրիային,-  ասա ինձ՝ ինչու՞  համաձայեցիր ինձ գետն անցկացնել՝ իմանալով իմ բնավորությունը։
— Ես միշտ օգնում եմ յուրաքանչյուրին․ դա է իմ բնույթը,- ասաց կրիան։
— Ի՛մ ընկեր,- պատասխանեց կարիճը, — քո բնույթը բոլորին օգնելն է , իսկ իմը՝ խայթելը։ Իսկ ինչո՞ւ ես քո բնույթը ներկայացնում մեծ բարություն, իսկ իմը՝ ստորություն։

Պետք չէ բոլորին հավատալ, այն էլ վատ բնավորությամբ մարդկանց:

Աշխարհը և մենք

Շատ վաղուց մի արքա կառուցեց պալատ, որի բոլոր պատերը, հատակը և առաստաղը հայելուց էին: Այնպես պատահեց, որ  պալատ մտավ մի շուն:  Իր շուրջը նայելով՝ նա տեսավ բազմաթիվ շներ: Լինելով շատ խելացի և զգուշավոր՝ համենայն դեպս ատամ ցույց տվեց, որպեսզի իրեն պաշտպանի այդ միլիոնավոր շներից և վախեցնի նրանց: Ի պատասխան նրան՝ բոլոր շները անմիջապես իրենք էլ ատամ ցույց տվեցին: Շունը կամացուկ հաչեց: Մյուսները սպառնալիքով պատասխանեցին նրան (պալատում արձագանք կար): Հիմա շունը հաստատ համոզված էր, որ իր կյանքը վտանգված է, և սկսեց բարձր հաչել: Սակայն երբ նա հաչում էր, հայելիների միջի շները նրան պատասխանում էին հուսահատ հաչոցով: Եվ որքան շատ էր նա հաչում, այնքան բարձր էին նրանք պատասխանում, ինչպես թվում էր խեղճ շանը: Առավոտյան շանը գտան սատկած: Սակայն նա պալատում միայնակ էր եղել: Ոչ ոք չէր կռվել նրա հետ, որովհետև պալատը դատարկ էր: Ուղղակի նա տեսել էր ինքն իրեն բազմաթիվ հայելիների մեջ և վախեցել: Եվ երբ նա սկսել էր կռվել, հայելիների միջի արտացոլանքները պայքարի մեջ էին մտել: Նա սատկել էր իր միլիոնավոր սեփական  արտացոլանքների հետ պայքարում:

Ինչպես դու վերաբերվես հասարակությանը, այդպես էլ այն կվերաբերվի քեզ:

Հատված պատմության դասագրքից։ 

Գրե՛ք էսսե և վերնագրե՛ք։ 

Հայոց պատմության ընթացքում եղել են անհատներ, որոնք դժվար պահերին իրենց վրա են վերցրել ժողովրդի ճակատագիրը։ Այդպիսի վառ կերպարներից է Փառանձեմ թագուհին՝ Մեծ Հայքի Արշակունյաց թագավորության նշանավոր դեմքերից մեկը։ Նա Արշակ II-ի կինն էր և սերում էր Սյունյաց նախարարական տոհմից։ Փավստոս Բուզանդը նրան ներկայացնում է որպես գեղեցիկ և պարկեշտ կին։ Սակայն Փառանձեմը պատմության մեջ մտավ ոչ միայն այդ հատկանիշներով, այլ իր կամքով ու քաջությամբ։

Փառանձեմ թագուհին Արշակ II-ին պարգևեց որդի՝ արքայազն Պապին, որի դաստիարակության գործում մեծ դեր ունեցավ։ Նրա շնորհիվ Պապը դարձավ հայրենասեր և պատասխանատու անձնավորություն։ Արշակ II-ի ձերբակալությունից հետո Շապուհ II-ը փորձեց խաբեությամբ գերել նաև Փառանձեմին։ Սակայն հեռատես թագուհին չհավատաց նրա խոստումներին և չընդունեց Պարսկաստան գնալու առաջարկը։ Երկիրը պաշտպանելու նպատակով նա զորքով ամրացավ Արտագերս անմատչելի ամրոցում։ Այնտեղ նա տեղափոխեց նաև արքունի գանձարանը և կազմակերպեց պաշտպանությունը։ Փառանձեմը իր որդուն ուղարկեց Հռոմ՝ Վաղես կայսեր մոտ օգնություն խնդրելու։ Տասնչորս ամիս շարունակ ամրոցը հերոսաբար դիմադրեց թշնամուն՝ չնայած սովին ու ծանր պայմաններին։

Այսպիսով` Փառանձեմ թագուհին իր կյանքի գնով պաշտպանեց հայրենիքն ու պետականությունը։ Նա դարձավ առանց արքայի մնացած Հայոց աշխարհի առաջնորդը և կարողացավ համախմբել ժողովրդի ուժերը։ Նրա քաջությունն ու հեռատեսությունը կարևոր դեր ունեցան Մեծ Հայքի թագավորության գոյատևման գործում։ Թեև թագուհին ենթարկվեց դաժան մահապատժի, նրա հոգին մնաց անմահ։ Փառանձեմը հայոց պատմության մեջ մնաց որպես անձնազոհության և հայրենասիրության վառ խորհրդանիշ։

Որպես անհատ՝ կինը ի՞նչ դեր կարող է ունենալ տարբեր ժամանակներում  ազատության, ազգային ինքնության և պետականության պահպանման համար մղվող պայքարում։

Կինը որպես անհատ տարբեր ժամանակներում մեծ դեր կարող է ունենալ ազատության և պետականության պահպանման պայքարում։ Նա ընտանիքում և հասարակության մեջ փոխանցում է լեզուն, մշակույթը և ազգային արժեքները նոր սերունդներին։ Դժվար ժամանակներում կինը կարող է դառնալ ուժի ու համբերության օրինակ՝ ոգևորելով և միավորելով մարդկանց։ Նա ոչ միայն պահպանում է ազգային ինքնությունը, այլ նաև նպաստում է դրա շարունակականությանը։ Այդ պատճառով կնոջ դերը ժողովրդի գոյատևման և ազատության պայքարում շատ կարևոր է։