Ճապոնիա
19-րդ դարի վերջից Ճապոնիան ապրեց թռիչքաձև զարգացում, որն առավելապես պայմանավորված էր Մեյձիի բարեփոխումներով։ Արդյունքում երկիրը վերածվեց արդյունաբերական, տեխնոլոգիական և ռազմական հզոր տերության։ Կատարվեցին հետևյալ կարևոր փոփոխությունները՝
•Զարգացավ մեքենաշինությունը, երկաթուղային և հեռագրային հաղորդակցությունը։
• Տեղի ունեցավ ֆինանսական համակարգի բարեփոխում, ներդրվեց ազգային արժույթը՝ իենը։
• Ստեղծվեց միասնական ազգային շուկա։
•Տոկիոն և Օսական վերածվեցին խոշոր արդյունաբերական ու մշակութային կենտրոնների։
•Կրթական համակարգը բարելավվեց՝ ներդրվելով եվրոպական մոդելներ։
•Բնակչության թիվը աճեց՝ հասնելով 72 միլիոնի։
Այս բարեփոխումների շնորհիվ Ճապոնիան արագորեն վերածվեց համաշխարհային մեծ տերության և սկսեց մրցել այնպիսի պետությունների հետ, ինչպիսիք էին ԱՄՆ-ը, Մեծ Բրիտանիան և Ռուսաստանյան կայսրությունը։
Չինաստան
Ի տարբերություն Ճապոնիայի՝ Չինաստանը 19-րդ դարի վերջին ու 20-րդ դարի սկզբին գտնվում էր անկման փուլում։ Չնայած բարեփոխումների անհրաժեշտությունը հասունացել էր, երկրի ներսում առկա էին բազմաթիվ խոչընդոտներ։
• 1898 թ.-ին Քվանսյուի կայսրը փորձեց իրականացնել 100-օրյա բարեփոխումներ, որոնք ներառում էին կրթության, գյուղատնտեսության, արդյունաբերության և բանակի արդիականացում, սակայն դրանք ձախողվեցին։
• Բարեփոխումների կարճատևությունը (ընդամենը 100 օր) թույլ չտվեց երկրին կայուն զարգանալ։
• Օտարերկրյա տերությունների միջամտությունն ու ազդեցությունը խոչընդոտում էին երկրի ինքնուրույն զարգացմանը։
• 19-րդ դարի վերջին Չինաստանը պարտվեց մի շարք պատերազմներում (օրինակ՝ 1894-1895 թթ. Ճապոնական-չինական պատերազմում) և կորցրեց իր ազդեցությունը տարածաշրջանում։
19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի զարգացումների արդյունքում Ճապոնիան վերածվեց հզոր և զարգացած արդյունաբերական պետության, մինչդեռ Չինաստանը շարունակում էր տկարանալ՝ օտար տերությունների միջամտության և ներքին անկայունության հետևանքով։ Եթե Ճապոնիան ընդամենը մի քանի տասնամյակի ընթացքում հաջողեց հասնել արևմտյան տերություններին, ապա Չինաստանը դեռ երկար ժամանակ մնաց թույլ և քաղաքականապես անկայուն երկիր։
Author: mariamdalaqyan
Գործնական քերականություն
Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)
1. Զույգ նախադասությունները միացրո՛ւ, մեկ բարդ նախադասություն դարձրո՛ւ ` քանի ձևով կարող ես:
Փողոցի ծայրը բաժանվում է նեղ ճանապարհների: Դրանք տանում են դեպի այգիները:
Զրույցը լռում էր: Նրանք լսում էին ջրերի ձայնը:
Գուցե այդպիսին է եղել աշխարհը այն ժամանակ: Քարածուխի հսկա շերտեր են գոյացել և շերտերի վրա պահել վաղուց անհետացած բույսերի ու սողունների հետքեր:
Վեր բարձրանալիս որսորդը զգաց: Մեկը հետևում է իրեն:
Անունը Ծիրանի տափ է: Ծիրանի ոչ մի ծառ չկա այնտեղ:
ժամանակին հսկաներ են ապրել: Իհարկե, այդ ձորերը նրանց համար առուներ են եղել:
Շինականին քարափի գլխի հովը դուր եկավ: Կալին կալսածը հեշտ կլիներ քամուն տալ:
Ես ուրախ կլինեմ: Ամեն ինչ կկարգավորվի:
Դու քաջ ես ու անձնվեր: Դու կարդարացնես մեր հույսերը: Մարդու արյունատար մազանոթների ընդհանուր
երկարությունը հարյուր հազար կիլոմետրի է հասնում: Դա հասարակածից երկուսուկես անգամ երկար է:
Փողոցի ծայրը բաժանվում է նեղ ճանապարհների, որոնք տանում են այգիներ
Զրույցը լռում էր, լսվում էր ջրի ձայները
Գուցե այդպիսին է եղել աշխարհը այն ժամանակ, որովհետև քարածուխի հսկա շերտեր են գոյացել և շերտերի վրա պահել վաղուց անհետացած բույսերի ու սողունների հետքեր:
Վեր բարձրանալիս որսորդը զգաց, որ մեկը հետևում է իրեն:
Անունը Ծիրանի տափ է: բայց ոչ մի ծիրանի ծառ չկա այստեղ։
ժամանակին հսկաներ են ապրել, բայց իհարկե այդ ձորերը իրենց համար առուներ են եղել։
Շինականին քարափի գլխի հովը դուր եկավ, և կալին կալսածը հեշտ կլիներ քամուն տալ:
Ես ուրախ կլինեմ, երբ ամեն ինչ կկարգավորվի:
Դու քաջ ես ու անձնվեր և դու կարդարացնես մեր հույսերը
Մարդու արյունատար մազանոթների ընդհանուր
երկարությունը հարյուր հազար կիլոմետրի է հասնում: Դա հասարակածից երկուսուկես անգամ երկար է:
2. Ըստ տրված կաղապարների`նախադասություններ կազմի´ր: Բարդ համադասակա՞ն, թե՞ստորադասական նախադասություններ ստացվեցին:
Կարմիր կիսաշրջազգեստի, և սիրուն :
Կեր, ու սուս:
Սնվել առողջ սնունդով, կամ սնվել անառողջ սնունդով :
Սիրում, և պուպուշ:
Լինել դեբիլ , կամ սովորել դասերը:
Ե՛վ ուրախ , և՛ուտող խմոր էր:
Ո՛չ են, ո՛չ էլ են:
Թե՛ ինքը ուր, թե՛ դու ուր:
Կամ լվալ ամանները, կամ լվալ պատուհանները:
Աղցան, թե՞ ճաշ:
Քիմիա տնային
Տնային
CuO + H₂ = Cu + H₂O,
CaO + H2O = Ca(OH)2
MgO + 2HCl = MgCl2 + H₂O,
Նշի՛ր ռեակցիայի տեսակը:
2.Դասակարգի՛ր ռեակցիային մասնակցող անօրգանական նյութերը:
CuO + H₂ = Cu + H₂O, տեղակալման
CaO + H2O = Ca(OH)2 միացման
MgO + 2HCl = MgCl2 + H₂O, փոխանակման
CuO օքսիդ+ H₂ = Cu + H₂O օքսիդ,
CaO օքսիդ + H2O օքսիդ = Ca(OH)2հիմք
MgO օքսիդ + 2HCl թթու= MgCl2 աղ+ H₂O օքսիդ,
3. Mr
Mr(CuO)=Ar(Cu)+Ar(O)=63+16=79
Mr(H2O)=2Ar(H)+Ar(O)=16+2=18
Mr(CaO)=Ar(Ca)+Ar(O)=40+16=56
Mr(Ca(OH)2)=Ar(Ca)+2Ar(OH)+2=40+32+2=74
Mr(MgO)=Ar(Mg)+Ar(O)=24+16=40
Mr(2HCl)=2Ar(H)+2Ar(Cl)=2+70=72
Mr(MgCl2)=Ar(Mg)+2Ar(Cl)=24+70=94
4. W(զանգվածային բաժին)
CuO
w(Cu)=1•63/79•100=79.7
w(O)=1•16/79•100=20.2
H2o
w(H2)=2•1/18•100=11.1
w(O)=1•16/18•100=88.8
CaO
w(Ca)=1•40//56•100=71.4
w(O)=1•16/56•100=28.5
Ca(OH)2
w(Ca)=1•40/74•100=54
w(O)=2•16/74•100=43.2
w(H)=2•1/74•100=2.7
MgO
w(Mg)=1•24/40•100=60
w(O)=1•16/40•100=40
2HCl
w(H)=2•1/72•100=2.7
w(Cl)=2•35/72•100=97.2
MgCl2
w(Mg)=1•24/94•109=25.5
w(Cl)=2•35/94•100=74.4
5. Օ.ա.

6.Կապի տեսակ
CuO Իոնային
H2O Կովալենտ
CaO Իոնային
Ca(OH)2 Իոնային
MgO Իոնային
2HCI Կովալենտ
MgCI2 Իոնային
Օճառ
ՁՈՆ ստուգատեսին ընդառաջ մենք մեր խմբով պատրաստեցինք օճառ։ Օգտագործել ենք օճառի հումք, գույն, հոտ և նշի յուղ։
Օճառի հումքը կտրատեցինք փոքր մասերի, լցրեցինք բաժակների մեջ և դրեցինք միկրոալիքային վառարանի մեջ որպեսզի օճառը հալվի։ Երբ հալվեց լցրեցինք տարբեր գույներ, հոտեր և լցրեցինք սիլիկոնե կաղապարի մեջ և թողեցինք մինչև սառչի։ Արդյունքը գնահատեք տեսահոլովակի միջոցով։
Նշի յուղի օգտակար հատկությունները
https://astghik.gaboyan.am/2025/03/06/%d6%85%d5%b3%d5%a1%d5%bc/
Տեսահոլովակը տես այստեղ
Շաղկատներ
1. Փորձի՛ր բացատրել տրված խմբերի նախադասությունների տարբերությունը (ուշադրությո՛ւն դարձրու
նրանց մեջ մտնող նախադասությունների հարաբերությանը) և անվանի՛ր խմբերից յուրաքանչյուրը:
Ա. Շների ծառայությունների մասին կարելի է երկար գրել, կարելի է նաև նրանց պատվին կանգնեցված հուշարձանների մասին պատմել:
Լճում ձկների տեսակները շատացել են, և կերի պակաս է նկատվում:
Սիգը դրսից է բերվել Սևան և այստեղ իր բազմացման համար նպաստավոր պայմաններ է գտել:Հողը ոչ թե օգնում է բույսերին, այլ խանգարում է նրանց աճին:
Բ. Մ. թ. ա. IV ղարում շունն է արթնացրել Կորնթոս քաղաքի կայազորին, երբ թշնամին գաղտագողի մոտեցել է քաղաքին:
Ճապոնացի գիտնական Նոդզավան ասում է, որ հողը բոլորովին էլ չի նպաստում բույսերի աճին:
Գետերի հոսանքում էլ ձուկն ազատ երթևեկելու հնարավորություն չունի, քանի որ ամենուրեք դրված են ջրմուղ սարքեր ու կայաններ:
Սևանում համեմատաբար բարվոք է սիգ ձկան վիճակը, որը դրսից` ռուսական Լադոգա և Չադ լճերից է բերվել:
Ա շարքում համադասական իսկ Բ շարքում ստերադասական։
2.Տրված բարդ նախադասությունները երկու խմբի բաժանի՛ր` ըստ նրանց մեջ մտնող նախադասությունների հարաբերության:
Երբ պորտուգալացիները հայտնագործեցին Սուրբ Հեղինե կղզին, նա պատված էր համատարած անտառով-ստորադասական։
Կղզյակում խոզեր ու այծեր թողեցին, որ նավաբեկությունից տուժած մարդիկ կարողանան որոշ ժամանակ
այնտեղ ապրել-ստորադասական։
Ամենուրեք բավականաչափ կենդանիներ կային, և մարդիկ չէին մտածում դրանց վերանալու մասին-համադասական։
Որսորդությունը դարձավ նաև սպորտ, իսկ սպորտին հատուկ է ռեկորդներ սահմանելու ձգտումը-համադասական
Արևելյան մի տիրակալ տիրակալ հռչակվեց նրանով, որ անձամբ հազար առյուծ խփեց-ստորադասական։
Մի ժամանակ առյուծների մռնչյունը լսվում էր Հունաստանից մինչև Հիմալայան լեռների ստորոտը, բայց այսօր այդ վայրերում առյուծներ չկան-ստորադասական:
3. Փորձի՛ր տրված նախադասությունները լրացնել:1-ին վարժության … խմբում բարդ ստորադասական նախադասություններ են. դրանց կազմի մեջ մտնող նախադասություններից մեկը գլխավոր է, մյուսը`երկրորդական:
Ա խմբում բարդ համադասական նախադասություններ են, դրանց կազմի մեջ մտնող նախադասությունները համադաս են:
Համադաս նախադասություններն ու նախադասության համադաս անդամները կարող են կապակցվել համադասական շաղկապներով:
Երկրորդական նախադասությունները գլխավորի հետ կապվում են ստորադասական շաղկապներով կամ հարաբերական դերանուններով:
Այս շենքի վրա ամպերն են թառելԵղիշե Չարենց
Այս շենքի վրա ամպերն են թառել,
Քնել է քամին:
Մեկը սենյակում կրակ է վառել
Իրիկնաժամին:
Կրակ է վառել, իսկ ինքը չկա:
Դատարկ սենյակում
Կախված է պատկերն օտար աղջկա:
Լույսը չի հանգում:
Քնել է քամին: Ու ծառերը մունջ
Նիրհել են մուժում:
Իսկ կրակը դեռ վառվում է անխոնջ
Ներսը — մշուշում:
Մեկնաբանություն
Ձայնագրություն
Մեկ անհայտով գծային անհավասարումների համակարգեր
Առաջադրանքներ․
1)Լուծե՛ք անհավասարումների համակարգը․
ա)

(5;8)
բ)

Լուծում չունի
գ)

[5;6)
դ)

Լուծում չունի
ե)

2
2)Լուծե՛ք անհավասարումների համակարգը․
ա)

(0;10/3)
բ)

(-∞;-1)
3)Լուծե՛ք անհավասարումների համակարգը․
ա)

(0;-∞)
բ)

(-∞;-8)
գ)

[1;2]
դ)

(3;∞)
ե)

Լուծում չունի
4)Լուծե՛ք անհավասարումների համակարգը․
ա)

Լուծում չունի
բ)

(2;7)
Շնչառական համակարգ
1. Ինչո՞ւ պետք է քթով շնչել։
Քանի որ այդ ընթացքում օդը մանարեազրկվում, խոնավանում տաքանում է և նոր գնում դեպի օրգանիզմ։
2. Ինչո՞ւ ջրի ﬔջ ընկած թոքի կտորը չի ընկղմվում:
Թոքային հյուսվածքում գտնվող օդային բշտերը լցված են օդով, որի պատճառով թոքի կտորը չի ընկղմվում ջրի մեջ, այլ բարձրանում։
3. Ինչո՞ւ երեխան, ով այս կամ այն պատճառով դժվարանում է քթով շնչել,հաճախ է հիվանդանում մրսածության հիվանդություններով:
Քթով լավ շնչել չկարողանալու պատճառով երեխան շնչում է բերանով, դրա պատճառով օդը չի տաքանում, և սառը օդի ներթափանցման հետևանքով երեխան հիվանդանում է։Նաև երեխան կարող է շնչած լինել որևէ վիրուս և հիվանդանալ։